De Nederlandse scheepsbouwer Damen riskeert het verlies van een belangrijke order van België, bovenop de reeds geannuleerde order uit Duitsland, als gevolg van aanzienlijke vertragingen en stijgende kosten. Minister van Defensie Theo Francken overweegt om de order te verplaatsen naar andere Europese scheepsbouwers, wat Damen mogelijk een extra miljardenverlies zou opleveren.
De Belgische Defensie staat op het punt een cruciale beslissing te nemen over de bestelling van Anti Submarine Warfare (ASWF) fregatten bij de Nederlandse scheepsbouwer Damen. Minister Theo Francken, van de N-VA, heeft aangekondigd dat hij een brief zal sturen naar scheepsbouwers in Spanje, Frankrijk, Duitsland, Italië en Turkije om te onderzoeken of zij de schepen sneller en tegen een lagere prijs kunnen leveren. Een beslissing over de order bij Damen wordt verwacht in oktober.
De vertragingen en de stijgende kosten vormen de kern van het probleem. De oorspronkelijke begroting voor de fregatten lag op 600 miljoen euro per stuk, maar de huidige prijs is gestegen naar 1,3 miljard euro per stuk. De levering van de fregatten, die essentieel zijn voor de Belgische marine, wordt nu verwacht in 2033, vijf jaar later dan oorspronkelijk gepland. Dit komt bovenop de recente annulatie van een order voor zes fregatten door Duitsland, een klap voor Damen die het bedrijf mogelijk 18 miljard euro kostte.
De situatie is verergerd doordat de huidige Belgische fregatten in 2030 afgeschreven zijn, waardoor er een dringende behoefte is aan nieuwe schepen. Francken benadrukte de noodzaak van nieuwe fregatten, gezien de beperkte levensduur van de bestaande vloot. De vertragingen zijn deels toe te schrijven aan de snelle ontwikkeling van nieuwe wapensystemen, waardoor het ontwerp van de schepen meerdere malen is aangepast.
Nederland en België werken al decennia samen bij de aanschaf van marineschepen, een traditie die teruggaat in de gezamenlijke defensiestrategie van beide landen. In het kader van deze samenwerking werd tien jaar geleden een order geplaatst voor zes mijnenvegers en twee fregatten. De mijnenvegers zijn inmiddels in Oostende aangekomen, terwijl de fregatten nog steeds in afwachting zijn.
Damen, gevestigd in Gorinchem, is een toonaangevende Nederlandse scheepsbouwer met een internationale reputatie. Het bedrijf heeft echter de afgelopen tijd te kampen met financiële problemen en vertragingen in diverse projecten. Vorig jaar ontving Damen 270 miljoen euro aan staatssteun om de schuldenlast te verminderen en de continuïteit van de bedrijfsvoering te waarborgen.
De annulatie van de Duitse order en de mogelijke annulatie van de Belgische order vormen een ernstige bedreiging voor de financiële stabiliteit van Damen. De order uit Duitsland was een cruciale bron van inkomsten voor het bedrijf en de verlies van de Belgische order zou de situatie verder verslechteren. De vertragingen in de projecten worden ook toegeschreven aan de complexiteit van de nieuwe wapensystemen en de bijbehorende integratie.
Minister Francken’s brief aan Europese scheepsbouwers is een duidelijke indicatie van de ernst van de situatie. Het signaleren van de bereidheid om de order te verplaatsen, is bedoeld om druk uit te oefenen op Damen om de vertragingen en de kosten te reduceren. De minister heeft aangegeven dat een derde ASWF-fregat alleen besteld zal worden als de prijs acceptabel is.
De mogelijke verplaatsing van de order naar een andere scheepsbouwer zou aanzienlijke gevolgen hebben voor Damen. Naast het financiële verlies zou het ook een reputatieschade opleveren, wat toekomstige orders kan beïnvloeden. De Nederlandse overheid zal de situatie nauwlettend volgen en mogelijk betrokken worden bij de besluitvorming.
De situatie onderstreept de uitdagingen bij de aanschaf van complexe militaire materieel, met name in een omgeving van snelle technologische ontwikkelingen. Het benadrukt ook het belang van een efficiënte projectmanagement en een realistische inschatting van de kosten en de planning. De gevolgen van deze gebeurtenissen kunnen verder reiken dan alleen Damen en de Belgische Defensie, en de samenwerking tussen Nederland en België in de defensiesector beïnvloeden.