Amsterdam viert dit jaar WorldPride, een evenement dat naar verwachting een recordaantal bezoekers trekt, terwijl tegelijkertijd een nieuwe tentoonstelling in de Nieuwe Kerk een blik werpt op 400 jaar Amsterdamse queergeschiedenis, een geschiedenis die lange tijd in de schaduw bleef. Om de veiligheid van bezoekers te waarborgen, worden er speciale 'Safer Spaces' ingericht, plekken waar queer personen terecht kunnen voor hulp en een luisterend oor.
De tentoonstelling 'Queer Amsterdam, de roze stad' in de Nieuwe Kerk belicht de lange en vaak onderdrukte geschiedenis van queer Amsterdammers. De expositie, die samenvliegt met het 25-jarig bestaan van het opengestelde huwelijk, de dertigste verjaardag van Pride en het 80-jarig bestaan van het COC, laat zien dat de zoektocht naar acceptatie en gelijkwaardigheid al eeuwenlang gaande is. De tentoonstelling vermijdt een traditionele presentatie, en weeft in plaats daarvan 'fluisterverhalen' van historische en hedendaagse figuren door de chronologische hoofdstukken.
Een bijzonder verhaal dat aan bod komt, is dat van Willem Adriaensz, die in 1632 in ondertrouw ging met Hilletje Jans. Later bleek dat Adriaensz, die zich als man kleedde en diende in het leger onder de naam Barbara, een relatie had met Hilletje. Na ontmaskering werd ze voor 24 jaar verbannen uit Amsterdam, maar niet voordat ze in de Nieuwe Kerk met Hilletje trouwde. Deze gebeurtenis, die plaatsvond op de preekstoel waar de tentoonstelling nu te zien is, illustreert de complexiteit en het risico dat queer personen in het verleden liepen. De expositie onderstreept de noodzaak van zichtbaarheid en erkenning, vooral in een tijd waarin een aanzienlijk deel van de jongeren (41 procent, volgens UvA-onderzoek) lhbtq’ers niet gelijkwaardig vindt aan hetero’s.
De tentoonstelling maakt gebruik van diverse media, waaronder bewegend beeld, zoals de coming-out van Gerard Reve en de maidenspeech van Lisa van Ginneken, de eerste transgender persoon in de Tweede Kamer. Deze persoonlijke getuigenissen geven de presentatie dynamiek en maken de expositie toegankelijk en relevant voor een breed publiek. De curatoren hebben bewust gekozen voor een benadering die de onderliggende kwetsbaarheid van de queer gemeenschap door de eeuwen heen benadrukt.
WorldPride 2024, dat van 25 juli tot en met 8 augustus plaatsvindt, trekt naar verwachting twee keer zoveel bezoekers als Pride Amsterdam, oftewel ongeveer 600.000 mensen. Deze enorme toestroom roept zorgen op over de veiligheid van queer personen, vooral gezien de recente toename van meldingen van geweld en discriminatie. Vorig jaar steeg het aantal meldingen tijdens Pride Amsterdam met maar liefst 760 procent, zo blijkt uit cijfers van Rita, een organisatie die samenwerkt met Discriminatie.nl.
Jerrald Justin, mede-oprichter van Rita, benadrukt dat de organisatie zich richt op het creëren van veilige ruimtes buiten de officiële Pride-evenementen, zoals straatfeesten en andere bijeenkomsten. "We dachten: hoe kunnen we ervoor zorgen dat mensen zich veilig voelen, óók wanneer ze niet bij een pride-evenement zijn?" De 'Safer Spaces' worden ingericht op verschillende locaties in de stad, waaronder de Nieuwe Kerk, het Stedelijk Museum, het Stadsarchief en het communitycentrum van Rita in de Reguliersdwarsstraat. Er wordt ook geprobeerd om hotels te betrekken, met als doel om uiteindelijk 40 veilige plekken te realiseren.
Alle medewerkers van de 'Safer Spaces' krijgen een korte workshop over de procedure die gevolgd moet worden bij incidenten, een voorwaarde voor deelname. Deze training zorgt ervoor dat de betrokkenen de juiste hulp kunnen bieden en de juiste procedures volgen bij meldingen van geweld of discriminatie. De stichting publiceert een kaart met alle locaties, zodat bezoekers gemakkelijk de dichtstbijzijnde veilige plek kunnen vinden.
De expositie en de initiatieven rondom WorldPride onderstrepen de kwetsbaarheid van de queer gemeenschap en de noodzaak van steun en veilige ruimtes. De lange geschiedenis van onderdrukking en discriminatie heeft diepe sporen nagelaten, en de recente toename van incidenten laat zien dat de strijd voor gelijkwaardigheid nog lang niet gestreden is. De tentoonstelling in de Nieuwe Kerk biedt een platform voor verborgen verhalen en herinnert aan de veerkracht en doorzettingsvermogen van queer Amsterdammers.
De inzet van organisaties zoals Rita en de inrichting van 'Safer Spaces' tonen aan dat er concrete stappen worden ondernomen om de veiligheid van bezoekers te waarborgen tijdens WorldPride. De focus op preventie en de beschikbaarheid van hulp en een luisterend oor zijn essentieel om een inclusieve en veilige omgeving te creëren voor alle deelnemers. De combinatie van historische reflectie en actuele veiligheidsmaatregelen maakt WorldPride 2024 tot een belangrijk en relevant evenement voor Amsterdam en de queer gemeenschap.
