Extra steun voor minima verschilt behoorlijk per gemeente: ‘Lijkt steeds meer op postcodeloterij’

De inkomensondersteuning voor mensen met een laag inkomen verschilt aanzienlijk per gemeente, waardoor de hulpverlening in toenemende mate lijkt op een postcodeloterij, zo blijkt uit recent onderzoek. Dit leidt tot ongelijkheid en verwarring, en het Instituut voor Publieke Economie (IPE) pleit voor een landelijke, uniforme regeling om deze situatie te corrigeren. ## Wat is er gebeurd? Een recent onderzoek van het Instituut voor Publieke Economie (IPE) heeft aangetoond dat de hoogte van de Individuele Inkomenstoeslag (IIT) en de bijbehorende inkomensgrenzen sterk uiteenlopen per gemeente in Nederland. Het onderzoek, dat de IIT-regeling in bijna alle Nederlandse gemeenten in kaart brengt, laat zien dat gezinnen met een vergelijkbaar inkomen in naburige gemeenten heel verschillende bedragen aan toeslag ontvangen, of zelfs helemaal geen. Een gezin in Oost Gelre kan bijvoorbeeld recht hebben op een toeslag van 1026 euro bij een netto-inkomen van 2110 euro per maand, terwijl hetzelfde gezin in de aangrenzende gemeente Berkelland geen enkele toeslag ontvangt. De IIT is bedoeld voor huishoudens die al langere tijd met een laag inkomen kampen en weinig perspectief hebben op verbetering. Gemeenten hebben de vrijheid om de hoogte en de voorwaarden voor deze toeslag zelf vast te stellen, wat resulteert in de aanzienlijke regionale verschillen. Naast de IIT bestaan er nog andere gemeentelijke regelingen voor mensen met een laag inkomen, maar ook hier blijven de verschillen groot, zoals eerder onderzoek van het IPE aantoonde. Het IPE benadrukt dat de huidige situatie leidt tot verwarring en frustratie bij de betrokkenen. Veel mensen vinden het lastig om de verschillende regelingen te doorgronden en weten niet waar ze terecht kunnen voor de juiste ondersteuning. De onderzoekers hopen dat de publicatie van de kaart met regionale verschillen de problematiek zichtbaar maakt en de urgentie van een landelijke oplossing vergroot. ## Achtergrond en context De Individuele Inkomenstoeslag (IIT) is een instrument dat gemeenten gebruiken om mensen met een laag inkomen extra financiële ondersteuning te bieden. De regeling is in het leven geroepen om de armoede in Nederland te bestrijden en de levensstandaard van kwetsbare groepen te verbeteren. Echter, de decentralisatie van de regeling, waarbij gemeenten de vrijheid krijgen om de details van de IIT te bepalen, heeft geleid tot een fragmentatie van de hulpverlening. De huidige situatie is een gevolg van een langdurig proces van decentralisatie in het Nederlandse sociaal beleid. In de loop der jaren zijn steeds meer taken en verantwoordelijkheden van het Rijk naar de gemeenten overgedragen, met als doel de lokale autonomie te vergroten en de hulpverlening beter af te stemmen op de specifieke behoeften van de lokale bevolking. Deze decentralisatie heeft echter ook nadelen, zoals de ongelijkheid in de hulpverlening en de complexiteit van het systeem. Het Instituut voor Publieke Economie (IPE) is een onafhankelijk onderzoeksinstituut dat zich richt op het analyseren van economische en sociale vraagstukken. Het IPE voert regelmatig onderzoek uit naar armoede en ongelijkheid in Nederland en adviseert de overheid over beleidsmaatregelen. De recente publicatie over de IIT-regeling is een voortzetting van eerdere onderzoeken van het IPE naar de verschillen in gemeentelijk armoedebeleid. ## Reacties en gevolgen De bevindingen van het IPE hebben geleid tot kritiek op de huidige regeling en oproepen tot een landelijke oplossing. Jasper J. van Dijk, onderzoeker bij het IPE, stelt dat de situatie steeds meer op een postcodeloterij lijkt en pleit voor een uniforme landelijke regeling om de ongelijkheid te verminderen. Hij benadrukt dat de complexiteit van het systeem veel mensen in de weg staat om de juiste ondersteuning te ontvangen. Het coalitieakkoord van de huidige regering bevat een toezegging om het armoedebeleid te vereenvoudigen. Echter, het IPE vindt dat dit toezegging nog te vaag is en dat er concrete actie nodig is om de verschillen in de IIT-regeling te verkleinen. De onderzoekers hopen dat de publicatie van de kaart met regionale verschillen de druk op de overheid verhoogt om de vereenvoudiging van het armoedebeleid te versnellen. De ongelijkheid in de IIT-regeling heeft verschillende gevolgen voor de betrokkenen. Mensen met een laag inkomen in sommige gemeenten ontvangen meer financiële steun dan mensen met een vergelijkbaar inkomen in andere gemeenten. Dit leidt tot een onrechtvaardige verdeling van middelen en kan de armoede verergeren. Bovendien zorgt de complexiteit van het systeem ervoor dat veel mensen de weg kwijtraken en de hulp die ze nodig hebben niet krijgen.