Klein beestje, enorme jeuk: hoe stoppen we de eikenprocessierups?

De eikenprocessierups is dit jaar in groten mate teruggekeerd in Nederland, met een verdubbeling van het aantal aangetroffen bomen in vergelijking met vorig jaar, en veroorzaakt in sommige gebieden aanzienlijke overlast. Bioloog Arnold van Vliet van Wageningen University & Research (WUR) legt uit dat de rupsen profiteren van de warme temperaturen en dat de overlast, hoewel nog niet zo wijdverspreid als in 2019, in bepaalde regio's ernstig is. ## Wat is er gebeurd? De eikenprocessierups is dit jaar opvallend aanwezig in Nederland, met een toename van 13 procent van de onderzochte eikenbomen, wat neerkomt op ruim 122.000 bomen. Dit is een verdubbeling ten opzichte van vorig jaar. De rupsen, die voornamelijk van mei tot augustus actief zijn, veroorzaken overlast door de microscopisch kleine brandhaartjes die ze verspreiden. Deze haartjes kunnen leiden tot vervelende klachten bij mensen, zoals huidirritatie, ademhalingsproblemen en irritatie van de ogen. De overlast is niet gelijkmatig verdeeld over het land. In gemeenten als Hoogeveen (Drenthe), Kapelle (Zeeland) en Schiedam (Zuid-Holland) zijn de concentraties rupsen bijzonder hoog. In Hoogeveen zijn de omstandigheden zo ernstig dat bewoners zich niet langer veilig voelen in hun eigen tuin of huis. De rupsen zelf zijn niet het probleem, maar de brandhaartjes die ze afgeven, vormen de bron van de overlast. Bioloog Arnold van Vliet, verbonden aan Wageningen University & Research (WUR) en bekend van De Natuurkalender, benadrukt dat de huidige situatie nog niet de omvang van de landelijke overlast van 2019 bereikt. Echter, de lokale impact in de genoemde gemeenten is aanzienlijk en vereist aandacht. ## Achtergrond en context De eikenprocessierups is oorspronkelijk afkomstig uit het zuiden van Europa en is relatief recentelijk in Nederland geïntroduceerd. De rups kwam in het verleden sporadisch voor, maar de afgelopen jaren heeft hij zich dankzij klimaatverandering en andere factoren steeds beter kunnen vestigen in Nederland. De warme temperaturen van de afgelopen tijd hebben de groei en verspreiding van de rupsen verder gestimuleerd. Een ongebruikelijk aspect van de eikenprocessierups is dat de rupsen zich niet alleen in eikenbomen nestelen, maar ook in de grond. Hier kunnen ze meerdere jaren in een ruststadium verblijven. Volgens Van Vliet lijkt het erop dat een aantal van deze grondnesten nu zijn uitgekomen, wat bijdraagt aan de huidige opleving van de rupsenpopulatie. Dit fenomeen maakt het bestrijden van de rupsen complexer, omdat de bron van de overlast niet altijd zichtbaar is. De eikenprocessierups heeft een significante impact op de leefomgeving en het welzijn van mensen. De brandhaartjes kunnen niet alleen fysieke klachten veroorzaken, maar ook leiden tot angst en ongemak bij bewoners. De situatie in Hoogeveen, waar bewoners zich opgesloten voelen in hun eigen woningen, illustreert de ernst van de situatie. ## Reacties en gevolgen Gemeenten en lokale overheden worstelen met de bestrijding van de eikenprocessierups. Er worden verschillende methoden ingezet, waaronder het verwijderen van rupsen door professionals, het gebruik van biologische bestrijdingsmiddelen en het adviseren van bewoners over preventieve maatregelen. De effectiviteit van deze maatregelen is echter beperkt, gezien de omvang van het probleem en de verborgen nesten in de grond. De toename van de eikenprocessierups heeft ook economische gevolgen. Gemeenten en bedrijven maken kosten voor de bestrijding van de rupsen en de schade die ze veroorzaken. Daarnaast kan de overlast leiden tot een afname van het toerisme in getroffen gebieden. De situatie vereist een integrale aanpak, waarbij zowel lokale overheden, wetenschappers als bewoners betrokken zijn. De huidige situatie benadrukt de noodzaak van meer onderzoek naar de levenscyclus van de eikenprocessierups en effectieve bestrijdingsmethoden. Het is essentieel om te begrijpen hoe de rupsen zich verspreiden en waar ze zich nestelen, om gerichte maatregelen te kunnen nemen. Daarnaast is het belangrijk om bewoners te informeren over de risico's en hoe ze zich kunnen beschermen tegen de brandhaartjes.