Hayat zette leven voor Nederland op het spel, nu dreigt hij geen permanente verblijfsvergunning te krijgen

Een Afghaanse vertaler, Hayat, die jarenlang voor de Nederlandse en Hongaarse overheid in Afghanistan werkte en met gevaar voor eigen leven de veiligheid van militairen waarborgde, ziet nu zijn hoop op een permanente verblijfsvergunning in Nederland vervliegen door veranderde regelgeving, terwijl hij en zijn gezin nog steeds in angst leven voor de Taliban. Zijn verhaal belicht de complexe dilemma's rondom de opvang van lokale helpers na internationale militaire missies.

Wat is er gebeurd?

Hayat, een 45-jarige man, heeft negen jaar gewerkt als bewaker en vertaler voor de Nederlandse en Hongaarse missies in Afghanistan, voornamelijk in de provincie Uruzgan. Hij werkte nauw samen met Nederlandse militairen, waarbij hij verantwoordelijk was voor de veiligheid en controle van personen die de militaire bases betraden. Na het vertrek van de Nederlandse missie nam Hongarije de taken over, maar Hayat bleef in dezelfde functie werken. De toenemende dreiging van de Taliban, die Afghaanse medewerkers van buitenlandse missies als collaborateurs beschouwden, dwong hem tot een dramatische vlucht.

In 2021, toen de situatie in Afghanistan verslechterde, vluchtte Hayat met zijn vrouw en zeven kinderen naar Kaboel. De stad werd kort daarna ingenomen door de Taliban, wat de familie in een periode van intense onzekerheid bracht. Hayat en zijn gezin leefden dagenlang in angst, terwijl de Taliban de macht overnamen. Ondanks de gevaren en de onzekerheid, heeft Hayat zich ingezet voor de belangen van Afghaanse medewerkers die door de internationale missies waren ingezet.

Sinds juni 2024 lijkt een permanente verblijfsvergunning voor Hayat en zijn gezin echter buiten bereik te vallen, door wijzigingen in de Nederlandse regelgeving. Deze verandering zorgt voor grote zorgen, aangezien Hayat en zijn familie nog steeds in angst leven voor de Taliban, die in Afghanistan actief zijn. Zijn broer in Afghanistan, uit angst voor represailles, zegt dat hij geen broer meer heeft.

Achtergrond en context

De Nederlandse missie in Uruzgan, die van 2006 tot 2013 duurde, was onderdeel van de internationale stabilisatiewoorden (ISAF) in Afghanistan. Deze missie had als doel de veiligheid te verbeteren en de Afghaanse overheid te ondersteunen. Lokale vertalers en bewakers, zoals Hayat, waren cruciaal voor het succes van de missie, omdat zij de Nederlandse militairen hielpen bij de communicatie en de veiligheid. Zij werkten vaak onder zware omstandigheden en liepen een groot persoonlijk risico, omdat zij door de Taliban als collaborateurs werden gezien.

Na de terugtrekking van de internationale troepen in 2021, nam de Taliban de macht over in Afghanistan. Dit heeft geleid tot een humanitaire crisis en een toename van de onveiligheid voor Afghaanse burgers, met name voor degenen die in het verleden voor buitenlandse missies hebben gewerkt. Veel van deze Afghanen hebben hun land verlaten en zoeken asiel in andere landen, waaronder Nederland.

De Nederlandse overheid heeft in het verleden aangegeven dat Afghaanse medewerkers die een bedreiging lopen, een veilige haven moeten krijgen. Echter, de recente wijzigingen in de regelgeving voor permanente verblijfsvergunningen hebben de situatie voor mensen als Hayat bemoeilijkt. Deze wijzigingen zijn ingevoerd om de integratie van asielzoekers te bevorderen en de druk op de woningmarkt te verminderen, maar lijken in dit geval onbedoelde negatieve gevolgen te hebben.

Reacties en gevolgen

De veranderde regelgeving heeft geleid tot bezorgdheid bij hulporganisaties en belangenorganisaties die zich inzetten voor de rechten van asielzoekers en vluchtelingen. Zij vinden dat mensen die met gevaar voor eigen leven voor Nederland hebben gewerkt, een eerlijke kans moeten krijgen op een permanente verblijfsvergunning. Gerard van Kortenhof, die samen met Hayat een petitie heeft gestart voor Afghaanse tolken, heeft zich uitgesproken tegen de nieuwe regels en pleit voor een herziening.

De situatie van Hayat en zijn gezin is een voorbeeld van de complexiteit van de asielprocedure en de uitdagingen bij het opvangen van vluchtelingen. De angst voor de Taliban en de onzekerheid over de toekomst hebben een grote impact op het welzijn van Hayat en zijn gezin. De petitie die Hayat en Van Kortenhof hebben opgezet, is bedoeld om de Nederlandse overheid te bewegen om de regelgeving te herzien en de positie van Afghaanse helpers te verbeteren.

De gevolgen van de veranderde regelgeving kunnen verder reiken dan alleen de individuele gevallen van mensen als Hayat. Het kan het imago van Nederland als een land dat zich inzet voor mensenrechten en internationale solidariteit schaden. Bovendien kan het de bereidheid van lokale helpers in toekomstige internationale missies ondermijnen, als zij weten dat hun inzet niet wordt beloond met een veilige toekomst.