In Polen is er opnieuw onrust ontstaan rond het Constitutioneel Hof, waar premier Tusk de oppositie beschuldigt van pogingen om de democratie te vernietigen.
De Poolse premier Donald Tusk heeft opnieuw de oppositie beschuldigd van pogingen om de democratie en de rechtsstaat te vernietigen. Deze uitspraak kwam na een onrustige situatie rond het Constitutioneel Hof, waar de politie vrijdag ingreep bij een betoging. Aanhangers van de rechts-conservatieve oppositiepartij PiS demonstreerden tegen de schorsing van voorzitter Bogdan Święczkowski, die in 2022 als rechter werd aangesteld toen de PiS nog aan de macht was. In 2024 volgde zijn omstreden benoeming tot voorzitter.
Wat verandert er?
Tusk noemde de gebeurtenissen van vrijdag ‘gruwelijk’ en zei dat hij hoopte dat de Polen ‘nooit meer getuige hoeven te zijn van soortgelijke taferelen’. Er is al jaren sprake van een crisis binnen het Constitutioneel Hof, waarvan de rechters worden benoemd door het parlement. Tusks regering probeert rechters van het hof die zijn benoemd onder de PiS-regering (2015-2023) uit hun ambt te zetten. De conservatieve president Karol Nawrocki heeft benoemingen voor het hof onder Tusk steeds geblokkeerd. Nawrocki, een PiS-bondgenoot, weigert de door het parlement benoemde rechters te beëdigen, hoewel dat een grondwettelijk vastgelegde taak is waar hij niet van mag afwijken.
Wat betekent dit voor de rechtsstaat?
Nawrocki brak vrijdag een reis naar Senegal af om zich persoonlijk met de kwestie te bemoeien. In de nacht van vrijdag op zaterdag ging hij het tribunaal binnen, waar hij de confrontatie met enkele rechters aanging. De Europese Commissie drong er zaterdag bij Nawrocki op aan om de nieuwe rechters die door het parlement waren voorgedragen goed te keuren, zodat het hof in overeenstemming met de grondwet en het EU-recht zou kunnen functioneren.
„Laten we de dingen bij hun naam noemen. Al jarenlang zijn er in Polen organisaties en politici die de democratie en de rechtsstaat willen vernietigen.” – Donald Tusk
De strijd tussen de regering en de oppositie heeft leidt tot een escalatie binnen het Constitutioneel Hof. Voorzitter Bogdan Święczkowski behoort tot de rechters die benoemd zijn tijdens de regeringen van het nationaal-conservatieve PiS (2015-2023). De PiS ontmantelde de onafhankelijke rechtspraak en benoemde op alle niveaus partijgetrouwe rechters. De groep rechters die Swieczkowski probeerden af te zetten is gekozen door de huidige coalitie van premier Donald Tusk. Die rechters waren vrijdagavond in het gebouw van het Constitutioneel Hof, en ontzegden Swieczkowski de toegang. Hij probeerde alsnog binnen te komen, en sprak van een „staatsgreep”. Zijn aanhangers probeerden het hek voor het Hof door te zagen met een slijptol, maar kwamen niet ver omdat de politie het gebouw had afgezet.
Veelgestelde vragen
Wat zei premier Tusk over de oppositie?
Tusk zei dat de oppositie en organisaties in Polen de democratie en de rechtsstaat willen vernietigen.
Waarom weigert president Nawrocki rechters te beëdigen?
Nawrocki weigert de door het parlement benoemde rechters te beëdigen, hoewel dat een grondwettelijk vastgelegde taak is.
Wat gebeurde er bij het Constitutioneel Hof?
Er was een confrontatie tussen president Nawrocki en rechters, waarbij de politie ingreep bij een betoging.
