Amsterdam staat voor een significante toename van hittegerelateerde sterfte, met een verwachte verdubbeling van het aantal doden tot 250 per jaar tegen 2050, volgens een recent onderzoek in opdracht van de gemeente. Deze stijging is een combinatie van klimaatverandering en een vergrijzende bevolking, waarbij kwetsbare wijken en lagere sociaaleconomische groepen extra risico lopen. De bevindingen onderstrepen de urgentie van maatregelen om de hittebestendigheid van de stad te vergroten.
Een onderzoek, uitgevoerd door het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) in opdracht van de gemeente Amsterdam, heeft de impact van hitte en kou op de gezondheid van Amsterdammers in kaart gebracht over de periode 2007-2019. De studie, gebaseerd op geanonimiseerde dagelijkse sterftecijfers, concludeert dat er momenteel ongeveer 110 hittegerelateerde sterftegevallen per jaar plaatsvinden. De onderzoekers projecteren dat dit aantal, onder een gematigd klimaatsveranderingsscenario, zal stijgen naar ongeveer 250 sterfgevallen per jaar tegen 2050.
De studie identificeerde duidelijke patronen in de sterftekansen. In wijken met een hoog percentage inwoners met een lager inkomen of een lager opleidingsniveau, was het risico op overlijden tijdens extreme hitteperiodes significant hoger dan het gemiddelde. Ook wijken met weinig groenstroken vertoonden een verhoogd risico. Deze geografische verschillen wijzen op een ongelijkmatige verdeling van de gezondheidsrisico's die gepaard gaan met hittegolven.
De toename in hittegerelateerde sterfte wordt niet alleen veroorzaakt door de toenemende frequentie en intensiteit van hittegolven, maar ook door de demografische verandering in Amsterdam. De bevolking vergrijzt, en het aantal mensen boven de 75 jaar zal naar verwachting bijna verdubbelen tegen 2050. Onderzoekers schatten dat ongeveer een kwart van de toename in hittegerelateerde sterfte direct te wijten is aan deze vergrijzing.
Het onderzoek van het RIVM bouwt voort op eerdere studies die de link tussen klimaatverandering en gezondheid aantonen. De Parijs Climate Agreement, een internationaal akkoord uit 2015, streeft naar het beperken van de globale temperatuurstijging, maar de effectiviteit van dit akkoord is afhankelijk van de mate waarin landen hun uitstoot van broeikasgassen verminderen. Verschillende klimaatsveranderingsscenario's werden in het onderzoek meegenomen, variërend van een scenario met snelle emissiereductie tot een scenario met een continue stijging van de uitstoot.
Amsterdam, als een dichtbevolkte stedelijke omgeving, is bijzonder kwetsbaar voor de effecten van hitte. Stadseilanden, waarbij gebouwen de zon absorberen en warmte vasthouden, verergeren het hitte-eilandeffect. Het gebrek aan groene ruimtes en wateroppervlakten, die een verkoelend effect hebben, draagt verder bij aan de hittebelasting. De studie benadrukt dat de kwetsbaarheid voor hitte niet uniform verdeeld is over de stad.
De vergrijzing van de bevolking is een belangrijke factor in de toename van hittegerelateerde sterfte. Oudere mensen hebben vaker onderliggende gezondheidsproblemen en zijn minder goed in staat om zich aan te passen aan extreme temperaturen. Daarnaast kunnen ouderen minder goed in staat zijn om de nodige maatregelen te nemen om de hitte te vermijden, zoals het zoeken van een koele plek of voldoende water drinken.
De resultaten van het onderzoek hebben geleid tot bezorgdheid bij de gemeente Amsterdam en gezondheidsorganisaties. De gemeente heeft aangegeven maatregelen te overwegen om de hittebestendigheid van de stad te vergroten, zoals het aanleggen van meer groenstroken, het stimuleren van groene daken en gevels, en het verbeteren van de ventilatie in gebouwen. Er wordt ook nagedacht over het ontwikkelen van warmteactieplannen, die kwetsbare groepen informeren en helpen tijdens hittegolven.
De studie benadrukt de noodzaak van een integrale aanpak, waarbij zowel de aanpak van klimaatverandering als de verbetering van de gezondheid van kwetsbare groepen centraal staan. Dit vereist samenwerking tussen de gemeente, gezondheidsorganisaties, bewonersinitiatieven en de private sector. De bevindingen vormen een belangrijke basis voor het ontwikkelen van effectieve strategieën om de hittegerelateerde sterfte in Amsterdam te verminderen.
De projecties van het RIVM laten zien dat zelfs bij een scenario van snelle emissiereductie, een significante toename van hittegerelateerde sterfte onvermijdelijk is. Dit onderstreeft de noodzaak van adaptatiemaatregelen, naast de inspanningen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. De studie dient als een waarschuwing voor andere stedelijke gebieden wereldwijd die te maken hebben met de gevolgen van klimaatverandering.