De benzineprijs in Nederland nadert recordhoogtes, waardoor honderden pomphouders in financiële problemen zitten en mogelijk hun bedrijf moeten sluiten of drastische maatregelen moeten nemen, zoals het overgaan op onbemande stations. De scheve verhoudingen in de keten, waarbij grote olieconcerns aanzienlijk meer winst maken dan lokale pomphouders, verergeren de situatie.

Wat is er gebeurd?

De benzineprijs in Nederland is de afgelopen tijd sterk gestegen, mede door de geopolitieke onrust in het Midden-Oosten. Op dinsdag 21 juli 2026 steeg de adviesprijs van een liter Euro95 tot 2,603 euro, een prijs die de recordhoogte nadert. Deze stijging zet de lokale pomphouders onder druk, die al worstelden met dalende marges en de concurrentie van goedkopere brandstoffen in buurlanden. De situatie is met name kritiek in de grensstreek, waar automobilisten massaal naar Duitsland en België uitwijken om te tanken.

Pomphouders zien zich genoodzaakt om alternatieve inkomstenbronnen te zoeken om te overleven. Brancheorganisatie Bovag adviseert pomphouders om hun winkelruimte flink uit te breiden of over te stappen op een onbemand tankstation. Deze maatregelen zijn geen luxe, maar een noodzaak om nog iets van hun bedrijf te kunnen bijschrijven. De financiële problemen zijn zo ernstig dat Drive, een andere brancheorganisatie, eerder al becijferde dat tussen de 400 en 500 pomphouders in Nederland in de problemen zitten, een aantal dat kan oplopen tot duizend als er niet wordt ingegrepen.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft recentelijk cijfers gepubliceerd die de scheve verhoudingen in de keten aantonen. Raffinaderijen maken tot 25 cent winst per liter benzine, terwijl pomphouders slechts 18 cent overhouden. Bij diesel kunnen de marges voor de grote producenten zelfs oplopen tot 46 cent per liter. Deze enorme verschillen in inkomsten onderstrepen de kwetsbaarheid van de lokale pomphouders.

Achtergrond en context

De huidige situatie is een combinatie van factoren, waaronder de stijgende grondstofprijzen, de geopolitieke instabiliteit in het Midden-Oosten en de concurrentie van buurlanden. De onrust in het Midden-Oosten heeft een directe impact op de olieprijs, aangezien de regio een belangrijke leverancier van olie is. De lagere accijnzen in Duitsland en België zorgen ervoor dat automobilisten massaal naar het buitenland trekken om te tanken, wat de omzet van Nederlandse pomphouders verder drukt.

De liberalisering van de benzinemarkt in de jaren ’90 heeft geleid tot een toenemende concurrentie tussen pomphouders en grote olieconcerns. Vroeger waren veel tankstations verbonden aan grotere supermarkten of andere bedrijven, waardoor pomphouders een stabielere positie hadden. Nu opereren veel pomphouders als zelfstandige ondernemers, die afhankelijk zijn van de prijs van benzine en de concurrentie van andere tankstations.

De rol van de overheid is in deze situatie complex. Accijnzen op brandstoffen zijn een belangrijke bron van inkomsten voor de staat, maar tegelijkertijd beïnvloeden ze de prijs voor consumenten en de winstgevendheid van pomphouders. De ACM heeft de taak om de markt te monitoren en te zorgen voor eerlijke concurrentie, maar heeft beperkte mogelijkheden om de prijs van benzine direct te beïnvloeden.

Reacties en gevolgen

Pomphouders uiten hun frustratie over de huidige situatie en de ongelijkheid in de keten. Ze voelen zich genoodzaakt om drastische maatregelen te nemen om hun bedrijf te redden, zoals het uitbreiden van de winkel of het overgaan op een onbemand tankstation. Deze maatregelen hebben echter ook nadelen, zoals het verlies van banen en de vermindering van de persoonlijke service.

De Bovag, de brancheorganisatie voor garagehouders en tankstations, pleit voor een herziening van de accijnzen op brandstoffen en een eerlijkere verdeling van de winst in de keten. Ze benadrukken dat de huidige situatie onhoudbaar is en dat er maatregelen moeten worden genomen om de lokale pomphouders te beschermen. De ACM heeft aangegeven de situatie te volgen en te onderzoeken of er sprake is van oneerlijke concurrentie.

De mogelijke gevolgen van de huidige situatie zijn ingrijpend. Het verdwijnen van pomphouders zou leiden tot minder tankstations en een vermindering van de dienstverlening aan automobilisten. Bovendien zou het de lokale economie kunnen schaden, aangezien pomphouders vaak een belangrijke rol spelen in hun gemeenschap. De overheid staat voor de uitdaging om een balans te vinden tussen de belangen van de consument, de pomphouders en de staatsfinanciën.