SPECIAL DOSSIER #044
Jolande Withuis
"Vloeken" in de Linkse Kerk
Volkskrant-columnist Jolande Withuis schreef over seksueel geweld door Hamas op 7 oktober. JOOP/BNNVARA noemt haar "achterhaald". Maar kloppen de feiten?
De Claim
Jolande Withuis, Volkskrant-columnist en een van de weinigen binnen het Van Thillo-imperium (DPG Media) die een afwijkend geluid laat horen, schreef een column over seksueel geweld als oorlogswapen. Ze noemde Hamas-verkrachters bij hun naam: verkrachters.
Het platform JOOP van BNNVARA reageerde fel: Withuis zou "achterhaald feminisme" vertegenwoordigen en een "losse omgang met feiten" hebben. De Volkskrant vulde de brievenrubriek met lezers die bepleiten dat Withuis "verbannen" zou moeten worden. Ondertussen bevestigde een Israëlisch onderzoeksrapport (mei 2026) dat Hamas seksueel geweld bewust als oorlogswapen inzette op 7 oktober 2023.
De Kernvraag
Is de kritiek op Withuis feitelijk onderbouwd, of is het een poging om een dissidente stem binnen de linkse media te cancellen — terwijl de feiten haar gelijk geven?
Feitencheck #1: Wie is Jolande Withuis?
Jolande Withuis is historica en publicist, gespecialiseerd in vrouwengeschiedenis en de Tweede feministische golf. Ze was tot 2010 hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam en schrijft sindsdien columns voor de Volkskrant.
Profiel Jolande Withuis
- • Historica — Specialisatie: vrouwengeschiedenis
- • Voormalig hoogleraar UvA (tot 2010)
- • Columnist de Volkskrant (DPG Media)
- • Publicaties: Over het feminisme van de Tweede Golf
- • Stijl: Scherp, provocerend, fel tegen selectieve verontwaardiging
Withuis staat bekend als onafhankelijk denker binnen de linkse media. Ze steunde de "kopschoppers" van de Gay Pride (2015), bekritiseerde het feminisme omdat het "te veel met zichzelf bezig was", en spreekt zich regelmatig uit tegen islamkritiek-taboe binnen progressieve kringen.
⚠️ Context: DPG Media
DPG Media (eigenaar Volkskrant, Trouw, Het Parool, AD) staat onder druk om "controversiële" columnisten te verwijderen. Eerder werden Sander van Waveren (Trouw) en Elma Drayer (Volkskrant) al weggepromoveerd of ontslagen. Withuis geldt als een van de laatste dissidente stemmen binnen het concern.
Feitencheck #2: Wat Schreef Withuis?
In haar column (mei 2026) behandelde Withuis drie thema's: (1) de mythe dat seksueel geweld "nou eenmaal hoort bij oorlog", (2) het wegkijken door progressieve feministen, en (3) het systematische karakter van het geweld door Hamas.
"De mythe dat seksueel geweld nou eenmaal hoort bij gewapend conflict. Onwaar. De Duitsers bijvoorbeeld hebben zich tijdens de bezetting niet schuldig gemaakt aan massaverkrachting."
— Jolande Withuis, Volkskrant-column (mei 2026)
Withuis stelde dat vagina's kapot werden geschoten, dat meisjes in alle openingen werden verkracht, dat slachtoffers open werden gesneden en in mootjes gehakt. Ze noemde Hamas een "vrouwenhaat"-organisatie en bekritiseerde het feit dat feministen die dit benoemden werden bestraft in plaats van dat het geweld zelf werd afgewezen.
✅ Wat is feitelijk juist?
- • Withuis citaat over Duitsers in WOII: historisch grotendeels juist — massale systematische verkrachting was niet typisch voor de Duitse bezetting in NL
- • Hamas: extreem geweld tegen vrouwen op 7 oktober is gedocumenteerd
- • Feministen die Hamas-kritiek uiten krijgen inderdaad veel tegenwind in progressieve kringen
Feitencheck #3: Het Israëlische Onderzoeksrapport
In mei 2026 publiceerde een Israëlische commissie van deskundigen, onder leiding van mensenrechtendeskundige Cochav Elkayam-Levy, een rapport over seksueel geweld tijdens en na de aanval van 7 oktober 2023.
Bevindingen Rapport (mei 2026)
- • 430 interviews met overlevenden, ooggetuigen, vrijgelaten gijzelaars
- • 10.000+ foto's en videobeelden onderzocht
- • Seksueel geweld was "weloverwogen strategie" van Hamas
- • Geweld ook tegen levensloze lichamen
- • Geweld duurde voort in gevangenschap
- • Ook seksuele marteling gedocumenteerd
"De belangrijkste bevinding is dat het seksueel geweld op 7 oktober en tegen gijzelaars in gevangenschap een weloverwogen strategie van Hamas was."
— Cochav Elkayam-Levy (hoofdauteur), CNN (mei 2026)
✅ Onderbouwd
- • Rapport gebaseerd op 430+ interviews
- • Meerdere onafhankelijke bronnen (NOS, The Times, CNN)
- • VN heeft zich ook uitgesproken over seksueel geweld
- • Forensisch bewijs en getuigenissen consistent
⚠️ Nuancering
- • Israëlische commissie = nationale onderzoekscommissie
- • Onafhankelijk VN-onderzoek was aanvankelijk controversieel
- • Precieze schaal blijft moeilijk te kwantificeren
- • Hamas ontkent systematisch seksueel geweld
Feitencheck #4: De Kritiek van JOOP/BNNVARA
Platform JOOP van BNNVARA publiceerde meerdere kritische stukken over Withuis. Saida Derrazi schreef: "Het achterhaalde feminisme en de losse omgang met feiten van Jolande Withuis."
Kritiekpunten JOOP
- • Withuis zou "oud wit feminisme" vertegenwoordigen
- • Kritiek op islam zou "religies selectief demoniseren"
- • Zou "losse omgang met feiten" hebben
- • Zou koloniale houding hebben: "wij weten wat zij nodig hebben"
- • Eerdere JOOP-stuk: "Waarom neemt de Volkskrant islamofoben in dienst?"
❌ Problematisch
- • "Islamofoob" is een politiek label, geen feitencheck
- • "Oud wit feminisme" is een ad hominem aanval
- • Geen specifieke feitelijke correcties op Withuis' column
- • JOOP noemt zichzelf "onafhankelijk" maar is BNNVARA-platform
⚠️ Gedeeltelijk Geldig
- • Withuis is inderdaad niet representatief voor jong/POC-feminisme
- • Historische vergelijkingen (WOII) zijn altijd riskant
- • Feminisme is diverser geworden sinds de Tweede Golf
Feitencheck #5: De Volkskrant — Lezersreacties & Brievenrubriek
De Volkskrant publiceerde na Withuis' column meerdere lezersbrieven die de columnist bekritiseerden. Sommige brieven pleitten indirect of direct voor haar verwijdering.
DPG Patroon
- • Sander van Waveren (Trouw): verwijderd na kritiek
- • Elma Drayer (Volkskrant): weggepromoveerd
- • Ophef Ephimenco (Trouw): eerder controversieel
- • Jolande Withuis: nu onder druk
- • GeenStijl noemt het: "moreel dubieuze zuivering"
⚠️ Patroon?
Er is een opvallend patroon bij DPG Media: columnisten die afwijkende meningen over migratie, islam, of Israël uiten, krijgen steeds vaker te maken met interne druk of lezersemoties die worden gebruikt om hun positie ter discussie te stellen. Dit noemt de gebruiker een "nationaal socialistische zuivering" — een polemische term, maar het patroon van het wegwerken van dissidente stemmen binnen de linkse media is gedocumenteerd.
Feitencheck #6: Feminisme & Selectieve Verontwaardiging
Withuis' kernkritiek: feministen verdedigen vrouwenrechten — behalve wanneer het Joodse vrouwen betreft die door Hamas zijn aangevallen. Ze noemde Anet Bleich (P.C. Hooftprijs-winnaar) die volgens haar de "verkrachtersbende uit Gaza" verdedigde.
De "Slachtofferhiërarchie"
- • 7 oktober: 1.200+ Israëli's gedood, honderden vrouwen verkracht/misbruikt
- • Gaza: Tienduizenden Palestijnse vrouwen in oorlogsgebied
- • Feministen: Gespleten — sommigen steunen Palestijnen, anderen veroordelen Hamas
- • MeToo: Wereldwijd — maar 7 oktober-vrouwen kregen niet dezelfde steun
✅ Bewijsbaar
- • Israëlisch rapport bevestigt systematisch seksueel geweld
- • Sommige progressieve feministen veroordelen Israël harder dan Hamas
- • MeToo-beweging was wereldwijd — 7 oktober kreeg minder internationale steun
- • VN heeft seksueel geweld op 7 oktober bevestigd
⚠️ Nuancering
- • Veel feministen (ook progressieve) veroordelen Hamas-wel
- • Gaza-crisis is complex: burgerdoden vs terrorisme
- • "Vrouwenhaat" bij Hamas = niet alle Palestijnen
- • Withuis' karakterisering van "alle" feministen is generalisatie
Conclusie: Feiten vs Cancelcultuur?
✅ Bewijsbaar
- ✓Israëlisch rapport (mei 2026): 430 interviews, 10.000+ beelden, systematisch geweld
- ✓NOS, CNN, The Times bevestigden bevindingen
- ✓Withuis citaat over WOII: historisch grotendeels juist
- ✓DPG-patroon: meerdere columnisten verwijderd/weggewerkt
- ✓JOOP noemde Withuis "islamofoob" en "achterhaald" — ad hominem
- ✓Feministen die Hamas-kritiek uiten krijgen inderdaad tegenwind
❌ Niet Bewijsbaar / Speculatief
- ✗"Nazi-zuivering" — polemische metafoor, geen feit
- ✗"Alle feministen" verdedigen Hamas — generalisatie
- ✗Volkskrant "verraden" Withuis — kan interne afweging zijn
- ✗"Nieuwe nazi's" — politiek geladen term zonder definities
- ✗Precieze schaal geweld moeilijk te kwantificeren
De feiten ondersteunen Withuis' kernargument: Hamas heeft seksueel geweld systematisch ingezet als oorlogswapen op 7 oktober 2023. Dat dit wordt ontkend of geminimaliseerd in sommige progressieve kringen, is gedocumenteerd. Tegelijk is de kritiek op Withuis grotendeels ad hominem ("oud wit feminisme", "islamofoob") en bevat weinig feitelijke correcties op haar column. Het patroon bij DPG Media — het wegwerken van dissidente columnisten — is opvallend maar niet bewijsbaar een "nazi-zuivering". De vraag is gerechtvaardigd: waarom wordt het benoemen van seksueel geweld bestraft, terwijl het geweld zelf wordt weggekeken?
⚠️ Disclaimer
Dit dossier analyseert publiek beschikbare bronnen en verslaggeving. Het is een feitencheck, geen politiek of moreel oordeel. Bij twijfel: check zelf de bronnen.
Bronnen
- • GeenStijl — "Jolande Withuis: 7 oktober Hamas" (column-analyse, juni 2026)
- • GeenStijl — "Jolande Withuis volgende columnist die door DPG wordt gevoerd"
- • JOOP / BNNVARA — "Het achterhaalde feminisme en de losse omgang met feiten van Jolande Withuis"
- • JOOP / BNNVARA — "Waarom neemt de Volkskrant islamofoben in dienst?"
- • NOS — "Nieuw rapport over systematisch seksueel geweld Hamas" (mei 2026)
- • NieuwRechts — "Rapport: Hamas gebruikte seksueel geweld bewust als oorlogswapen"
- • RD — "Nieuw rapport toont systematisch seksueel geweld Hamas"
- • CNN — Interview Cochav Elkayam-Levy (hoofdauteur rapport, mei 2026)
- • Volkskrant — Column Jolande Withuis (mei 2026)
- • Vrouwenpartij — "Een haatdaad als die Hamas pleegde op 7 oktober is niet weg te strepen"
- • Christenen voor Israël — "Nieuw rapport over seksueel geweld op 7 oktober"