CORONA CRISIS

• Totale uitgaven: Ruim 76 miljard euro aan corona-uitgaven (2020-2023)
• Economische steun: NOW regeling (loonsteun) - 90% van salarissen vergoed
• Tegemoetkoming: TOGS, TOZO, TVL voor bedrijven en zelfstandigen
• Zorgkosten: Extra uitgaven voor IC-capaciteit, vaccins en tests
• 2023 nog: €5,5 miljard begroot voor coronamaatregelen

De €76 miljard aan corona-uitgaven werd verdeeld over verschillende stromen:

• NOW-regeling: €28 miljard - Loonsteun voor bedrijven (90% van loonsom tot €4.500 per werknemer)
• TOZO: €2,7 miljard - Tegemoetkoming zelfstandigen
• TOGS: €4,1 miljard - Tegemoetkoming vaste lasten voor bedrijven
• TVL: €3,5 miljard - Tegemoetkoming Vaste Lasten
• Zorguitgaven: €15+ miljard - Extra IC-capaciteit, vaccins, tests
• Vaccins: €1,5 miljard - Aankoop COVID-19 vaccins (Pfizer, Moderna, AstraZeneca, Janssen)
• Testen: €2+ miljard - GGD teststraten en testcapaciteit
• Overige: €19+ miljard - Diverse steunmaatregelen en noodpakketten

Bron: Algemene Rekenkamer - Coronarekening 2020-2023

• Q2 2020 krimp: 8,4% - grootste krimp ooit gemeten door CBS
• Rijksschuld: Gestegen naar 379 miljard euro (+42 miljard in 2020)
• Faillissementen: 12.500 bedrijven behoed voor faillissement door steun
• Horeca: Verplichte sluitingen, enorme omzetverliezen
• Herstel: Economie veerde terug in volgende kwartalen

• Oversterfte: Aanzienlijke oversterfte in 2020-2021
• Risicogroepen: Vooral ouderen en mensen met onderliggende aandoeningen
• IC-capaciteit: Uitbreiding en ondersteuning van ziekenhuizen
• Vaccinatie: Massale vaccinatiecampagne vanaf 2021
• Testen: Grote testcapaciteit opgebouwd

• Mark Rutte (VVD): Minister-president tijdens crisis
• Hugo de Jonge (CDA): Minister van Volksgezondheid, hoofdverantwoordelijke
• Jaap van Dissel: OMT-voorzitter, RIVM-directeur
• Ferd Grapperhaus (CDA): Minister van Justitie en Veiligheid
• Mona Keijzer (CDA): Staatssecretaris Economische Zaken, ontslagen na kritiek
• Ernst Kuipers (D66): Minister van Volksgezondheid (2022-2024)

• RIVM: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
• OMT: Outbreak Management Team - adviesorgaan
• Tweede Kamer: Corona-enquête commissie (2024-2026)
• Algemene Rekenkamer: Coronarekening publicaties
• Koninklijke Horeca Nederland: Belangenbehartiging getroffen sector

• Lockdowns: Drie grote lockdowns (maart 2020, december 2020, december 2021)
• Avondklok: Avondklok van januari tot april 2021
• 1,5 meter: Social distancing maatregelen
• Mondkapjes: Mondkapjesplicht in openbare ruimtes
• Quarantaine: Reisinstructies en quarantaineplicht
• Vaccinatie: QR-code (Coronapas) voor toegang

De parlementaire enquête corona (2024-2026) onderzoekt het handelen van het kabinet tijdens de coronaperiode (december 2019 tot voorjaar 2022). De commissie bestaat uit:

• Daan de Kort (VVD): Voorzitter
• Songül Mutluer (GroenLinks-PvdA): Ondervoorzitter
• Dion Huidekooper (D66): Lid
• André Poortman (CDA): Lid
• Annelotte Lammers (Groep Markuszower): Lid

Bijna 50 getuigen worden gehoord, waaronder Rutte, De Jonge, Van Dissel en Grapperhaus.

Eind mei 2026 beginnen de openbare verhoren van de parlementaire enquêtecommissie corona. Na maandenlange voorbereiding — inclusief 89 besloten voorgesprekken — komen de hoofdrolspelers nu onder ede aan tafel.

• 89 besloten voorgesprekken afgerond door de commissie
• CTIVD-toezichtrapport gepubliceerd en openbaar gemaakt
• Mark Rutte (oud-minister-president) opgeroepen voor verhoor
• Hugo de Jonge (oud-minister Volksgezondheid) moet getuigen
• Ferd Grapperhaus (oud-minister Justitie) opgeroepen
• Jaap van Dissel (oud-RIVM-directeur) onder ede verhoord
• Daan de Kort: "Als er één onderwerp is dat een parlementaire enquête verdient, dan is het corona."

Bron: Tweede Kamer (tweedekamer.nl), RTL Nieuws, NOS Nieuwsuur, WNL — mei 2026

• Mona Keijzer ontslag: Ontslagen als staatssecretaris na kritiek op coronamaatregelen
• App-communicatie: Persoonlijke appjes tussen De Jonge en Van Dissel onthuld
• Steunpakketten: Kritiek op genereusheid van loonsteun (90% vs 70-80% in andere EU-landen)
• Nulurencontracten: Nederland was een van zeven EU-landen die nulurencontracten steunde
• Horeca: "Genadeklap" voor veel ondernemers door verplichte sluiting

De coronacrisis is de duurste crisis in de moderne geschiedenis van Nederland. Met 76 miljard euro aan uitgaven, een historische economische krimp en duizenden doden heeft de crisis diepe sporen achtergelaten. De coronapakketten hebben tienduizenden bedrijven gered, maar ook geleid tot discussie over de generositeit en doelmatigheid van de steun. De parlementaire enquête moet uitwijzen wat er goed ging en wat er beter kon, met als doel lessen te trekken voor toekomstige crises.

In mei 2026 is de parlementaire enquête coronabeleid in volle gang. Voorzitter De Kort meldde dat het onderzoek systematisch werd tegengewerkt door voorgaande kabinetten, zelfs tot aan de Raad van State. De commissie voert een strijd over documenttoegang en transparantie.

De App-communicatie tussen De Jonge en Van Dissel is onthuld. Critici wijzen op de generositeit van loonsteun (90% vs 70-80% in andere EU-landen) en het steunen van nulurencontracten. De coronacrisis blijft met 76 miljard euro uitgaven de duurste crisis in de moderne Nederlandse geschiedenis.

• CBS - Economische gevolgen corona
• Algemene Rekenkamer - Coronarekening
• NOS - Ruim 76 miljard euro aan corona-uitgaven
• Rabobank - 12.500 bedrijven behoed voor faillissement
• Parlementaire enquête corona - Tweede Kamer