Tijdens de komende Vierdaagse in Nijmegen worden voor het eerst gratis urinoirs beschikbaar gesteld voor vrouwen, een reactie op de aanzienlijk kleinere hoeveelheid toiletfaciliteiten voor vrouwen in vergelijking met mannen. Deze "lapees", ook wel "roze wokkels" genoemd, bieden een oplossing voor een langdurig probleem tijdens het evenement.
De Vierdaagsefeesten in Nijmegen, een jaarlijks evenement dat duizenden deelnemers en bezoekers trekt, staan dit jaar stil bij een verbetering in de sanitaire voorzieningen voor vrouwen. Er worden acht gratis vrouwentoiletten, de zogenaamde "lapees", geplaatst op diverse locaties in de stad. Deze urinoirs zijn specifiek ontworpen voor vrouwen en bieden ruimte aan drie vrouwen tegelijk. De introductie volgt op jarenlange kritiek op het gebrek aan adequate sanitaire voorzieningen voor vrouwelijke deelnemers en bezoekers.
De organisatie van de Vierdaagsefeesten stelt 1050 urinoirs beschikbaar voor mannen, waarvoor betaling vereist is. Daarnaast zijn er 700 spoeltoiletten beschikbaar, die geschikt zijn voor zowel mannen als vrouwen, maar ook tegen betaling. Dit leidt tot een significant verschil in het aantal beschikbare faciliteiten tussen mannen en vrouwen, een verschil dat de organisatie verdedigt door te stellen dat de verdeling gebaseerd is op "wat normaal is voor een evenement van deze omvang".
De "lapee" is een urinoir dat specifiek is ontworpen voor gebruik door vrouwen. Het ontwerp omvat drie gaten in de bodem waar de vrouw boven moet hurken. De muren zijn hoog genoeg om privacy te waarborgen, terwijl een opstapje gebruikers een hoger uitzicht biedt. Voor vrouwen die niet willen wachten in de rij bij de "lapees" bestaat de mogelijkheid om een "plastuit" te gebruiken, waarmee ze staand in de beschikbare urinoirs voor mannen kunnen plassen.
De Vierdaagse van Nijmegen is een van de grootste meerdaagse wandelevenementen ter wereld, met deelnemers uit binnen- en buitenland. De organisatie van het evenement staat al jaren onder druk om de gelijkheid in de sanitaire voorzieningen te verbeteren. Vrouwen hebben traditioneel te maken gehad met lange wachtrijen en een beperkt aantal toiletten, wat resulteert in ongemak en frustratie.
De introductie van de "lapee" is een poging om deze ongelijkheid te adresseren en de ervaring voor vrouwelijke deelnemers en bezoekers te verbeteren. Het ontwerp is gebaseerd op vergelijkbare initiatieven in andere landen, waar "vrouwelijke plaskrullen" al langer in gebruik zijn. De "plastuit" is een relatief recente uitvinding die vrouwen de mogelijkheid biedt om staand te plassen, waardoor ze gebruik kunnen maken van de beschikbare urinoirs voor mannen.
De discussie over de verdeling van sanitaire voorzieningen tijdens evenementen is een breder maatschappelijk vraagstuk dat de aandacht vestigt op genderongelijkheid en de behoefte aan inclusieve faciliteiten. De Vierdaagse van Nijmegen wordt hiermee een testcase voor andere evenementen en festivals in Nederland en daarbuiten.
De beslissing om gratis vrouwentoiletten aan te bieden, heeft positieve reacties opgewekt van vrouwenrechtenorganisaties en deelnemers aan de Vierdaagse. Critici wijzen er echter op dat de verdeling van de faciliteiten nog steeds onevenredig is, aangezien er aanzienlijk meer urinoirs beschikbaar zijn voor mannen. Directeur Joris Bouwmeister van de Vierdaagsefeesten verdedigt de huidige verdeling, waarbij hij stelt dat deze gebaseerd is op de "normale verhoudingen" voor evenementen van deze omvang.
De introductie van de "lapees" kan leiden tot een vermindering van de wachttijden voor vrouwen en een verbetering van hun algehele ervaring tijdens de Vierdaagse. Het is echter nog onduidelijk of de acht extra toiletten voldoende zijn om de vraag te dekken, vooral tijdens de piekuren. De beschikbaarheid van de "plastuit" biedt een alternatief voor vrouwen die niet willen wachten, maar kan ook leiden tot extra drukte bij de urinoirs voor mannen.
De Vierdaagsefeesten in Nijmegen staan voor de uitdaging om een evenement te organiseren dat inclusief en toegankelijk is voor alle deelnemers en bezoekers. De introductie van de "lapees" is een stap in de goede richting, maar er is nog ruimte voor verbetering om de gelijkheid in de sanitaire voorzieningen verder te vergroten.