ASML bouwt de meest complexe machines ooit: ‘Je moet wel een paar honderd miljoen aftikken’

Vanuit de hele wereld bezoeken zakenmensen en journalisten Veldhoven, Nederland, aangetrokken door de unieke positie van ASML, een voormalige dochteronderneming van Philips, die de dominante speler is geworden in de markt voor chipmachines. Het bedrijf produceert de meest complexe en essentiële apparatuur voor de fabricage van moderne chips, waardoor het een cruciale rol speelt in de wereldwijde technologie-industrie. ## Wat is er gebeurd? ASML, gevestigd in Veldhoven, Nederland, is een wereldleider in de productie van machines die gebruikt worden voor de fabricage van chips, ook wel wafers genoemd. Deze machines, zogenaamde wafer steppers, gebruiken licht om patronen op de wafers te etsen, een essentieel proces in de chipfabricage. De Nederlandse onderneming onderscheidt zich door de ontwikkeling en productie van EUV (Extreme Ultraviolet) machines, die worden beschouwd als de meest complexe machines ooit gebouwd. De nieuwste generatie EUV-machines kost meer dan 350 miljoen euro en weegt 150.000 kilo, ongeveer het gewicht van twee opgestapelde stadsbussen. De complexiteit van deze machines is enorm. Zo moeten de spiegels en lenzen in de EUV-machines een extreem hoge precisie hebben. Als een spiegel de grootte van Nederland zou hebben, zou de grootste afwijking niet meer dan een fractie van een millimeter mogen zijn. Deze precisie is essentieel voor het produceren van de steeds kleinere en krachtigere chips die de moderne elektronica aandrijven. De vraag naar deze machines is enorm, waardoor klanten wereldwijd in de rij staan om ASML-apparatuur te bemachtigen. Analist Jos Versteeg van Insinger Gilissen benadrukt dat concurrenten, zoals Korea en China, moeite hebben om de technologische voorsprong van ASML in te halen. China is momenteel bezig met pogingen om een vergelijkbare technologie te ontwikkelen, maar de verwachting is dat dit niet snel zal lukken. Deze monopoliepositie maakt ASML een strategisch belangrijk bedrijf, niet alleen voor Nederland, maar voor de hele wereld. ## Achtergrond en context ASML is ontstaan uit een samenwerking tussen Philips en een aantal andere bedrijven in de jaren '80. De focus lag op lithografie, een cruciale stap in de chipfabricage. In de loop der jaren heeft ASML zich gespecialiseerd in de ontwikkeling van steeds geavanceerdere lithografiemachines, waarbij de EUV-technologie een cruciale doorbraak betekende. De EUV-technologie maakt het mogelijk om chips met steeds kleinere transistors te produceren, wat resulteert in krachtigere en energiezuinigere apparaten. De chipindustrie is een fundamenteel onderdeel van de moderne economie, en de vraag naar chips groeit continu. Deze vraag wordt aangedreven door de toenemende digitalisering van de samenleving, de opkomst van nieuwe technologieën zoals kunstmatige intelligentie en de groeiende behoefte aan krachtige mobiele apparaten. ASML's positie als toeleverancier van essentiële chipmachines maakt het bedrijf cruciaal voor de continuïteit en innovatie in deze sector. De strategische betekenis van ASML is de afgelopen jaren toegenomen, mede door geopolitieke spanningen. Landen en bedrijven over de hele wereld erkennen de cruciale rol die chipfabricage speelt voor de nationale veiligheid en economische concurrentie. Dit heeft geleid tot een grotere aandacht voor de leveranciersketen van chips, en ASML is in het middelpunt van deze aandacht gekomen. ## Reacties en gevolgen De dominantie van ASML in de chipmachineindustrie heeft zowel positieve als negatieve gevolgen. Positief is dat het bedrijf een belangrijke motor is voor technologische innovatie en economische groei in Nederland en daarbuiten. Negatief is dat de afhankelijkheid van één leverancier risico's met zich meebrengt, en dat de hoge prijzen van ASML-machines een barrière kunnen vormen voor kleinere chipfabrikanten. De Nederlandse overheid en de Europese Commissie hebben de strategische betekenis van ASML erkend en steunen het bedrijf op verschillende manieren. Er zijn investeringen gedaan in onderzoek en ontwikkeling, en er worden maatregelen genomen om de leveranciersketen van ASML te beschermen. De Amerikaanse overheid heeft ook interesse in ASML getoond, met name in de context van de spanningen met China. De concurrentie tussen China en de Verenigde Staten heeft de situatie verder gecompliceerd. De Amerikaanse overheid heeft in het verleden sancties opgelegd aan Chinese bedrijven die proberen ASML-technologie te verkrijgen, wat de Chinese pogingen om zelfstandig chipmachines te ontwikkelen heeft bemoeilijkt. Deze geopolitieke factoren hebben een grote impact op de strategie en de toekomstige ontwikkeling van ASML.