De benzineprijs in Nederland nadert recordhoogtes, waardoor onafhankelijke tankstations in een existentiële crisis verkeren en gedwongen worden drastische maatregelen te nemen om te overleven. De scheve verhoudingen in de keten, waarbij grote olieconcerns aanzienlijk meer winst maken dan lokale pomphouders, verergeren de situatie en leiden tot zorgen over de toekomst van de Nederlandse tankstations.

Wat is er gebeurd?

De benzineprijs in Nederland is de afgelopen tijd snel gestegen, en bereikte dinsdag een adviesprijs van 2,603 euro per liter Euro95, een prijs die een recordhoogte nadert. Deze stijging is deels te wijten aan de onrust in het Midden-Oosten, die de globale olievoorziening onder druk zet. Lokale pomphouders, die vaak zelfstandig opereren, hebben moeite om de stijgende inkoopprijzen door te rekenen en tegelijkertijd nog winst te maken.

De situatie is met name kritiek in de grensstreek, waar automobilisten massaal naar het buitenland trekken om te tanken, omdat de accijnzen in Duitsland en België lager zijn. Dit leidt tot een afname van de omzet voor Nederlandse pomphouders, waardoor velen in financiële problemen komen. Brancheorganisatie Drive schat dat al 400 tot 500 pomphouders in Nederland met financiële problemen kampen, en dit aantal kan oplopen tot duizend als er niet wordt ingegrepen.

Om te overleven, worden pomphouders gedwongen hun bedrijfsmodel te herzien. Opties die worden overwogen zijn het uitbreiden van de winkel aan de pomp om extra inkomsten te genereren, of zelfs de overstap naar een onbemand tankstation. Deze maatregelen zijn echter niet altijd haalbaar of wenselijk voor de betrokken ondernemers.

Achtergrond en context

De huidige situatie is het resultaat van een combinatie van factoren, waaronder geopolitieke spanningen en economische ontwikkelingen. De onrust in het Midden-Oosten, een belangrijk olieproducerend gebied, zorgt voor onzekerheid over de stabiliteit van de olievoorziening en drijft de prijzen omhoog. Daarnaast spelen de accijnzen op brandstof een belangrijke rol; lagere accijnzen in buurlanden leiden tot grensoverschrijdend tanken.

De scheve verhoudingen in de keten, waarbij raffinaderijen aanzienlijk meer winst maken dan pomphouders, zijn al langer een punt van zorg. Nieuwe cijfers van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) laten zien dat raffinaderijen tot 25 cent per liter benzine verdienen, terwijl pomphouders slechts 18 cent overhouden. Bij diesel kunnen de marges voor de grote producenten zelfs oplopen tot 46 cent per liter. Deze ongelijke verdeling van de winst bemoeilijkt het voor pomphouders om te concurreren en te overleven.

De traditionele rol van tankstations in de Nederlandse samenleving verandert ook. Met de opkomst van elektrische voertuigen en de groeiende populariteit van thuis opladen, neemt de afhankelijkheid van tankstations af. Dit dwingt pomphouders om te innoveren en nieuwe diensten aan te bieden om relevant te blijven. De huidige crisis versnelt deze transformatie.

Reacties en gevolgen

De brancheorganisatie Bovag erkent de problemen van de pomphouders en adviseert hen om hun bedrijfsmodel aan te passen, bijvoorbeeld door de winkel uit te breiden. Echter, dit is niet altijd een optie voor kleinere pomphouders. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) is zich bewust van de scheve verhoudingen in de keten en onderzoekt mogelijke maatregelen om de concurrentie te bevorderen.

De mogelijke gevolgen van de crisis zijn ingrijpend. Het verdwijnen van tankstations, met name in de grensstreek, zou een negatieve impact hebben op de lokale economie en de beschikbaarheid van brandstof voor automobilisten. Bovendien kan het leiden tot een verdere verschuiving van de brandstofmarkt naar buurlanden, met negatieve gevolgen voor de Nederlandse belastinginkomsten.

De situatie roept vragen op over de rol van de overheid. Er wordt gesproken over het heroverwegen van de accijnzen op brandstof en het onderzoeken van mogelijkheden om de positie van lokale pomphouders te versterken. De discussie over een eerlijkere verdeling van de winst in de brandstofketen zal naar verwachting intensiveren.