Extra steun voor minima verschilt behoorlijk per gemeente: ‘Lijkt steeds meer op postcodeloterij’

De inkomensondersteuning voor mensen met een laag inkomen verschilt aanzienlijk per gemeente, waardoor de hulpverlening steeds meer lijkt op een postcodeloterij, zo blijkt uit recent onderzoek. Dit leidt tot ongelijkheid en verwarring, en maakt het voor veel mensen moeilijk om de beschikbare regelingen te vinden en aan te vragen. ## Wat is er gebeurd? Een nieuw onderzoek van het Instituut voor Publieke Economie (IPE) heeft aangetoond dat de hoogte van de individuele inkomenstoeslag (IIT) en de bijbehorende inkomensgrenzen sterk uiteenlopen per Nederlandse gemeente. Het onderzoek, dat de IIT-regeling in bijna alle gemeenten in kaart brengt, laat zien dat gezinnen met een vergelijkbaar inkomen in naburige gemeenten totaal verschillende bedragen aan toeslag ontvangen, of zelfs niets. Een gezin in Oost Gelre kan bijvoorbeeld een toeslag van 1026 euro ontvangen, terwijl een vergelijkbaar gezin in Berkelland geen enkele steun krijgt. De IIT is bedoeld voor huishoudens die al geruime tijd met een laag inkomen moeten rondkomen en weinig perspectief hebben op verbetering. Gemeenten hebben de vrijheid om de hoogte en de voorwaarden voor de IIT zelf te bepalen, wat resulteert in de grote regionale verschillen. Het IPE benadrukt dat de IIT niet de enige gemeentelijke regeling is voor mensen met een laag inkomen, en dat de totale verschillen in ondersteuning nog groter zijn wanneer alle regelingen in overweging worden genomen. Onderzoeker Jasper J. van Dijk van het IPE omschrijft de situatie als een "postcodeloterij" en stelt dat het voor veel mensen moeilijk is om de verschillende regelingen te begrijpen en te navigeren. Het IPE hoopt met het onderzoek de verschillen zichtbaar en tastbaar te maken, om zo de druk op de politiek te verhogen om de situatie te verbeteren. ## Achtergrond en context De individuele inkomenstoeslag (IIT) is een gemeentelijke regeling die is ingevoerd om mensen met een laag inkomen aanvullende financiële steun te bieden. De regeling is ontstaan als een reactie op de bezuinigingen op de sociale zekerheid in de jaren '90 en '00. Gemeenten kregen de ruimte om zelf te bepalen hoe ze de inkomensongelijkheid in hun regio wilden aanpakken, wat leidde tot de huidige situatie met grote regionale verschillen. De vrijheid die gemeenten hebben om de IIT-regeling in te vullen, is gebaseerd op het idee dat lokale overheden het beste de behoeften van hun inwoners kennen. Echter, dit heeft ook geleid tot een fragmentatie van het armoedebeleid, waarbij de regels en voorwaarden per gemeente verschillen. Deze fragmentatie maakt het voor mensen met een laag inkomen lastig om te bepalen waar ze recht op welke steun hebben. Het IPE heeft eerder onderzoek gedaan naar de verschillen in gemeentelijke armoedebeleid en concludeerde dat de complexiteit van de regelingen een belangrijke drempel vormt voor mensen die in aanmerking komen voor ondersteuning. Veel mensen weten simpelweg niet welke regelingen er bestaan of hoe ze deze moeten aanvragen, waardoor ze mogelijk essentiële financiële hulp mislopen. ## Reacties en gevolgen De bevindingen van het IPE hebben geleid tot kritiek op de huidige situatie, waarbij wordt gesteld dat de verschillen in inkomensondersteuning onacceptabel zijn. De Partij van de Arbeid en GroenLinks hebben al aangegeven bezorgd te zijn over de ongelijkheid en pleiten voor een landelijke regeling om de verschillen te verminderen. Ook vanuit de VVD klinkt de noodzaak tot vereenvoudiging, al is er nog geen consensus over de concrete invulling van een mogelijke hervorming. Het coalitieakkoord bevat een toezegging om het armoedebeleid te vereenvoudigen, maar het IPE vindt dat dit nog te vaag is en er concrete actie nodig is. De organisatie is benieuwd naar de concrete plannen die de regering gaat presenteren om de verschillen in inkomensondersteuning te verminderen en het armoedebeleid te vereenvoudigen. De ongelijkheid in inkomensondersteuning kan leiden tot een versterking van de sociale uitsluiting van mensen met een laag inkomen. Mensen die in een gemeente wonen waar de steun laag is, kunnen zich buitengesloten voelen en minder kansen hebben om hun financiële situatie te verbeteren. Daarnaast kan de complexiteit van de regelingen leiden tot frustratie en wantrouwen in de overheid.