We denken dat leven 8 procent duurder is dan jaar geleden, in werkelijkheid is dat veel minder: hoe kan dat?

De inflatie in Nederland lijkt een vreemde paradox te vertonen: hoewel de officiële inflatiecijfers relatief laag zijn, ervaren veel consumenten een veel hoger gevoel van prijsstijging. Dit verschil tussen de werkelijke inflatie en de perceptie ervan, de zogenoemde ‘gevoelsinflatie’, is een groeiend probleem dat economen en beleidsmakers bezighoudt. ## Wat is er gebeurd? De inflatie in Nederland bedroeg in juni van dit jaar 2,9 procent, een cijfer dat op het eerste gezicht niet alarmerend lijkt. Echter, peilingen onder consumenten suggereren dat zij de inflatie op ruim 8 procent schatten. Deze discrepantie, een fenomeen dat economen 'gevoelsinflatie' noemen, is het gevolg van een selectieve perceptie van prijsstijgingen, waarbij bepaalde uitgaven – zoals brandstof en vakanties – een onevenredig grote impact hebben op de beleving. De Nederlandsche Bank heeft een diepgaand onderzoek uitgevoerd naar de inflatiecijfers en concludeert dat de stijging voornamelijk wordt gedreven door de hoge brandstofprijzen, die bijna 18 procent hoger liggen dan een jaar geleden. Een belangrijk aspect van deze situatie is dat de inflatie niet uniform verdeeld is over alle goederen en diensten. Voeding is bijvoorbeeld, in tegenstelling tot de algemene perceptie, daadwerkelijk goedkoper geworden ten opzichte van vorig jaar. Ook de prijzen voor gas en elektra zijn voor veel huishoudens stabiel gebleven, dankzij langlopende energiecontracten. Diensten, zoals horeca, verzekeringen en uitzendwerk, kennen eveneens een inflatiepercentage dat lager ligt dan het gemiddelde. De perceptie van inflatie wordt versterkt door de media-aandacht voor specifieke prijsstijgingen, zoals de recente stijgingen in de prijzen van koffie en cacao. Deze selectieve berichtgeving creëert een vertekend beeld van de economische realiteit, waardoor consumenten het gevoel krijgen dat hun koopkracht aanzienlijk is afgenomen. Frank Notten, econoom bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), benadrukt dat mensen die geen auto rijden, niet op vakantie gaan met het vliegtuig en een langjarig energiecontract hebben, relatief weinig merken van de inflatie. ## Achtergrond en context De huidige inflatie-uitdaging is niet nieuw. In de jaren zeventig ervoer Nederland, net als veel andere westerse landen, een periode van hoge inflatie, die werd veroorzaakt door de oliecrisis. Deze crisis leidde tot een schok in de energieprijzen en een algemene stijging van de prijzen van goederen en diensten. De huidige situatie vertoont enkele overeenkomsten met die periode, met name de impact van geopolitieke spanningen op de energieprijzen. De recente stijging van de olieprijs is direct gerelateerd aan de escalerende spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran. Een conflict in het Midden-Oosten zou de olievoorziening kunnen verstoren, wat leidt tot nog hogere prijzen en een verdere stijging van de inflatie. De complexiteit van de situatie wordt vergroot door de afhankelijkheid van veel landen van olie-import en de kwetsbaarheid van de mondiale energieketen. De ‘gevoelsinflatie’ is een psychologisch fenomeen dat wordt beïnvloed door verschillende factoren, waaronder de media-aandacht, persoonlijke ervaringen en vergelijkingen met eerdere perioden. De manier waarop consumenten de inflatie interpreteren, is subjectief en kan afwijken van de officiële cijfers. Dit maakt het voor beleidsmakers moeilijker om effectieve maatregelen te nemen om de koopkracht te beschermen en het consumentenvertrouwen te herstellen. ## Reacties en gevolgen De Nederlandse regering en de Nederlandsche Bank (DNB) volgen de situatie nauwlettend en overwegen verschillende maatregelen om de impact van de inflatie te verzachten. Een mogelijke optie is het aanpassen van de belastingtarieven om de koopkracht van huishoudens te compenseren. Daarnaast wordt er onderzoek gedaan naar manieren om de energieprijzen te stabiliseren en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen. Economen waarschuwen voor de risico's van een langdurige ‘gevoelsinflatie’. Een negatieve perceptie van de economische situatie kan leiden tot een afname van de consumentenbestedingen, wat op zijn beurt de economische groei kan belemmeren. Bovendien kan een verlies van vertrouwen in de economie leiden tot een stijging van de spaarquote en een afname van de investeringen. De Consumentenbond heeft aangegeven bezorgd te zijn over de impact van de inflatie op de koopkracht van huishoudens, met name voor mensen met een laag inkomen. De organisatie roept de regering op om maatregelen te nemen om de meest kwetsbare groepen in de samenleving te beschermen. De bond pleit voor een combinatie van gerichte steunmaatregelen en structurele hervormingen om de inflatie op de lange termijn te bestrijden.