Het aantal explosies en pogingen daartoe in Nederland is in het eerste halfjaar van 2026 met ruim 17 procent gedaald, een teken van hoop in een land dat al jaren worstelt met de explosieproblematiek. Ondanks deze positieve ontwikkeling blijven illegale cobra’s een veelvoorkomend middel in criminele conflicten en huiselijk geweld, en de Rotterdamse burgemeester Carola Schouten waarschuwt dat er nog een lange weg te gaan is.

Wat is er gebeurd?

Het aantal explosies en pogingen daartoe in Nederland is gedaald van 705 in de eerste zes maanden van 2025 naar 581 in dezelfde periode van 2026. Deze daling van ruim 17 procent wordt gezien als een eerste teken van verbetering in de strijd tegen explosiegedreven criminaliteit. De afname is een resultaat van een gezamenlijk offensief, waarbij verschillende instanties hun krachten hebben gebundeld. Het gaat om een complex probleem dat niet alleen de directe slachtoffers treft, maar ook de omliggende gemeenschap.

De explosies worden vaak ingezet bij conflicten die variëren van criminele vetes tot persoonlijke ruzies. Illegale cobra’s, vuurwerkbommen die met een lont worden ontstoken en vaak via de post of op straat worden geplaatst, blijven een favoriet middel bij deze acties. Ondanks de daling blijven er honderden criminele conflicten en persoonlijke vendetta's worden uitgevochten met explosieven, wat de ernst van de situatie onderstreept.

De politie onderzoekt momenteel een explosie in Spijkenisse, een incident dat illustreert dat de dreiging nog steeds aanwezig is. De meeste verdachten die bij het Openbaar Ministerie (OM) terechtkomen, zijn relatief jonge mannen die vaak slechts enkele honderden euro’s verdienen voor hun betrokkenheid bij de explosie. Een op de twee verdachten is jonger dan 18 jaar, wat de noodzaak van preventieve maatregelen en jeugdhulp benadrukt.

Achtergrond en context

De explosieproblematiek is een groeiend probleem in Nederland, dat zich in de afgelopen jaren heeft verspreid over verschillende regio’s. De explosies zijn vaak gerelateerd aan criminele activiteiten, zoals drugshandel, afpersing en schuldenongeregelde situaties. Soms worden ze ingezet bij persoonlijke conflicten, zoals ruzies tussen buren of ex-partners. De relatief lage drempel om explosieven te verkrijgen en de anonimiteit die de explosieplegers biedt, dragen bij aan de problematiek.

Het landelijke Offensief Tegen Explosies, waarvan burgemeester Carola Schouten de voorzitter is, is een initiatief om de samenwerking tussen politie, Openbaar Ministerie, gemeenten, woningcorporaties en het midden- en kleinbedrijf te intensiveren. Het doel is om de explosieproblematiek aan te pakken door middel van gerichte acties, zoals het opsporen van opdrachtgevers en tussenpersonen, het verbeteren van de beveiliging van postbezorging en het aanbieden van hulp aan slachtoffers en getuigen. De focus ligt ook op het voorkomen dat jongeren worden geronseld voor criminele activiteiten.

De daling van het aantal explosies wordt toegeschreven aan de intensivering van de samenwerking binnen het offensief. Echter, de burgemeester benadrukt dat de resultaten fragiel zijn en dat het offensief voortgezet en versterkt moet worden om verdere vooruitgang te boeken. Het opsporen van de opdrachtgevers, die vaak buiten schot blijven, is cruciaal om de criminele keten te doorbreken.

Reacties en gevolgen

Burgemeester Carola Schouten toonde zich voorzichtig optimistisch over de daling in het aantal explosies, maar benadrukte tegelijkertijd dat er nog veel werk te verzetten is. Ze waarschuwde dat de explosies niet alleen de directe slachtoffers treffen, maar ook de hele buurt en de sociale cohesie ondermijnen. De impact van de explosies op de leefbaarheid en veiligheid van de gemeenschap is aanzienlijk.

De politie en het Openbaar Ministerie hebben aangekondigd hun inzet voort te zetten om opdrachtgevers en tussenpersonen op te sporen en te vervolgen. Er wordt ook meer aandacht besteed aan de preventie van jeugdcriminaliteit en het aanbieden van hulp aan jongeren die kwetsbaar zijn voor radicalisering en criminele invloeden. De inzet van data-analyse, zoals het analyseren van telefoongegevens en laptops, speelt een steeds belangrijkere rol in het opsporingswerk.

De daling in het aantal explosies kan een positieve invloed hebben op het vertrouwen in de overheid en de politie. Echter, de recente explosie in Spijkenisse laat zien dat de dreiging nog steeds aanwezig is en dat de inspanningen voortgezet moeten worden om de explosieproblematiek effectief aan te pakken. Het is essentieel om de samenwerking tussen alle betrokken partijen te blijven intensiveren en de focus te houden op preventie en opsporing.