De benzineprijs in Nederland nadert recordhoogtes, waardoor honderden pomphouders in financiële nood verkeren en gedwongen worden om drastische maatregelen te nemen om te overleven. De scheve verhoudingen in de keten, waarbij grote olieconcerns aanzienlijk meer winst maken dan lokale pomphouders, verergeren de situatie.

Wat is er gebeurd?

De benzineprijs in Nederland is de afgelopen tijd sterk gestegen, met een adviesprijs van Euro95 die nu bijna 2,603 euro per liter bedraagt. Deze stijging is deels te wijten aan de onrust in het Midden-Oosten, die de olieprijzen wereldwijd opdrijft. De stijgende prijzen zetten lokale pomphouders onder enorme druk, aangezien zij de inkoopprijzen doorberekenen, maar weinig tot geen marge overhouden. Dit leidt tot een schrijnende situatie, waarbij kleine ondernemers vechten voor hun voortbestaan terwijl grote olieconcerns aanzienlijke winsten maken.

Volgens brancheorganisatie Drive kampen al vierhonderd tot vijfhonderd pomphouders met financiële problemen, een aantal dat naar verwachting kan oplopen tot duizend als er niet wordt ingegrepen. De grensstreek is hierbij bijzonder zwaar getroffen, omdat automobilisten massaal naar het buitenland trekken om te tanken, waar de accijnzen lager zijn. Dit leidt tot een verdere inkomstendaling voor de Nederlandse pomphouders.

De situatie is zo kritiek dat brancheorganisatie Bovag adviseert dat pomphouders drastische stappen moeten zetten om te overleven. Opties die worden overwogen zijn het flink uitbreiden van de winkel aan de pomp of de overstap naar een onbemand tankstation. Deze maatregelen worden niet als luxe beschouwd, maar als een noodzakelijke overlevingsstrategie.

Achtergrond en context

De huidige situatie is het resultaat van een langdurig proces van verandering in de benzineketen. De liberalisering van de energiemarkt en de toenemende consolidatie van de olie-industrie hebben geleid tot een concentratie van macht en winst bij een klein aantal grote spelers. Dit heeft de positie van de lokale pomphouder aanzienlijk verzwakt, die steeds meer afhankelijk is van de prijzen die door de raffinaderijen en leveranciers worden bepaald.

De accijns op benzine in Nederland is relatief hoog in vergelijking met buurlanden zoals Duitsland en België. Dit creëert een prikkel voor grensoverschrijdend tanken, wat de concurrentiepositie van Nederlandse pomphouders verder onder druk zet. De recente stijging van de olieprijzen, veroorzaakt door geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten, heeft deze trend versterkt.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft onlangs cijfers gepubliceerd die de scheve verhoudingen in de benzineketen aantonen. Terwijl raffinaderijen tot 25 cent per liter benzine verdienen, blijft de marge voor de lokale pomphouder steken op slechts 18 cent. Bij diesel kunnen de inkomsten voor de grote producenten op piekmomenten zelfs oplopen tot 46 cent per liter, terwijl de pomphouder nauwelijks iets overhoudt.

Reacties en gevolgen

De situatie heeft geleid tot bezorgdheid bij brancheorganisaties en consumenten. Bovag benadrukt de noodzaak voor pomphouders om te innoveren en hun businessmodel aan te passen om te overleven. Dit kan betekenen dat de traditionele pomphouder, zoals we die kennen, op termijn zal verdwijnen en plaats maakt voor onbemande tankstations of een combinatie van een tankstation met een grotere winkel.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft aangegeven de ontwikkelingen in de gaten te houden en te onderzoeken of er sprake is van oneerlijke handelspraktijken. Echter, de ACM heeft beperkte mogelijkheden om direct in te grijpen in de prijzen of marges in de benzineketen. De overheid wordt opgeroepen om maatregelen te overwegen om de positie van de pomphouders te versterken, bijvoorbeeld door de accijns te verlagen of fiscale voordelen te bieden.

De mogelijke gevolgen van de huidige situatie zijn ingrijpend. Naast het verdwijnen van pomphouders kan de trend van grensoverschrijdend tanken leiden tot een afname van de economische activiteit in grensregio’s. Daarnaast kan de afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers toenemen, wat de energiezekerheid van Nederland in gevaar kan brengen.