Heat hits psychiatric patients in Amsterdam especially hard: ‘We see dehydration, aggression and more self-harm’

De extreme hittegolf die over Nederland hangt, heeft een bijzonder schrijnend effect op patiënten met psychische aandoeningen, die al kwetsbaar zijn en nu te maken hebben met verergerde symptomen, uitdroging en een toename van zelfbeschadiging. Psychiaters en hulpverleners zien een groeiende druk op de zorg, terwijl patiënten worstelen met de hitte en de bijbehorende fysieke en mentale gevolgen.

Psychiaters en outreachend werkers bij zorgverlener Arkin signaleren een alarmerende toename van problemen bij patiënten met psychische aandoeningen tijdens de huidige hittegolf. Deze groep, vaak al worstelend met complexe problemen zoals schizofrenie, verslaving en diabetes, ervaart de hitte intensiever en is minder goed in staat om zich aan te passen. De combinatie van fysieke stress en de verergering van psychische symptomen leidt tot een vicieuze cirkel die de kwetsbaarheid van deze patiënten verder vergroot.

Bryan, een patiënt van Arkin, illustreert de impact op een schrijnende manier. Hij kampt met schizofrenie, diabetes en obesitas en gebruikt antipsychotica om zijn psychoses te beheersen. De hitte heeft geleid tot een infectie in zijn voet, veroorzaakt door blaren in te kleine sandalen, die verergerden door de hitte. Hij geeft aan meerdere keren per dag koude douches te nemen om de hitte te verdrijven, maar de klachten blijven aanhouden.

De hitte heeft niet alleen een fysieke impact, maar verergert ook bestaande psychische problemen. Uitdroging, vermoeidheid en een verstoord slaappatroon kunnen angst, depressie en paranoia versterken. Voor patiënten met een geschiedenis van zelfbeschadiging is de hitte een extra trigger, wat leidt tot een toename van suïcidale gedachten en pogingen. De druk op de geestelijke gezondheidszorg neemt daardoor aanzienlijk toe.

De kwetsbaarheid van mensen met psychische aandoeningen voor hitte is niet nieuw. Eerdere hittegolven hebben al aangetoond dat deze groep een hoger sterfterisico heeft. Tijdens de hittegolf in juni van dit jaar registreerde Nederland al 480 extra sterfgevallen, een groot deel waarvan te wijten aan de extreme temperaturen. De combinatie van een verminderd vermogen om de lichaamstemperatuur te reguleren, medicatiegebruik en vaak een slechtere algehele gezondheid maakt deze groep extra gevoelig.

Historisch gezien is de link tussen klimaatverandering en mentale gezondheid steeds duidelijker geworden. Extreme weersomstandigheden, zoals hittegolven, overstromingen en bosbranden, veroorzaken niet alleen directe fysieke schade, maar leiden ook tot trauma, angst en depressie. De langdurige hittegolven die steeds vaker voorkomen, verergeren deze effecten en belasten de mentale gezondheid van de bevolking, met name van de meest kwetsbare groepen.

De focus op de kwetsbaarheid van ouderen en mensen met chronische aandoeningen is terecht, maar de specifieke risico's voor mensen met psychische aandoeningen worden vaak over het hoofd gezien. Deze groep heeft vaak een verminderd inzicht in hun eigen gezondheid en is minder in staat om zelfstandig maatregelen te nemen om de hitte te vermijden. Hulpverleners, zoals de outreachend werkers van Arkin, spelen daarom een cruciale rol in het monitoren van hun patiënten en het bieden van ondersteuning.

De outreachend werkers van Arkin verhogen de frequentie van hun bezoeken aan patiënten thuis om te controleren of ze voldoende drinken en stabiel blijven. Deze extra aandacht is essentieel om te voorkomen dat de hitte hun toestand verder verslechtert. Het is een reactie op de groeiende zorg over de impact van de hittegolf op de mentale gezondheid van deze kwetsbare groep.

Naast de intensivering van de zorg, pleiten experts voor structurele maatregelen om de hittegolf te bestrijden en de mentale gezondheid te beschermen. Dit omvat het verbeteren van de toegang tot koelere ruimtes, het vergroten van het bewustzijn over de risico's van hitte voor mensen met psychische aandoeningen en het aanbieden van gerichte ondersteuning en educatie. Het is ook belangrijk om de oorzaken van klimaatverandering aan te pakken om toekomstige hittegolven te voorkomen.

De situatie benadrukt de noodzaak van een integrale aanpak, waarbij de fysieke en mentale gezondheid hand in hand gaan. Het is essentieel dat de overheid, zorgverleners en de gemeenschap samenwerken om de kwetsbare bevolking te beschermen en de impact van hittegolven op de mentale gezondheid te minimaliseren. De ervaringen van Bryan en vele anderen laten zien dat er dringend actie nodig is.