Extra steun voor minima verschilt behoorlijk per gemeente: ‘Lijkt steeds meer op postcodeloterij’

De inkomensondersteuning voor mensen met een laag inkomen verschilt drastisch per gemeente, waardoor de hulpverlening lijkt op een loterij waarbij de postcode de doorslag geeft. Onderzoek van het Instituut voor Publieke Economie (IPE) toont aan dat gezinnen met hetzelfde inkomen in naburige gemeenten totaal verschillende bedragen aan aanvullende steun ontvangen, wat de complexiteit van het armoedebeleid verder vergroot. ## Wat is er gebeurd? Het Instituut voor Publieke Economie (IPE) heeft een onderzoek gepubliceerd waarin de verschillen in inkomensondersteuning per gemeente in kaart zijn gebracht. De studie richt zich op de Individuele Inkomenstoeslag (IIT), een regeling die huishoudens met een laag inkomen en weinig perspectief op verbetering financiële steun biedt. Uit het onderzoek blijkt dat de hoogte van de IIT en de bijbehorende inkomensgrenzen sterk uiteenlopen, afhankelijk van waar men woont. Jasper J. van Dijk, onderzoeker bij het IPE, stelt dat de huidige situatie "steeds meer op de postcodeloterij begint te lijken." Hij illustreert dit met een voorbeeld uit de Achterhoek: een gezin met een netto-inkomen van 2110 euro per maand ontvangt in Oost Gelre een toeslag van 1026 euro, terwijl hetzelfde gezin in de naburige gemeente Berkelland geen enkele steun zou ontvangen vanwege afwijkende inkomensgrenzen. Dit verschil in behandeling ondanks vergelijkbare financiële omstandigheden benadrukt de inconsistentie in het huidige systeem. Het IPE benadrukt dat de IIT niet de enige gemeentelijke regeling is voor mensen met een laag inkomen, en dat een compleet overzicht van alle regelingen en hun verschillen nog complexer is. Veel mensen raken verward door de verschillende regelingen en weten niet welke steun ze in aanmerking komen, wat de effectiviteit van het armoedebeleid verder ondermijnt. ## Achtergrond en context De IIT is een gemeentelijke regeling, wat betekent dat gemeenten de vrijheid hebben om de hoogte en voorwaarden van de toeslag zelf te bepalen. Dit lokaal bestuur geeft gemeenten de mogelijkheid om hun beleid af te stemmen op lokale omstandigheden, maar leidt ook tot de huidige ongelijkheid. De verschillen in beleid zijn ontstaan doordat gemeenten verschillende interpretaties hebben van de wettelijke kaders en verschillende prioriteiten stellen bij de besteding van middelen. De huidige situatie is niet nieuw. Het IPE heeft eerder onderzoek gedaan naar gemeentelijke regelingen voor mensen met een laag inkomen en concludeerde toen al dat er aanzienlijke verschillen bestonden. Dit nieuwe onderzoek is bedoeld om de verschillen nog eens extra te benadrukken en de urgentie van een oplossing te laten zien. De complexiteit van de regelingen maakt het voor veel mensen moeilijk om te bepalen welke steun ze kunnen ontvangen. Het coalitieakkoord bevat een toezegging om het armoedebeleid te vereenvoudigen, maar tot nu toe is dit voornemen nog vooral beschrijvend van aard. Het IPE is benieuwd naar de concrete plannen en maatregelen die de overheid gaat nemen om de verschillen in inkomensondersteuning te verminderen en het systeem toegankelijker te maken voor mensen die er gebruik van maken. ## Reacties en gevolgen Jasper J. van Dijk van het IPE pleit al geruime tijd voor een uniforme, landelijke regeling voor inkomensondersteuning. Hij stelt dat een landelijke regeling de verschillen zou wegnemen en ervoor zou zorgen dat iedereen met een laag inkomen gelijke toegang heeft tot de benodigde hulp. De huidige situatie leidt tot onrechtvaardigheid en frustratie bij mensen die afhankelijk zijn van deze steun. De ongelijkheid in inkomensondersteuning kan ook negatieve gevolgen hebben voor de sociale cohesie en de economische kansen van mensen met een laag inkomen. Het creëert een gevoel van onrechtvaardigheid en kan leiden tot een stigma rond armoede. Bovendien kan het de motivatie om te werken verminderen, omdat mensen het gevoel hebben dat hun inspanningen niet worden beloond. Het IPE hoopt dat het onderzoek de aandacht zal vestigen op de noodzaak van een hervorming van het armoedebeleid en dat de overheid actie zal ondernemen om de verschillen in inkomensondersteuning te verminderen. De organisatie wil dat het onderzoek "zichtbaarder en tastbaarder" maakt, zodat beleidsmakers en het publiek zich bewust worden van de problematiek.