De Nederlandse douane heeft in de eerste helft van 2026 een recordaantal illegale sigaretten onderschept, wat wijst op een toenemende en georganiseerde aanpak van criminele bendes om de hoge accijns te omzeilen. De autoriteiten versterken de strijd tegen deze smokkel, met inzet van nieuwe technologieën en een intensievere samenwerking tussen verschillende instanties.
De Nederlandse douane heeft in de eerste zes maanden van 2026 al 106 miljoen illegale sigaretten onderschept. Dit aantal overstijgt de vangst van de gehele voorafgaande periode van 2025, toen bijna 255 miljoen illegale sigaretten in beslag werden genomen. De meeste onderschepte sigaretten werden aangetroffen in zeecontainers, wat duidt op een grootschalige, georganiseerde smokkeloperatie. De directeur-generaal van de douane, Nanette van Schelven, benadrukt dat de smokkel van tabaksproducten, naast cannabis, een lucratief verdienmodel is geworden voor criminele organisaties.
De douane heeft in de tweede helft van 2026 extra maatregelen gepland om de sigarettensmokkel verder te bestrijden. Een belangrijk onderdeel hiervan is de uitbreiding van het ‘Smoke’ combiteam, een samenwerkingsverband tussen de douane en de FIOD (Fiscale Inlichtings- en Opsporingsdienst). Dit team is specifiek gericht op het opsporen en aanpakken van tabakssmokkel. Daarnaast wordt op Schiphol een nieuw algoritme ingezet om bagage te scannen en afwijkingen te signaleren.
Het algoritme is in staat om te detecteren wanneer een koffer meer sigaretten bevat dan de maximaal toegestane hoeveelheid voor reizen vanuit buiten de Europese Unie, namelijk een slof. Deze technologie is bedoeld om reizigers die betrokken zijn bij de sigarettensmokkel te identificeren en te onderscheppen. De inzet van deze technologie is een reactie op de toenemende complexiteit en professionalisering van de smokkelpraktijken.
De hoge accijns op tabaksproducten in Nederland is de belangrijkste drijfveer achter de sigarettensmokkel. De accijns, een belasting over tabaksproducten, is in Nederland relatief hoog in vergelijking met buurlanden, waardoor het voor smokkelaars aantrekkelijk is om sigaretten illegaal te importeren en vervolgens goedkoper te verkopen. Dit verschil in accijns creëert een economische prikkel voor criminele organisaties om de wet te overtreden.
De sigarettensmokkel is niet nieuw in Nederland. Al jarenlang is het een probleem, maar de omvang en de complexiteit van de operaties lijken de afgelopen jaren toe te nemen. De smokkelpraktijken omvatten vaak complexe logistieke ketens, waarbij sigaretten via verschillende routes het land binnenkomen. De betrokkenheid van georganiseerde misdaad maakt de bestrijding van de sigarettensmokkel extra uitdagend.
De samenwerking tussen de douane en de FIOD, het ‘Smoke’ combiteam, is een recente ontwikkeling in de aanpak van de sigarettensmokkel. De FIOD heeft expertise op het gebied van financieel onderzoek en opsporing van witwassen, wat essentieel is om de criminele organisaties achter de sigarettensmokkel te identificeren en aan te pakken. De combinatie van de expertise van de douane en de FIOD is cruciaal voor een effectieve bestrijding.
De directeur-generaal van de douane, Nanette van Schelven, heeft aangegeven dat de smokkel van tabaksproducten een serieuze bedreiging vormt voor de Nederlandse economie en de volksgezondheid. De illegale handel in sigaretten leidt tot belastingverlies voor de overheid en kan een negatieve invloed hebben op de concurrentiepositie van legale tabakshandelaren. Daarnaast is er bezorgdheid over de mogelijke gezondheidsrisico's verbonden aan illegale sigaretten, aangezien de kwaliteit en samenstelling ervan niet worden gecontroleerd.
De uitbreiding van het ‘Smoke’ combiteam en de inzet van het algoritme op Schiphol zijn bedoeld om de sigarettensmokkel effectiever te bestrijden. Deze maatregelen zullen de druk op de smokkelaars verhogen en de kans op ontdekking vergroten. Echter, de douane is zich bewust van het feit dat criminele organisaties zich steeds zullen aanpassen en nieuwe methoden zullen ontwikkelen om de wet te omzeilen.
De sigarettensmokkel is niet alleen een Nederlands probleem, maar een internationaal fenomeen. De sigaretten worden vaak via verschillende landen gesmokkeld, waardoor internationale samenwerking essentieel is om de smokkelroutes te verstoren en de criminele organisaties uit te schakelen. De Nederlandse douane werkt daarom samen met andere douane-instanties en politiediensten in Europa en daarbuiten.