De voormalige topman van de Italiaanse wegbeheerder Autostrade per l’Italia, Giovanni Castellucci, is veroordeeld tot twaalf jaar gevangenisstraf voor zijn rol in de ramp waarbij de Ponte Morandi-brug in Genua in 2018 instortte en 43 mensen omkwamen. Na een proces van ruim vier jaar, waarin 57 verdachten terechtstonden, heeft de rechtbank de verantwoordelijkheid voor het instorten van de brug toegewezen aan het wegbeheerbedrijf en diens leiding, waarbij achterstallig onderhoud een cruciale factor bleek.

Wat is er gebeurd?

Op 14 augustus 2018 stortte de Ponte Morandi, officieel het Polcevera-viaduct, in Genua in, met verwoestende gevolgen. Een overspanning van ongeveer 200 meter verloor haar draagkracht tijdens een hevige onweersbui, waardoor een deel van de brug met voertuigen naar beneden stortte. De ramp kostte 43 mensen het leven en veroorzaakte ernstige verwondingen bij zestien anderen. Bovendien moesten honderden bewoners van de omliggende wijken hun huizen verlaten uit vrees voor verdere instortingen.

Het proces, dat in een speciaal gebouwde bunker plaatsvond om de veiligheid te waarborgen, duurde bijna vier jaar en omvatte 248 zittingen. Naast Castellucci, die de hoogste straf ontving, werd ook Michele Donferri Mitelli, verantwoordelijk voor het onderhoudsbeleid van Autostrade per l’Italia, veroordeeld tot elf jaar gevangenisstraf. Het Openbaar Ministerie had in totaal vierhonderd jaar gevangenisstraf geëist voor alle verdachten, waarbij Castellucci een eis van achttien jaar en zes maanden kreeg.

De ingestorte brug was een belangrijk knooppunt in het Italiaanse transportnetwerk, en de ramp had een diepgaand effect op de regio Ligurië en het land als geheel. De instorting leidde tot een intensivering van de inspectie van andere bruggen in Italië en een debat over de veiligheid en de onderhoudsstandaarden van infrastructuur.

Achtergrond en context

De Ponte Morandi was een hangbrug, gebouwd in de jaren zestig, die bekend stond om zijn controversiële ontwerp en de constructiemethoden die destijds werden gebruikt. In de loop der jaren waren er herhaaldelijk zorgen geuit over de staat van de brug, met name over de corrosie van de kabels en de funderingen. Ondanks deze waarschuwingen werden er onvoldoende maatregelen genomen om de structurele integriteit van de brug te waarborgen.

Autostrade per l’Italia, het bedrijf dat verantwoordelijk was voor het onderhoud van de brug, heeft herhaaldelijk gerapporteerd over problemen met de constructie, maar de benodigde reparaties en vervangingen werden uitgesteld. Het Openbaar Ministerie stelde in het proces dat er sprake was van een systematisch falen om de veiligheid van de brug voorop te stellen, en dat de economische belangen van het bedrijf prevaleerden boven de bescherming van de burgers.

De ramp heeft een breed maatschappelijk debat aangewakkerd over de verantwoordelijkheid van bedrijven en overheidsinstanties voor de veiligheid van infrastructuur. De instorting van de Ponte Morandi is een symbool geworden van corruptie en nalatigheid binnen de Italiaanse infrastructuursector, en heeft geleid tot een herziening van de wetgeving en de controlemechanismen.

Reacties en gevolgen

De uitspraak in de zaak-Morandi heeft geleid tot gemengde reacties. De families van de slachtoffers hebben de uitspraak als een stap in de goede richting beschouwd, maar uiten ook hun frustratie over de lange duur van het proces en de relatief milde straffen voor sommige verdachten. Er is kritiek geuit op het feit dat de straffen voor de verantwoordelijken niet hoog genoeg zijn, gezien de omvang van de tragedie.

Na de ramp werd de Ponte Morandi gesloopt en werd er een nieuwe brug in de directe omgeving gebouwd. De nieuwe brug, ontworpen door architect Renzo Piano, werd in 2020 in gebruik genomen en is een symbool van wederopbouw en herstel voor de regio Genua.

De zaak heeft ook geleid tot een intensivering van de inspecties van andere bruggen in Italië en tot een herziening van de wetgeving en de controlemechanismen met betrekking tot infrastructuur. De Italiaanse overheid heeft aangekondigd dat er extra middelen beschikbaar worden gesteld voor het onderhoud en de renovatie van bruggen en andere cruciale infrastructuurprojecten.