De 30-jarige Corné H., reeds veroordeeld voor een eerdere gijzeling, staat nu terecht voor een nieuwe gijzeling in de gevangenis in Vught, waar het Openbaar Ministerie een jaar voorwaardelijke celstraf eist. De gebeurtenis, die zich afspeelde op de psychiatrische afdeling van de gevangenis, heeft opnieuw vragen opgeworpen over de veiligheid binnen penitentiaire inrichtingen en de zorg voor gedetineerden met complexe psychische problemen.

Wat is er gebeurd?

Corné H., die al een straf uitzat voor een eerdere gijzeling in Ede, pleegde op 5 december vorig jaar een nieuwe gijzeling in de gevangenis in Vught. Hij verbleef op dat moment op de psychiatrische afdeling, in afwachting van plaatsing in een forensisch psychiatrische tbs-kliniek. Tijdens de gijzeling bedreigde H. medewerkers met schilmesjes, waarvan er een eerder aan hem was verstrekt om een smoothie te maken.

De gijzeling duurde enkele uren en resulteerde in de vastbinding van twee medewerkers aan een tafelpoot met handboeien. Getuigenissen van betrokken PI-medewerkers duiden op angst en paniek tijdens de gebeurtenis. H. heeft zelf aangegeven dat de gijzeling een impulsieve actie was, en spijt betuigd over de impact op anderen. Zijn advocaten suggereren dat de situatie voortvloeide uit frustratie over het uitblijven van plaatsing in een tbs-kliniek.

Het Openbaar Ministerie heeft een jaar voorwaardelijke celstraf geëist voor de nieuwe gijzeling. Deze eis komt bovenop de reeds uitgezitten straf van negen maanden voor de eerdere gijzeling in Ede. De rechtbank zal binnenkort uitspraak doen in de zaak.

Achtergrond en context

Corné H. heeft een complex psychiatrisch profiel, gekenmerkt door autisme en auditieve hallucinaties – hij hoort stemmen. Deze psychische aandoeningen spelen een belangrijke rol in de beoordeling van zijn toerekeningsvatbaarheid en de noodzaak van forensische behandeling. De eerdere gijzeling in Ede, waarvoor hij al veroordeeld was, gaf al een indicatie van zijn potentieel voor gewelddadig gedrag in stressvolle situaties.

De huidige situatie in Vught illustreert een groter probleem binnen het Nederlandse penitentiaire systeem: de inadequate opvang van gedetineerden met ernstige psychische problemen. Het gebrek aan beschikbare plaatsen in tbs-klinieken leidt ertoe dat deze gedetineerden vaak langer in reguliere gevangenissen verblijven, waar hun psychische toestand kan verslechteren en de kans op incidenten toeneemt. De frustratie van H. over het uitblijven van plaatsing in een tbs-kliniek, en zijn daaruit voortvloeiende verzoeken om medicatie en overplaatsing, onderstrepen dit probleem.

De eerdere gijzeling in Ede vond plaats in 2019. Na die gebeurtenis werd H. veroordeeld en wachtte hij op plaatsing in een tbs-kliniek, een proces dat door de lange wachttijden aanzienlijk vertraagd werd. De huidige gijzeling in Vught laat zien dat de onderliggende oorzaken, zoals de psychische problemen en het gebrek aan passende zorg, niet zijn aangepakt.

Reacties en gevolgen

De gijzeling in Vught heeft geleid tot bezorgdheid over de veiligheid van personeel en andere gedetineerden binnen de gevangenis. De betrokken medewerkers hebben aangegeven doodsbang te zijn geweest tijdens de gebeurtenis. De directie van de gevangenis heeft aangegeven een onderzoek te zullen instellen naar de omstandigheden rondom de gijzeling en de beveiligingsprocedures.

De zaak heeft ook de discussie over de behandeling van gedetineerden met psychische problemen opnieuw aangewakkerd. Belangenorganisaties en politici roepen op tot meer investeringen in forensische psychiatrische zorg en een snellere plaatsing van gedetineerden met psychische aandoeningen in gespecialiseerde klinieken. De lange wachttijden voor tbs-behandeling worden gezien als een structureel probleem dat moet worden opgelost.

De uitspraak in de zaak van Corné H. zal een precedent kunnen scheppen voor de strafrechtelijke vervolging van gedetineerden met psychische problemen die gewelddadig gedrag vertonen. De rechtbank zal moeten afwegen in hoeverre zijn psychische toestand zijn handelen heeft beïnvloed en of een voorwaardelijke straf een adequate reactie is op de gepleegde feiten.