Inflatie daalt, al voelt dat niet zo: ‘Als prijs gelijk blijft valt het niet op, als het duurder wordt wel’

De inflatie in Nederland daalt formeel, maar de perceptie onder consumenten wijkt aanzienlijk af van de werkelijkheid, wat leidt tot een gevoel van hogere inflatie dan de daadwerkelijke cijfers aangeven. De stijgende olieprijzen, mede veroorzaakt door de geopolitieke spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran, spelen een cruciale rol in deze discrepantie. ## Wat is er gebeurd? De inflatie in Nederland is in juni 2026 gedaald tot 2,9 procent, een feit dat in schril contrast staat met de perceptie van de consument. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) schatten consumenten de inflatie op maar liefst 8 procent. Deze discrepantie, die ‘gevoelsinflatie’ wordt genoemd, duidt op een significant verschil tussen de werkelijke prijsstijgingen en de beleving van burgers. De DNB heeft een diepgaand onderzoek uitgevoerd om de oorzaken van deze afwijking te achterhalen. De belangrijkste drijfveer achter de inflatie van 2,9 procent is de aanzienlijke stijging van de brandstofprijzen, die bijna 18 procent hoger liggen dan een jaar geleden. Ook vakanties en transport zijn aanzienlijk duurder geworden, direct als gevolg van de hogere olieprijzen. Deze stijgingen wegen zwaar in de consumentenbeleving, omdat ze direct impact hebben op dagelijkse uitgaven en reizen. Ondanks de algemene inflatie zijn er ook producten en diensten die goedkoper zijn geworden of minder prijsstijgingen hebben gekend. Voeding is bijvoorbeeld goedkoper dan een jaar geleden, evenals gas en elektra. Veel huishoudens hebben langlopende energiecontracten afgesloten en merken daardoor weinig van de stijgende energieprijzen, hoewel dit wel duidelijk zichtbaar is aan de pomp. Diensten zoals horeca, verzekeringen en uitzendwerk vertonen eveneens een inflatie onder het gemiddelde. ## Achtergrond en context De huidige inflatiecijfers vormen een complex beeld, mede beïnvloed door de geopolitieke situatie. De spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran hebben een directe impact op de olieprijzen, die wereldwijd inflatoire druk uitoefenen. Deze situatie is niet nieuw; eerdere perioden van internationale spanningen hebben in het verleden al geleid tot prijsstijgingen op de energiemarkt. De perceptie van inflatie is een subjectief fenomeen dat afhankelijk is van individuele uitgavenpatronen. Iemand die veel reist en een auto rijdt, zal de inflatie sterker ervaren dan iemand die voornamelijk gebruik maakt van openbaar vervoer en een langjarig energiecontract heeft. De ‘gevoelsinflatie’ wordt ook beïnvloed door de media-aandacht voor prijsstijgingen, wat een versterkend effect kan hebben op de consumentenperceptie. Het CBS definieert inflatie als de ‘algemene stijging van het prijspeil’. De berekening van de inflatie is gebaseerd op een gewogen gemiddelde van een mandje goederen en diensten dat representatief is voor de consumptie van Nederlandse huishoudens. Deze methodologie is echter niet immuun voor subjectieve factoren en kan de daadwerkelijke beleving van de consument niet volledig weerspiegelen. Economen zoals Frank Notten van het CBS wijzen op de paradox dat de inflatie daalt, terwijl het gevoel van inflatie hoog blijft. Dit illustreert de complexiteit van economische indicatoren en de noodzaak om de cijfers te interpreteren in de context van de consumentenbeleving en de geopolitieke ontwikkelingen. ## Reacties en gevolgen De discrepantie tussen de werkelijke inflatie en de ‘gevoelsinflatie’ kan leiden tot een afname van het consumentenvertrouwen. Als consumenten het gevoel hebben dat de prijzen sneller stijgen dan de werkelijkheid, kan dit leiden tot een vermindering van de bestedingen en een afname van de economische activiteit. Dit kan op zijn beurt weer een rem zetten op de economische groei. De stijgende olieprijzen hebben niet alleen invloed op de inflatie, maar ook op de koopkracht van consumenten en de winstmarges van bedrijven. Bedrijven die afhankelijk zijn van olie, zoals transportbedrijven en energieproducenten, zullen de stijgende prijzen doorberekenen naar de consument, wat de inflatie verder kan aanwakkeren. De Nederlandsche Bank (DNB) zal de inflatiecijfers nauwlettend in de gaten houden en de rentevoeten dienovereenkomstig aanpassen. Een te hoge inflatie kan leiden tot een renteverhoging, wat de kosten van leningen verhoogt en de economische groei kan afremmen. De DNB moet een delicate balans vinden tussen het bestrijden van inflatie en het stimuleren van de economische activiteit. De situatie onderstreept het belang van transparantie en communicatie over economische indicatoren. Het CBS zal zich meer moeten richten op het uitleggen van de inflatiecijfers aan het publiek en het benadrukken van de nuances en complexiteit van de economische realiteit.