De Chinese e-commercegigant AliExpress is door de Europese Commissie een recordboete van 550 miljoen euro opgelegd vanwege structurele overtredingen van Europese regelgeving, met name op het gebied van de verkoop van illegale, onveilige en nagemaakte producten. Deze sanctie, de hoogste tot nu toe onder de Digital Services Act, markeert een significante stap in de Europese aanpak van de verantwoordelijkheid van online platforms.

Wat is er gebeurd?

De Europese Commissie heeft AliExpress een boete van 550 miljoen euro toegekend, een bedrag dat overeenkomt met ongeveer 6% van de omzet van het bedrijf in Europa. De boete is een direct gevolg van het constateren dat AliExpress structureel tekortschoot in de controle op de producten die via het platform worden verkocht. Dit omvatte het toestaan van de verkoop van gevaarlijke cosmetica, onveilig speelgoed en andere illegale goederen, vaak gedurende langere perioden voordat ze werden verwijderd. De Commissie stelt dat de detectiesystemen van AliExpress ontoereikend waren en dat er te weinig menselijke moderators werkten om de enorme hoeveelheid aanbiedingen te controleren.

Een cruciale factor in de boete was de constatering dat de algoritmes en advertentie-instrumenten van AliExpress de verspreiding van illegale producten daadwerkelijk stimuleerden, in plaats van te voorkomen. Malafide verkopers konden eenvoudig controles omzeilen door producten in verkeerde categorieën te plaatsen, waardoor ze onder de radar bleven. Eerder dit jaar kwam aan het licht dat via AliExpress asbesthoudend speelgoedzand werd aangeboden, wat de ernst van de situatie verder benadrukte. De recente ophef rond de verkoop van kindersekspoppen via online platforms, waar AliExpress onderdeel van uitmaakt, heeft de druk op de Commissie verder vergroot.

De boete is de eerste van dit kaliber onder de Digital Services Act (DSA), een wet die in 2024 in werking is getreden en online platforms verplicht om strengere regels te volgen. Hoewel de boete substantieel is, heeft de Commissie aangegeven dat het een 'milde' straf is, gezien de omstandigheden. In de toekomst kunnen boetes aanzienlijk hoger uitvallen, afhankelijk van de ernst van de overtredingen en de mate waarin platforms hun verantwoordelijkheid nemen.

Achtergrond en context

De Digital Services Act (DSA) is een cruciale Europese wetgeving die tot doel heeft de online omgeving veiliger en transparanter te maken. De wet legt verhoogde verantwoordelijkheid op de schouders van grote online platforms, zoals AliExpress, om illegale en schadelijke content te verwijderen en te voorkomen. De DSA is een reactie op de groeiende bezorgdheid over de impact van online platforms op de volksgezondheid, de veiligheid en de fundamentele rechten van Europese burgers.

AliExpress is een onderdeel van Alibaba, een van de grootste e-commercebedrijven ter wereld, gevestigd in China. Het platform biedt een breed scala aan producten van verkopers over de hele wereld, vaak tegen lage prijzen. Dit heeft AliExpress een enorme populariteit bezorgd, maar het heeft ook de uitdagingen met betrekking tot de controle op de kwaliteit en veiligheid van de aangeboden producten vergroot. De wetgeving is niet alleen gericht op Chinese platforms; de DSA is van toepassing op alle platforms die diensten aanbieden aan Europese gebruikers, inclusief Amerikaanse techbedrijven.

De boete voor AliExpress volgt op een eerdere boete van 200 miljoen euro die aan het platform Temu werd opgelegd, een andere opkomende e-commercegigant. Deze opeenvolgende sancties signaleren een duidelijke verschuiving in de Europese aanpak van online platforms, waarbij de nadruk ligt op het afdwingen van de DSA en het beschermen van de consument. De Europese Commissie wil hiermee een duidelijk signaal afgeven aan alle platforms dat het niet langer acceptabel is om de veiligheid en de rechten van Europese consumenten in gevaar te brengen.

Reacties en gevolgen

De Europese Commissie heeft benadrukt dat de boete een waarschuwing is voor alle online platforms die actief zijn in Europa. De Commissie wil een niveaupegel creëren waarin platforms verantwoordelijkheid nemen voor de inhoud die via hun platform wordt aangeboden. De boete zal een impact hebben op de financiële resultaten van Alibaba, maar wordt niet verwacht dat het bedrijf in financiële problemen zal komen.

AliExpress heeft aangegeven de uitspraak van de Europese Commissie te respecteren en te zullen werken aan het verbeteren van de controles en de veiligheid van de aangeboden producten. Het bedrijf zal waarschijnlijk investeren in meer menselijke moderators en verbeterde detectiesystemen om te voldoen aan de eisen van de DSA. De boete kan ook leiden tot een herziening van de bedrijfsstrategie van AliExpress, met mogelijk een focus op kwaliteitscontrole en een vermindering van de afhankelijkheid van lage prijzen.

De boete heeft ook gevolgen voor consumenten. De strengere regels en de verhoogde controle op de aangeboden producten kunnen leiden tot een veiliger en betrouwbaarder online winkelervaring. Echter, sommige consumenten kunnen te maken krijgen met een beperkter aanbod en mogelijk hogere prijzen als gevolg van de strengere eisen aan verkopers. De zaak AliExpress zal waarschijnlijk een precedent scheppen voor toekomstige handhaving van de Digital Services Act en zal de manier waarop online platforms opereren in Europa beïnvloeden.