Meer dan een kwart van de Nederlandse gemeenten, op dit moment al minstens 99, verbiedt de komende jaarwisseling volledig vuurwerk, inclusief afsteekverboden voor verenigingen en stichtingen. Deze trend, die zich verspreidt over het hele land, is het resultaat van een groeiende bezorgdheid over de veiligheid en overlast tijdens de jaarwisseling, en bemoeilijkt de mogelijkheden voor georganiseerde vuurwerkshows.

Wat is er gebeurd?

Een grootschalige rondvraag, uitgevoerd door het AD in samenwerking met zeven regionale kranten, heeft aangetoond dat een significant aantal Nederlandse gemeenten de komende jaarwisseling zonder vuurwerk zal doormaken. Op dit moment gaat het om minstens 99 van de 342 gemeenten, wat neerkomt op ruim een kwart van het land. De meeste van deze gemeenten hebben besloten om geen ontheffingen te verlenen aan verenigingen en stichtingen die traditioneel vuurwerk afsteken. Er wordt verwacht dat dit aantal de komende weken nog verder zal toenemen.

De Wet Veilige Jaarwisseling biedt gemeenten de mogelijkheid om vuurwerk af te steken te verbieden en verenigingen de optie om een ontheffing aan te vragen. Echter, de procedure voor het verkrijgen van een ontheffing is complex en de druk op de gemeenten om deze te verlenen is laag. Veel gemeenten, met name in de grote steden, hebben besloten om geen enkele ontheffing te verlenen, om te voorkomen dat het vuurwerkverbod wordt ondermijnd.

De beslissing om vuurwerk te verbieden is niet beperkt tot de grote steden. Ook kleinere gemeenten, vaak in regioverband, volgen deze trend. Provincies Limburg, Brabant en Zeeland laten een bijzonder restrictief beleid zien, waarbij respectievelijk 26 van de 31, 11 van de 13 en 31 van de 35 gemeenten geen vuurwerk toestaan.

Achtergrond en context

De Wet Veilige Jaarwisseling is een poging van de overheid om de jaarwisseling veiliger en aangenamer te maken voor alle inwoners. De wet geeft gemeenten de bevoegdheid om vuurwerk af te steken te verbieden, met als doel het aantal vuurwerkslachtoffers en de overlast te verminderen. De wetgeving is in eerdere jaren al meerdere malen aangescherpt, met toenemende restricties op het afsteken van vuurwerk.

De groeiende trend van vuurwerkverboden is te wijten aan verschillende factoren. De toename van de bevolkingsdichtheid in stedelijke gebieden, de stijgende kosten van handhaving en de toenemende bezorgdheid over de impact van vuurwerk op de volksgezondheid en het milieu spelen hierbij een rol. De druk vanuit de gemeenschap om de jaarwisseling veiliger te maken, heeft de gemeentebesturen ook beïnvloed.

De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema heeft publiekelijk haar bezorgdheid geuit over het verlenen van ontheffingen aan verenigingen. Volgens haar ondermijnen deze ontheffingen de effectiviteit van het vuurwerkverbod en creëren ze een vertekend beeld van de regels. De druk op de gemeenten om de regels consequent toe te passen, is daardoor toegenomen.

Reacties en gevolgen

De beslissing van de gemeenten om vuurwerk te verbieden, heeft geleid tot gemengde reacties. Vuurwerkverenigingen en -leveranciers uiten hun frustratie over de restricties en de impact op hun bestaan. Zij wijzen op de traditie van vuurwerk tijdens de jaarwisseling en de economische waarde van de vuurwerkhandel.

Burgemeesters en gemeentebesturen verdedigen hun beslissing door te wijzen op de veiligheidsrisico's en de overlast die vuurwerk veroorzaakt. Zij benadrukken dat de gezondheid en het welzijn van de inwoners voorop staan. De druk op de politie en handhavingseenheden tijdens de jaarwisseling is enorm, en het verbieden van vuurwerk helpt om de inzet te verminderen.

De afname van vuurwerk kan mogelijk leiden tot een vermindering van het aantal vuurwerkslachtoffers en de schade aan eigendommen. Echter, er bestaat ook de kans dat mensen overgaan op illegale vuurwerkhandel en -gebruik, wat de handhaving nog moeilijker kan maken. De komende jaarwisseling zal een cruciale test zijn om de effectiviteit van de nieuwe maatregelen te beoordelen.