De Eerste Kamer heeft ingestemd met het afschaffen van dwangsommen voor asielzoekers die te lang wachten op een besluit.
De Eerste Kamer heeft in grote meerderheid ingestemd met het afschaffen van dwangsommen voor asielzoekers die te lang wachten op een besluit over hun verblijf in Nederland. De maatregel maakt deel uit van de Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring, die op 12 juni is ingegaan. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) moet sindsdien geen dwangsommen meer betalen aan asielzoekers die langer dan de vastgestelde termijn wachten op een besluit.
Wat verandert er?
De dwangsommen zijn bedoeld om de IND aan te sporen om asielverzoeken sneller te behandelen. Echter, de achterstand bij de IND is zo groot dat de dwangsommen hun doel volgens veel partijen niet meer bereiken. In de eerste acht maanden van dit jaar betaalde de IND al 113 miljoen euro aan dwangsommen, terwijl dat in 2023 nog 11,3 miljoen euro was. Volgens minister Bart van den Brink is de achterstand 'volledig uit de hand gelopen' en 'niet tijdig in te lopen'.
De Eerste Kamer stemde ook voor een wijzigingsvoorstel dat ervoor zorgt dat mensen die geen verblijfsvergunning hebben gekregen en niet teruggaan naar hun land van herkomst, vastgezet kunnen worden. Deze maatregel maakt het mogelijk om hen 'beschikbaar te houden voor uitzetting'.
Wat betekent dit voor de IND?
De dwangsommen zijn volgens de minister 'destructief' en 'contraproductief', omdat ze de IND zelf extra tijd en geld kosten. De dienst zegt dat ze al alles doet wat mogelijk is, maar de chaos rondom de dwangsommen heeft ertoe geleid dat de maatregel haar doel verloren heeft. De Eerste Kamer heeft daarom besloten om de dwangsommen af te schaffen.
De maatregel was oorspronkelijk onderdeel van de asielnoodmaatregelenwet van voormalig asielminister Faber (PVV), die in april werd weggestemd. De huidige wet is een omweg om de inhoud van die wet toch door te voeren. De Tweede Kamer stemde al in juni met de wet, en de Eerste Kamer volgde later op dinsdag.
"Het is zo'n chaos geworden dat ook dwangsommen hun werking hebben verloren", zei ChristenUnie-senator Tineke Huizinga tijdens het debat.
Minister Van den Brink gelooft dat de rechters met een 'nieuwe blik' naar de situatie zullen kijken, maar benadrukt dat hij niet kan vooruitlopen op een eventueel oordeel van de rechter. De afschaffing van de dwangsommen is een van de maatregelen die hij alsnog wil doorvoeren, ondanks het feit dat de oorspronkelijke wet is weggestemd.
Veelgestelde vragen
Waarom worden dwangsommen afgeschaft?
Dwangsommen worden afgeschaft omdat de achterstand bij de IND zo groot is dat ze hun doel niet meer bereiken en juist contraproductief werken.
Hoeveel heeft de IND in 2023 betaald aan dwangsommen?
In 2023 betaalde de IND nog 11,3 miljoen euro aan dwangsommen, terwijl dat in de eerste acht maanden van dit jaar al 113 miljoen euro was.
Wat is de juridische basis voor de afschaffing?
De afschaffing is onderdeel van de Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring, die in juni is ingegaan en door de Eerste Kamer is goedgekeurd.
