Het aantal explosies en pogingen daartoe in Nederland is in het eerste halfjaar van 2026 met ruim 17 procent gedaald, een teken van hoop in de strijd tegen een groeiend probleem, maar tegelijkertijd een herinnering dat de dreiging nog lang niet afwezig is. Ondanks de afname blijven illegale cobra’s een veelvoorkomend middel in criminele conflicten, met verstrekkende gevolgen voor de veiligheid en leefbaarheid in diverse Nederlandse gemeenschappen.

Wat is er gebeurd?

Het aantal explosies en pogingen daartoe in Nederland is gedaald van 705 in de eerste zes maanden van 2025 naar 581 in dezelfde periode van 2026. Deze daling van ruim 17 procent wordt gezien als een positieve ontwikkeling, maar de Rotterdamse burgemeester Carola Schouten, voorzitter van het landelijk Offensief Tegen Explosies, waarschuwt dat er nog een lange weg te gaan is. Ondanks de afname worden er nog steeds honderden criminele conflicten en persoonlijke ruzies uitgevochten met explosieven, voornamelijk illegale cobra’s.

De explosies hebben niet alleen impact op de directe slachtoffers, maar ook op de bewoners van de betreffende straten en wijken. De angst en onveiligheid die deze incidenten veroorzaken, tasten de sociale cohesie aan en ondermijnen het vertrouwen in de overheid. De politie onderzoekt momenteel een explosie in Spijkenisse, een van de vele incidenten die de ernst van de situatie illustreren.

Een groot deel van de daders zijn jonge mensen, vaak minderjarig, die voor relatief kleine bedragen – enkele honderden euro’s – worden ingehuurd om de explosieven te plaatsen. Deze jonge aanslagplegers worden doorgaans aangehouden, maar de opdrachtgevers blijven vaak buiten schot, wat de complexiteit van de aanpak vergroot. De samenwerking tussen politie, Openbaar Ministerie en gemeenten, als onderdeel van het Offensief Tegen Explosies, wordt gezien als een belangrijke factor in de recente daling.

Achtergrond en context

Het gebruik van illegale cobra’s en andere explosieven in Nederland is de afgelopen jaren explosief toegenomen, en is een symptoom van een dieperliggend probleem van criminaliteit en gewelddadige conflicten. De explosies worden vaak ingezet bij ruzies over drugs, geld, of persoonlijke vendetta’s, en vormen een ernstige bedreiging voor de openbare orde. De trend is niet uniform verdeeld over het land; bepaalde regio’s, waaronder de omgeving van Rotterdam, zijn harder getroffen dan andere.

Het Offensief Tegen Explosies, onder leiding van burgemeester Carola Schouten, is een initiatief van het Rijk om de explosieproblematiek aan te pakken. Het offensief omvat een intensievere samenwerking tussen verschillende overheidsinstanties, woningcorporaties en het midden- en kleinbedrijf (MKB). Het doel is om niet alleen de aanslagen zelf te voorkomen, maar ook om de jongeren die worden geronseld voor deze criminele activiteiten te beschermen en de opdrachtgevers te identificeren en aan te pakken.

De toename van explosies in de afgelopen jaren heeft geleid tot een verhoogde aandacht voor de problematiek in de media en in de politiek. Er is een groeiend besef dat de traditionele strafrechtelijke aanpak alleen niet voldoende is en dat er een bredere aanpak nodig is, gericht op preventie, jeugdhulp en het aanpakken van de onderliggende oorzaken van criminaliteit. De complexiteit van de problematiek wordt verder vergroot door de betrokkenheid van tussenpersonen die de aanslagen organiseren en de opdrachtgevers faciliteren.

Reacties en gevolgen

Burgemeester Carola Schouten benadrukt dat de daling in het aantal explosies een positief signaal is, maar dat er nog veel werk te verzetten is. Ze wijst op de noodzaak om de samenwerking tussen de verschillende instanties voort te zetten en te intensiveren, en om de focus te verleggen naar het opsporen en aanhouden van tussenpersonen en opdrachtgevers. Het is cruciaal om jongeren te beschermen tegen het worden van slachtoffers of daders in deze criminele praktijken.

De afname in het aantal explosies kan deels worden toegeschreven aan de gerichte inzet van middelen en de intensivering van de samenwerking binnen het Offensief Tegen Explosies. Echter, de aanhoudende dreiging van explosies blijft een bron van zorg en vereist een voortdurende inspanning van alle betrokken partijen. De impact van de explosies op de lokale gemeenschappen is aanzienlijk, met angst en onveiligheid als belangrijkste gevolgen.

De politie en het Openbaar Ministerie hebben aangekondigd hun inzet te blijven verhogen om de explosieproblematiek aan te pakken. Er wordt onderzocht hoe de opsporing van opdrachtgevers kan worden verbeterd en hoe jongeren beter beschermd kunnen worden tegen de aantrekkingskracht van criminele organisaties. De focus ligt op het versterken van de preventie en het bieden van alternatieve perspectieven aan jongeren die kwetsbaar zijn voor radicalisering en criminaliteit.