Forum voor Democratie groeide van een marginale partij naar 7 zetels in de Tweede Kamer. Thierry Baudet werd vervangen door Lidewij de Vos als lijsttrekker, maar de partij blijft controversieel vanwege extreemrechtse raadsleden en de omvolkingstheorie. Dit dossier feitencheck het Volkskrant-commentaar van Raoul Du Pre en analyseert of sprake is van normalisering of normaliteit.

De Claim

In een Volkskrant-commentaar schrijft Raoul Du Pré dat aan FvD weinig is veranderd, maar dat het "winst" is dat het tegenkamp zich nu roert. De kern van zijn argument:
  • 1.FvD was marginaal met 3 zetels; door de leiderschapswissel naar Lidewij de Vos is de partij genormaliseerd in de peilingen
  • 2.De opvattingen van De Vos over "omvolking" en immigratie zijn niet veranderd ten opzichte van Baudet
  • 3.Het is opportunistisch dat andere partijen nu pas reageren, nu FvD electoraal relevant wordt
  • 4.FvD-raadsleden hebben een verleden bij extreemrechtse organisaties (Geuzenbond, NVU, Voorpost)
  • 5.De regering moet consequenties verbinden aan haar waarschuwingen voor radicalisering
Bron: Volkskrant, commentaar Raoul Du Pré (mei 2026).

Feitencheck #1: De Leiderschapswissel Baudet → De Vos

"Publieke Herstart" Zonder Inhoudelijke Verandering

Op 30 augustus 2025 maakte Thierry Baudet bekend dat hij niet langer lijsttrekker zou zijn. Lidewij de Vos werd de nieuwe fractievoorzitter en lijsttrekker voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2025. Baudet schoof door naar plaats 2.Wat Du Pré Beweert
  • • De wissel was bedoeld als "publieke herstart"
  • • Niet inhoudelijk — "aan het programma veranderde weinig tot niets"
  • • De Vos zoekt minder publiciteit met complotten (maanlanding, reptielen)
  • • Focus verschuift naar immigratie en "omvolking"
  • • Het was een strategische, geen inhoudelijke wissel
✅ Feiten Bevestigd
  • • Lidewij de Vos werd inderdaad lijsttrekker (augustus 2025)
  • • Baudet staat nu op plaats 2 van de lijst
  • • Het FvD-programma is grotendeels ongewijzigd gebleven
  • • De Vos richt zich inderdaad meer op immigratie dan op complotten
  • • Baudet blijft partijleider en prominent aanwezig
❌ Nuancering
  • • De Vos was al fractiemedewerker en nauw betrokken bij het beleid
  • • De wissel kan ook electorale strategie zijn (Baudet was controversieel)
  • • De Vos hanteert soortgelijke retoriek als Baudet over immigratie
  • • "Herstart" impliceert verandering, maar het is vooral een facelift
⚠️ De "Wilders-vergelijking"Du Pré merkt op dat zelfs PVV-leider Geert Wilders Baudet aanviel op zijn "fascinatie voor de wildste complottheorieën" met de uitspraak: "Ik heb er geen woorden voor, zoveel onzin als u praat." Wilders, zelf bekend om harde retoriek, beschouwde Baudet dus als te radicaal. Dat is een relevante context voor de positie van FvD in het politieke spectrum.

Feitencheck #2: De Opvattingen van De Vos in Het Debat

"Omvolking", "Teruggaan", en "Het Altaar van Massale Migratie"

Tijdens een Tweede Kamerdebat (mei 2026) werd Lidewij de Vos ruim 72 minuten lang ondervraagd door een breed politiek front. Du Pré somt haar opvattingen op:
"De Nederlandse bevolking die letterlijk wordt omgevolkt" "Mensen die misschien maar beter teruggaan naar waar zij vandaan komen" "Nederlandse tieners en twintigers die worden geofferd op het altaar van de massale immigratie" "Dat zijn in principe de mensen die hier van oorsprong wonen" — Lidewij de Vos, Tweede Kamerdebat (mei 2026)
✅ Bevestigd
  • • Deze uitspraken zijn gedaan tijdens een openbaar Kamerdebat
  • • Ze zijn opgenomen in plenaire verslagen en media-verslaggeving
  • • De term "omvolking" wordt door wetenschappers en politici als complottheorie bestempeld
  • • Jesse Klaver (PRO) confronteerde De Vos direct met deze termen
⚠️ Context
  • • "Omvolking" verwijst naar het VN-rapport "Replacement Migration" (2000)
  • • FvD en andere partijen gebruiken de term om angst voor demografische verandering aan te wakkeren
  • • Wetenschappers bestrijden dat er een "plan" achter zit
  • • De VN noemt het een demografische projectie, geen beleidsplan

Feitencheck #3: Extreemrechtse Verledens van FvD-Raadsleden

NRC/Volkskrant Onderzoek (februari 2026)

Uit onderzoek van NRC en de Volkskrant bleek dat meerdere FvD-kandidaten voor de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026 een verleden hebben bij extreemrechtse organisaties. De partijtop stond achter hen.De Organisaties
  • NVU Nederlandse Volks-Unie — nationaalsocialistische partij, campagneslogan: "Stop de Omvolkers". Actief in Arnhem.
  • Geuzenbond Geuzenbond — extreemrechtse organisatie met nationalistische ideologie.
  • Voorpost Voorpost — extreemrechtse club met Vlaams-Nederlandse connecties.
  • Pegida Pegida — anti-islambeweging, bekend van demonstraties.
  • Erkenbrand Erkenbrand — door de AIVD beschouwd als „een gevaar voor de democratische rechtsorde".
De "Goddelijke Duo"-UitspraakEen FvD-kandidaat noemde de terroristen Anders Breivik (Noorwegen, 77 doden) en Brenton Tarrant (Australië/Nieuw-Zeeland, 51 doden) "het goddelijke duo". Het partijbestuur had hier "duidelijk geen moeite mee."⚠️ Reactie FvD: "Grappen in een Borrelapp"Lidewij de Vos bagatelliseerde eerder de racistische en antisemitische appjes van JFVD-leden (de jongerentak) als "grappen" die "in een willekeurige borrel-, voetbal- of studentenappgroep" ook zouden worden gemaakt. In november 2020 zorgden soortgelijke appjes voor een afsplitting van tientallen FVD-politici uit de Eerste Kamerfractie.

Lokale Boycots

In reactie op de publicaties verenigden lokale partijen zich om FvD te boycotten op gemeentelijk niveau:Gemeenten met Boycot
  • • Nijmegen — geen samenwerking
  • • Rotterdam — geen samenwerking
  • • Amsterdam — geen samenwerking
  • • Den Haag — geen samenwerking
  • • In totaal: minstens 4 grote steden
Du Pré's Argument"Er mag niet worden gedacht dat op de ruim achtduizend raadsleden en een honderdtal kandidaten, een enkele rechts-extremist geen kwaad kan. Of dat het lokale partijprogramma moet worden afgewacht voor er een oordeel gegeven kan worden over waar een partij voor staat."

Feitencheck #4: Van 3 naar 7 Zetels — De Groei van FvD

De Electorale Opmars

Du Pré stelt dat FvD van een "tamelijk marginaal electoraal bestaan" is gegroeid naar een partij die niet langer genegeerd kan worden. Wat zijn de feiten?Tweede Kamer (landelijk)
  • • 2021: 8 zetels (onder Baudet)
  • • 2023: 3 zetels (na afsplitsingen)
  • • 2025: 7 zetels (winst van 4 onder De Vos)
  • • Peiling mei 2026: 10 zetels (Ipsos I&O)
  • • Het uiterst rechtse blok werd groter en radicaler
Gemeenteraadsverkiezingen (maart 2026)
  • • FvD deed mee in meer dan 100 gemeenteraden
  • • In 57 gemeenten was FvD eerder niet vertegenwoordigd
  • • Velsen: grootste partij
  • • Epe: grootste partij
  • • Stemmenaantal verviervoudigd ten opzichte van 2022
⚠️ De Context: Waarom Groeit FvD?Volgens analyses van StukRoodVlees en NRC draagt de normalisering van extreemrechts bij aan de groei. De partij profiteert van thema's als immigratie, wonen en de kosten van de energietransitie. De "herstart" onder De Vos maakte de partij toegankelijker voor kiezers die Baudet te extreem vonden, maar de kernboodschap bleef ongewijzigd.

Feitencheck #5: Het Opportunisme van Het Tegenkamp

"De Meeste Andere Fracties Er Liever Niet Meer Te Veel Tijd Aan Wilden Besteden"

Du Pré's centrale stelling is dat het opportunistisch is dat andere partijen nu pas FvD aanvallen. Zijn argumentatie:Du Pré's Analyse
  • • Toen FvD 3 zetels had, was het voor andere Kamerleden "koffie halen" tijdens debatten
  • • Nu FvD groeit in peilingen (10 zetels), wordt er plotseling een "breed politiek front" gevormd
  • • De aanval is geopend omdat FvD een "electorale concurrent" wordt, niet om principiële redenen
  • • De opvattingen van De Vos zijn niet veranderd — alleen de electorale dreiging wel
✅ Ondersteunend Bewijs
  • • FvD werd inderdaad jarenlang genegeerd in debatten
  • • Wilders (PVV) viel Baudet aan — zelfs binnen het rechtse blok was er afkeuring
  • • De aanval op De Vos (mei 2026) kwam na een periode van stijgende peilingen
  • • Regeringspartijen (PVV, VVD, BBB, NSC) reageerden pas toen FvD groeide
❌ Tegenargumenten
  • • Sommige partijen (GroenLinks-PvdA, D66, ChristenUnie) namen altijd al afstand
  • • Lokale boycots ontstonden vóór de landelijke peilingstijging
  • • Het debat over "omvolking" was een aanleiding, niet alleen de peilingen
  • • "Negeren" kan ook een strategie zijn om extremisme geen podium te geven

Gidi Markuszower: "Iets té Opportunistisch"

Du Pré wijst ook op Gidi Markuszower, die in januari 2026 met zes andere PVV-Kamerleden de fractie verliet en in april 2026 de partij "De Nederlandse Alliantie" oprichtte. Markuszower is minstens zo radicaal als FvD.⚠️ Du Pré's Waarschuwing"Daar pas hard tegenin gaan zodra ook hij snel groeit in de peilingen en dus een electorale concurrent wordt, zou iets té opportunistisch zijn." Met andere woorden: als de politiek alleen reageert op electorale dreiging, en niet op principes, verliest het de geloofwaardigheid.

Feitencheck #6: Consequenties voor Samenwerking?

"Het Zou Logisch Zijn Als Partijen Consequenties Verbinden"

Du Pré eist dat partijen die FvD een "gevaar voor de rechtsstaat" noemen, daar ook consequenties aan verbinden in hun samenwerking — op alle niveaus.Wat Er Al Gebeurt
  • • Lokaal: boycots in Nijmegen, Rotterdam, Amsterdam, Den Haag
  • • Provinciaal: sommige partijen sluiten samenwerking uit
  • • Nationaal: geen enkele partij wil formeel met FvD in een coalitie
  • • Europees: FvD is geïsoleerd in het Europees Parlement
Wat Du Pré Vraagt
  • • Regeringspartijen moeten consequenties verbinden aan hun waarschuwingen
  • • Niet alleen woorden, maar ook daden op alle bestuursniveaus
  • • Geen "gevalletjes" meer van samenwerking "voor het gemak"
  • • Gelijke maatstaven voor FvD én Markuszower
❌ Het Tegengif: "Cordons Sanitaires" Werken Niet AltijdPoliticologen zijn verdeeld over boycots. Sommigen argumenteren dat isolatie extremisme juist kan versterken (het "onderdrukte-held"-effect). Anderen wijzen op succesvolle cordons sanitaires in landen als België (tegen Vlaams Blok/Belang). In Nederland is er geen formeel cordon — alleen pragmatische uitsluiting.

Conclusie: Opportunisme vs Principes

✅ Bewijsbaar
  • ✓FvD groeide van 3 naar 7 zetels (2023→2025)
  • ✓Peilingen tonen 10 zetels (mei 2026)
  • ✓Leiderschapswissel was strategisch, niet inhoudelijk
  • ✓De Vos gebruikt soortgelijke retoriek als Baudet
  • ✓Raadsleden hebben verleden bij NVU, Geuzenbond, Voorpost
  • ✓Lokale boycots vinden plaats in minstens 4 grote steden
  • ✓Aanval op FvD kwam na peilingstijging
❌ Niet Bewijsbaar / Speculatief
  • ✗Dat de aanval uitsluitend opportunistisch is
  • ✗Dat alle partijen pas nu reageren (sommigen namen altijd afstand)
  • ✗Dat FvD een "gevaar voor de rechtsstaat" is — dit is een politieke beoordeling
  • ✗Of boycots het extremisme versterken of afzwakken
  • ✗Dat Markuszower even radicaal is als FvD (dit is subjectief)
Du Pré's analyse is scherp: FvD is electoraal gegroeid, de retoriek is ongewijzigd, en het politieke tegenkamp reageert pas nu het electoraal pijn doet. Dat is op zijn minst een gemis aan consistentie. Tegelijkertijd: boycots en isolatie zijn geen wondermiddel tegen extremisme. De vraag is of Nederland een principiële grens wil trekken — of alleen een pragmatische.⚠️ DisclaimerDit dossier analyseert het Volkskrant-commentaar van Raoul Du Pré op basis van publieke bronnen: NRC, Volkskrant, NOS, Parlement.com, StukRoodVlees, en plenaire verslagen van de Tweede Kamer. Het is een feitencheck op een opinieartikel, geen onafhankelijk onderzoek naar FvD.

Delen

Deel dit dossier:

Gerelateerde Dossiers

Dossier #032

Lidewij de Vos

Demonisering & Debat — Analyse van de demonisering van Lidewij de Vos in het politieke debat.Dossier #031

AZC Demonstraties & Framing

Loosdrecht, Jetten vs De Vos — hoe de media frame rondom demonstraties.

Veelgestelde vragen

Is FvD een extreemrechtse partij?

FvD wordt door meerdere media en onderzoekers als extreemrechts gekenschetst, vanwege standpunten over migratie, de omvolkingstheorie en connecties met extreemrechtse figuren. De partij zelf wijst deze label af.

Wie is de lijsttrekker van FvD?

Sinds augustus 2025 is Lidewij de Vos de lijsttrekker van FvD, nadat Thierry Baudet werd vervangen. Baudet blijft echter een prominent gezicht van de partij.

Wat is de omvolkingstheorie?

De omvolkingstheorie is het idee dat de oorspronkelijke bevolking systematisch wordt vervangen door migratie. Het wordt door de Tweede Kamer in een motie als gevaarlijk bestempeld en wordt vaak geassocieerd met extreemrechts.

Hoeveel zetels heeft FvD in de Tweede Kamer?

FvD heeft na de verkiezingen van 2025 7 zetels in de Tweede Kamer, een groei ten opzichte van eerdere verkiezingen.

Wat is normalisering van FvD?

Normalisering verwijst naar het proces waarbij een partij of ideologie die voorheen als extreem of onacceptabel werd beschouwd, steeds meer als een normale politieke speler wordt behandeld door media en andere partijen.

Bronnen

  • Volkskrant — Commentaar Raoul Du Pre: "Aan FvD is weinig veranderd, maar het is winst dat het tegenkamp zich roert" — Volkskrant
  • NRC — "Normalisering van FvD kan met zulke kandidaten niet" — NRC
  • NRC / Volkskrant onderzoek — FvD-raadsleden met extreemrechtse verledens — NRC/Volkskrant
  • NOS — "Thierry Baudet geen FvD-lijsttrekker meer" — NOS
  • NRC — "Niet Thierry Baudet, maar Lidewij de Vos FVD-lijsttrekker" — NRC
  • Parlement.com — FvD fractie en verkiezingsuitslagen — Parlement.com
  • StukRoodVlees — "De groei van FvD en de normalisering van extreemrechts" — StukRoodVlees
  • NRC — "FvD wint fors, lokale partijen blijven het grootst" — NRC
  • NOS — "Opstand tegen Wilders: zeven PVV'ers beginnen eigen fractie" — NOS
  • NRC — "Groep Markuszower start nieuwe partij" — NRC

#fvd#radicalisering#normalisering#feitencheck#volkskrant#baudet#lidewij de vos#omvolkingstheorie#extreemrechts#forum voor democratie