Het aantal explosies en pogingen daartoe in Nederland is in het eerste halfjaar van 2026 met ruim 17 procent gedaald, een teken van hoop in een strijd tegen een groeiend probleem, maar de autoriteiten waarschuwen dat de dreiging nog lang niet geweken is. Ondanks de afname blijven illegale cobra’s een veelvoorkomend middel in criminele conflicten en huiselijk geweld, en de focus ligt nu op het opsporen van opdrachtgevers en tussenpersonen.

Wat is er gebeurd?

Het aantal explosies en pogingen daartoe in Nederland is gedaald van 705 in de eerste zes maanden van 2025 naar 581 in dezelfde periode van 2026. Deze daling van ruim 17 procent wordt gezien als een positieve ontwikkeling, maar de autoriteiten benadrukken dat er nog een lange weg te gaan is. De explosies worden vaak veroorzaakt door illegale cobra’s, een type vuurwerkbommen die steeds vaker worden ingezet bij criminele conflicten en persoonlijke ruzies.

De politie onderzoekt momenteel een explosie in Spijkenisse, wat illustreert dat de dreiging nog steeds aanwezig is. De explosies richten zich niet alleen op de persoon tegen wiens huis de explosie plaatsvindt, maar hebben ook een ingrijpende impact op de hele buurt. Burgemeester Carola Schouten, die tevens voorzitter is van het landelijk Offensief Tegen Explosies, benadrukt dat elke aanslag er een te veel is.

De meeste verdachten die bij het Openbaar Ministerie (OM) terechtkomen, zijn jonge mensen die voor relatief lage bedragen – enkele honderden euro’s – criminele klussen uitvoeren. Iets minder dan de helft van de 334 verdachten die bij het OM terechtkwamen, was jonger dan 18 jaar. Een significant probleem is dat de opdrachtgevers, degenen die de explosies financieren en plannen, vaak buiten schot blijven.

Achtergrond en context

Het gebruik van illegale cobra’s en andere explosieven bij criminele conflicten is een relatief recent fenomeen in Nederland, dat de afgelopen jaren sterk is toegenomen. De toename is mede te wijten aan de beschikbaarheid van vuurwerk, de toenemende criminaliteit en de complexiteit van de relaties tussen verschillende criminele groepen. De explosies worden vaak gebruikt om intimidatie uit te oefenen, schulden te innen of persoonlijke vendetta's te wreken.

Het landelijk Offensief Tegen Explosies is een initiatief van de overheid om de explosieproblematiek aan te pakken. Het offensief omvat een samenwerking tussen politie, Openbaar Ministerie, gemeenten, woningcorporaties en het MKB. Het doel is om de explosies te verminderen door middel van gerichte handhaving, preventie en aanpak van de onderliggende oorzaken.

De focus van het offensief is verschoven naar het opsporen van de opdrachtgevers en tussenpersonen die betrokken zijn bij de explosies. Dit vereist intensievere inlichtingenwerkzaamheden en het analyseren van data, zoals telefoongesprekken en laptopgegevens. Het is een complexe taak, omdat de opdrachtgevers vaak anoniem blijven en opereren via tussenpersonen.

Reacties en gevolgen

Burgemeester Carola Schouten toonde zich voorzichtig optimistisch over de daling in het aantal explosies, maar benadrukte dat er nog veel werk te verzetten is. Ze pleitte voor een voortzetting en versterking van het Offensief Tegen Explosies, met speciale aandacht voor het voorkomen van jongerentussenpoort en het opsporen van opdrachtgevers. De burgemeester waarschuwde ook dat de explosies een destabiliserend effect hebben op de samenleving en een gevoel van onveiligheid creëren.

De politie heeft aangekondigd de inzet van middelen te blijven richten op het bestrijden van explosiecriminaliteit. Dit omvat onder meer het intensiveren van de surveillance in risicogebieden en het opsporen van de handel in illegale vuurwerkbommen. De politie werkt ook samen met andere instanties, zoals de Belastingdienst, om de financiële stromen achter de explosiecriminaliteit te volgen.

De daling in het aantal explosies is een resultaat van de gezamenlijke inspanningen van verschillende partijen, maar de autoriteiten waarschuwen dat de dreiging nog steeds reëel is. De focus ligt nu op het opsporen van de opdrachtgevers en het doorbreken van de criminele keten. Het is een langdurige strijd die vraagt om een continue inspanning en een integrale aanpak.