Het aantal explosies en pogingen daartoe in Nederland is in het eerste halfjaar van 2026 met ruim 17 procent gedaald, maar de problematiek blijft een ernstige bedreiging vormen voor de openbare veiligheid en veroorzaakt angst en onveiligheid in diverse gemeenschappen. Ondanks de hoopvolle trend blijven illegale cobra's een veelvoorkomend middel in criminele conflicten, waarbij de gevolgen vaak verstrekkend zijn voor onschuldige omwonenden.

Wat is er gebeurd?

Het aantal explosies en pogingen daartoe in Nederland is in de eerste zes maanden van 2026 gedaald van 705 in 2025 naar 581 dit jaar. Deze afname van ruim 17 procent wordt gezien als een positieve ontwikkeling, maar burgemeester Carola Schouten, voorzitter van het landelijk Offensief Tegen Explosies, waarschuwt dat er nog een lange weg te gaan is. De explosies worden vaak ingezet bij conflicten die variëren van criminele vetes tot persoonlijke ruzies.

De explosieven, vaak in de vorm van illegale cobra's, veroorzaken niet alleen schade aan eigendommen, maar creëren ook een klimaat van angst en onveiligheid in de getroffen buurten. De impact reikt verder dan de directe slachtoffers, omdat de aanslagen vaak plaatsvinden in woonwijken waar ook kinderen en ouderen wonen. De politie onderzoekt momenteel een explosie in Spijkenisse, wat illustreert dat de problematiek nog steeds actief is.

De meeste verdachten die bij het Openbaar Ministerie (OM) terechtkomen, zijn jonge mannen die relatief lage bedragen ontvangen voor het uitvoeren van de explosies. Een aanzienlijk deel, bijna de helft, van de 334 verdachten die bij het OM terechtkwamen, is jonger dan 18 jaar oud. Dit wijst op een probleem van jongerentussenpoort en de kwetsbaarheid van jongeren voor criminele uitbuiting.

Achtergrond en context

De problematiek van explosies met illegale cobra’s is in de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen in Nederland, met name in de regio Rotterdam en omgeving. De explosies worden vaak ingezet als intimidatiemiddel of als onderdeel van een groter conflict tussen verschillende criminele groeperingen. De beschikbaarheid van illegale vuurwerkbommen, vaak geïmporteerd uit het buitenland, heeft bijgedragen aan de toename van het aantal aanslagen.

Het Offensief Tegen Explosies, onder leiding van burgemeester Carola Schouten, is een landelijke aanpak die gericht is op het tegengaan van explosiegedreven criminaliteit. Het offensief brengt verschillende partijen samen, waaronder politie, Openbaar Ministerie, gemeenten, woningcorporaties en het midden- en kleinbedrijf (MKB). Het doel is om de samenwerking te intensiveren, de aanpak te verbeteren en de daders te identificeren en aan te pakken.

De dalende trend in het aantal explosies wordt toegeschreven aan de inzet van het Offensief Tegen Explosies. De intensievere samenwerking tussen de verschillende instanties heeft geleid tot betere informatie-uitwisseling en gerichtere acties. Echter, de burgemeester benadrukt dat de problematiek nog niet is opgelost en dat de aandacht en de middelen voor het offensief moeten worden gecontinueerd.

De focus ligt nu op het opsporen en aanhouden van de opdrachtgevers, die vaak buiten schot blijven. Het opsporen van deze opdrachtgevers is complex en vereist intensief onderzoek en inlichtingenwerk. De politie en het OM werken samen om de criminele structuren te ontmantelen en de financiële middelen van de daders te confisqueren.

Reacties en gevolgen

Burgemeester Carola Schouten spreekt van een "goed begin" met de dalende trend, maar benadrukt dat "elke aanslag er echt een te veel" is. De impact van de explosies gaat verder dan de materiële schade; de angst en onveiligheid die ze veroorzaken, hebben een diepgaande psychologische impact op de bewoners van de getroffen gebieden.

De politie en het Openbaar Ministerie hebben aangekondigd hun inzet voort te zetten om de daders te vervolgen en de handel in illegale vuurwerkbommen te bestrijden. Er wordt ook aandacht besteed aan preventie, door bijvoorbeeld jongeren te informeren over de risico's en gevolgen van betrokkenheid bij explosiegedreven criminaliteit. Woningcorporaties spelen een belangrijke rol in het opsporen van betrokkenen en het signaleren van verdachte situaties.

De dalende trend is een teken dat de inspanningen van het Offensief Tegen Explosies vruchten afwerpen, maar er is nog veel werk aan de winkel. De focus moet liggen op het opsporen van de opdrachtgevers en het voorkomen dat jongeren worden geronseld voor criminele activiteiten. De burgemeester pleit voor een voortdurende investering in de aanpak en een intensivering van de samenwerking tussen de verschillende partijen.

De gevolgen van de explosies zijn niet alleen lokaal; ze hebben ook een impact op het imago van de regio en de veiligheid van de samenleving. De bestrijding van explosiegedreven criminaliteit is een prioriteit voor de overheid en vereist een integrale aanpak die zowel repressieve als preventieve maatregelen omvat.