Twee keer zoveel eikenprocessierupsen als vorig jaar: in sommige plaatsen zijn álle eiken besmet

Een ongekende golf van eikenprocessierupsen treft Nederland, met in sommige gemeenten een besmetting van vrijwel alle eikenbomen. Na een periode van relatieve rust is de plaag explosief toegenomen, wat leidt tot wijdverspreide overlast en gezondheidsklachten. ## Wat is er gebeurd? De eikenprocessierups, een beruchte rups die bekend staat om de jeukende brandharen die het verspreidt, heeft dit jaar een opmerkelijke opleving doorgemaakt. Het aantal rupsen is verdubbeld ten opzichte van vorig jaar, en de Plaagdrukmonitor toont een alarmerend beeld: in 13 procent van de onderzochte eiken is de rups aangetroffen. In gemeenten als Hoogeveen, De Bilt en Montferland is de situatie bijzonder ernstig, met een bijna volledige besmetting van de lokale eikenpopulatie. De brandharen van de rups, die tot 700.000 per rups aanwezig kunnen zijn, veroorzaken heftige jeuk, roodheid en pijn op de huid. Daarnaast kunnen ze irritatie van de ogen, keel en luchtwegen veroorzaken, met klachten die wekenlang kunnen aanhouden. Ook dieren lopen risico, aangezien de brandharen ook voor hen schadelijk kunnen zijn. De warmere temperaturen dragen bij aan de verspreiding en de intensiteit van de overlast. De huidige situatie contrasteert sterk met de rustige jaren die volgden op de piek van de plaag in 2019 en 2020, toen bomen massaal werden ingepakt met nesten. De recente toename van de eikenprocessierupsen heeft de aandacht getrokken, niet alleen in Nederland, maar ook internationaal, met berichten in de internationale pers. ## Achtergrond en context De eikenprocessierups (Thaumetopoeus pinivorus) is een inheemse soort in Zuid-Europa en delen van Azië, maar is sinds de jaren '90 in opmars in Nederland. De rups is waarschijnlijk via de import van eikenhout naar Nederland geïntroduceerd. De rups voedt zich met eikenbladeren en groeit in grote aantallen samen in nesten, wat de verspreiding van de brandharen bevordert. De Plaagdrukmonitor, beheerd door het Kennisplatform Processierups, is een belangrijk instrument om de verspreiding en de ernst van de plaag in kaart te brengen. Het platform verzamelt gegevens van verschillende bronnen, waaronder gemeenten, burgers en experts, om een actueel beeld te geven van de situatie. De kaart toont duidelijk de concentratie van de plaag, met name in het noorden van het land. De recente opleving van de eikenprocessierupsen kan verschillende factoren toeschrijven. Klimaatverandering, met mildere winters en warmere zomers, creëert gunstige omstandigheden voor de rups om te overleven en zich te vermenigvuldigen. Daarnaast kan de verminderde bestrijding in de afgelopen jaren, na de piek in 2019 en 2020, hebben bijgedragen aan de heropleving van de plaag. ## Reacties en gevolgen De toename van de eikenprocessierupsen heeft geleid tot bezorgdheid en frustratie bij burgers en lokale overheden. In sommige gemeenten zijn parken en openbare ruimtes tijdelijk gesloten om de risico's voor de volksgezondheid te minimaliseren. De kosten voor bestrijding van de plaag, zoals het verwijderen van nesten en het behandelen van bomen, lopen op. De Nederlandse overheid en gemeenten hebben verschillende maatregelen genomen om de overlast te beperken, waaronder het monitoren van de plaag, het verwijderen van nesten en het adviseren van burgers over preventieve maatregelen. Er wordt ook onderzoek gedaan naar biologische bestrijdingsmethoden om de rups op een duurzame manier te bestrijden. De effectiviteit van deze maatregelen is echter nog onzeker, gezien de snelle verspreiding van de plaag. De situatie in Nederland is niet geïsoleerd. Ook in Duitsland heeft de eikenprocessierupsen de afgelopen tijd voor grote problemen gezorgd, wat zelfs tot internationale aandacht leidde. CNN berichtte over de situatie in Duitsland, waarbij parken en openbare ruimtes werden gesloten om de overlast te beperken. Deze internationale vergelijking benadrukt de ernst van het probleem en de noodzaak van effectieve bestrijdingsmethoden.