De Nederlandse Staat: 10 Jaar Inkomsten & Uitgaven

De Grote Balans

In 2025 haalde de Nederlandse overheid 510 miljard euro aan inkomsten binnen. Maar de uitgaven lagen op 529 miljard euro. Dat betekent: 19 miljard tekort. De staatsschuld groeide naar 524 miljard euro — bijna 1.800 euro per inwoner extra in één jaar.

Dit dossier pakt de cijfers van de afgelopen 10 jaar en legt bloot waar het geld vandaan komt, waar het heengaat, en waarom de rekening steeds hoger wordt.

De Cijfers op een Rij

510

Miljard inkomsten (2025)

529

Miljard uitgaven (2025)

524

Miljard staatsschuld (eind 2025)

44.4%

Schuldquote (van BBP)

Inkomsten vs Uitgaven (2016–2025)

Inkomsten vs Uitgaven (miljard euro)

Opvallend: In 2020 stegen de uitgaven door COVID met 65 miljard. De inkomsten bleven gelijk, waardoor een tekort van 61 miljard ontstond. Pas in 2022 herstelden de inkomsten. Sindsdien groeien de uitgaven structureel harder dan de inkomsten.

Het Tekort per Jaar (miljard euro)

Overheidstekort (uitgaven min inkomsten)

Alarmbel: 2020 was een uitschieter (COVID), maar ook in 2023 en 2025 is het tekort flink. De trend is duidelijk: sinds 2019 slaagt Nederland er niet meer structureel in om de begroting sluitend te krijgen.

De Staatsschuld (miljard euro)

Ontwikkeling Staatsschuld 2016–2025

Context: De schuld daalde tot 2019 (naar 388 miljard), explodeerde door COVID, en stijgt sinds 2022 weer gestaag. Eind 2025 staat de teller op 524 miljard. Dat is 136 miljard meer dan in 2019.

Waar Komt het Geld Vandaan? (2025)

Inkomstenbron

BTW~90 miljard
Loon- en inkomstenbelasting~85 miljard
Werkgevers-/zorgpremies~95 miljard
Vennootschapsbelasting~35 miljard
Overige belastingen~85 miljard
Niet-belasting inkomsten~20 miljard
Totaal510 miljard

Uitgavenpost

Sociale uitkeringen & zorg~245 miljard
Personeel overheid~105 miljard
Overdrachten buitenland~18 miljard
Investeringen~38 miljard
Subsidies & overig~123 miljard
Totaal529 miljard

Verdeling Uitgaven 2025

Uitgaven 2025 (%)

Sociale uitkeringen & zorg (46%)

AOW, WW, Zvw, Wlz, kindgebonden budget. De grootste kostenpost en de snelst stijgende.

Personeel (20%)

Lonen ambtenaren, defensie, politie, onderwijs. Stijgt structureel door loonstijgingen.

Investeringen (7%)

Infrastructuur, militair materieel, energietransitie. Relatief sterk gestegen in 2025 (+12%).

Overdrachten buitenland (3%)

EU-afdrachten, ontwikkelingssamenwerking, Oekraïne. Steeg met bijna 40% in 2025.

Groei Inkomen vs Groei Uitgaven

Periode	Inkomsten groei	Uitgaven groei	Verschil
2016 → 2019	+44 miljard (+14%)	+39 miljard (+12%)	+5 miljard
2019 → 2020	0 miljard (0%)	+57 miljard (+16%)	-57 miljard (COVID)
2020 → 2022	+65 miljard (+18%)	+18 miljard (+4%)	+47 miljard
2022 → 2025	+85 miljard (+20%)	+90 miljard (+20%)	-5 miljard (tekort)
2016 → 2025	+194 miljard (+61%)	+204 miljard (+63%)	-10 miljard

Het Probleem: Waarom Groeit het Tekort?

1. De Vergrijzing Bom

De AOW-uitkeringen stegen van 47,9 miljard (2023) naar 51,9 miljard (2024). De pensioenleeftijd is gestegen naar 67 jaar, maar de babyboomers komen massaal in de AOW. De Wlz (langdurige zorg) groeide met 10% tot 33,7 miljard. Dit is structureel — het wordt alleen maar duurder.

2. De Zorgkosten Explosie

De Zvw (basisverzekering) kostte in 2024 al 57,2 miljard. De zorgtoeslag was 6,4 miljard. Samen met de Wlz vormt zorg de grootste kostenpost. Zonder fundamentele hervormingen blijft dit stijgen.

3. Internationale Verplichtingen

Overdrachten aan het buitenland (EU, ontwikkelingssamenwerking, Oekraïne) stegen met bijna 40% tot 18 miljard in 2025. Dit is een enorme sprong in één jaar.

4. Investeringen vs Onderhoud

Investeringen stegen met 12% (+4 miljard), vooral militair materieel. Maar het luchtalarm wordt geschrapt "wegens geen budget". Prioriteiten lijken verdeeld.

De Belastingdruk: Wie Betaalt?

Top 3 Belastingbronnen (2025)

1.
Werkgevers-/zorgpremies: ~95 miljard. Iedereen die werkt betaalt indirect mee.
2.
BTW: ~90 miljard. Iedere consument betaalt 21% over vrijwel alles.
3.
Loon-/inkomstenbelasting: ~85 miljard. Progressief tarief tot 49,5%.

De Collectieve Lastendruk

De collectieve lastendruk in Nederland ligt rond de 38-40% van het BBP. Dat betekent: bijna 40 cent van elke euro die de economie produceert, gaat naar de overheid.

Vergelijking EU: Nederland zit in de middenmoot. België en Frankrijk liggen hoger (~45%), Ierland en Bulgarije lager (~25%).

Conclusie: De Harde Feiten

Wat er WÉL van klopt

✓
Nederland heeft een sterke inkomstenbasis die structureel groeit
✓
De schuldquote (44.4%) is binnen EU-normen (onder 60%)
✓
Belastingopbrengsten uit bedrijven (vennootschapsbelasting) stijgen sterk
✓
Investeringen in defensie en klimaat zijn noodzakelijk

Wat er NIET van klopt

✗
Uitgaven groeien structureel harder dan inkomsten
✗
Zorg en AOW zijn onhoudbaar zonder hervorming
✗
Internationale overdrachten stegen met 40% in één jaar
✗
Basale voorzieningen (luchtalarm) worden geschrapt terwijl andere budgetten groeien

Het Echte Probleem

Nederlanders betalen jaarlijks honderden miljarden aan belasting. Toch groeit het tekort, stijgt de schuld, en worden essentiële voorzieningen geschrapt. De vraag is niet of er geld is — er is 510 miljard. De vraag is: waarom gaat het niet naar de dingen die tellen?

Bronnen & Methodologie

Primair

• CBS — Inkomsten, uitgaven en schuld van de overheid (mei 2026)
• CBS — Overheidsfinanciën; kerncijfers (StatLine 85968NED)
• CBS — Overheidstekort toegenomen in 2024, schuld relatief laag
• Rijksoverheid — Miljoenennota 2026
• Ministerie van Financiën — Begroting 2026

Achtergrond

• CPB — De Nederlandse economie in historisch perspectief
• CBS — Dashboard Overheidsfinanciën
• Eurostat — Overheidssaldo EU-vergelijking
• NOS — Kabinet vindt geen geld voor nieuw systeem luchtalarm

Methodologie: Cijfers zijn gebaseerd op CBS-jaarcijfers, rijksbegrotingen en CPB-analyses. Historische data (2016–2023) is afgeleid van officiële CBS StatLine datasets. 2024 en 2025 zijn voorlopige cijfers. Bij twijfel: check cbs.nl en rijksoverheid.nl.

DE NEDERLANDSE
STAAT