Ondanks de toenemende populariteit van digitale betaalmethoden, blijft contant geld in Nederland een belangrijke rol spelen en lijkt een volledig cashless samenleving voorlopig ondenkbaar. De afname van cashbetalingen stagneert, en experts waarschuwen voor de gevolgen als het gebruik van contant geld verder daalt.

De stand van zaken rondom cashbetalingen in Nederland

Nederland staat in Europa opvallend laag qua hoeveelheid contant geld dat mensen bij zich dragen, gemiddeld slechts 35 euro, tegenover een Europees gemiddelde van 59 euro. Desondanks is het gebruik van contant geld in Nederland nog lang niet verdwenen. In 2025 werden er nog 1,2 miljard aankopen contant afgerekend, een relatief stabiel aantal sinds 2020. Deze cijfers tonen aan dat ondanks de opkomst van pinpassen, betaalapps en digitale wallets, een aanzienlijk deel van de Nederlandse bevolking nog steeds de voorkeur geeft aan contant geld.

De populariteit van contant geld lijkt niet alleen een kwestie van persoonlijke voorkeur, maar ook een culturele factor. De recente discussie rondom de nieuwe eurobiljetten, die de Europese Centrale Bank (ECB) heeft ontworpen, toont aan dat Nederlanders een sterke mening hebben over contant geld en de tastbare waarde ervan. Dit suggereert een weerstand tegen een volledig digitale betaalwereld.

Berend Jan Beugel, van de Betaalvereniging Nederland, verwacht niet dat de afname van cashbetalingen significant zal zijn. Hij benadrukt dat het behouden van een bepaald percentage cashbetalingen essentieel is voor de levensvatbaarheid van de infrastructuur rondom geldautomaten, cashtransport en biljettenverwerking.

De kritieke grens en de Zweedse ervaring

Een cruciale grens ligt op ongeveer 20 procent van alle betalingen die contant worden afgerekend. Onder dat percentage dreigen de kosten van het handhaven van de cashinfrastructuur de pan uit te rijzen. Beugel waarschuwt dat een daling onder de 15 procent van de cashbetalingen een kritieke situatie zou creëren, waarbij de kosten van het systeem de baten overstijgen.

De ervaringen in Zweden, een pionier in de digitalisering van betalingen, bieden een interessant perspectief. Daar dreigde de kosten van het handhaven van een cashinfrastructuur, terwijl het gebruik ervan afnam, de economische haalbaarheid in gevaar te brengen. Als reactie daarop heeft de Zweedse overheid een verplichte acceptatie van contant geld ingevoerd, om ervoor te zorgen dat burgers en bedrijven nog steeds toegang hebben tot contant geld.

De toekomst van cash in Nederland

De huidige situatie in Nederland, met een relatief laag percentage contant geld bij mensen en een stabiel gebruik ervan, lijkt een middenweg te bieden tussen een volledig digitale en een volledig cash-gebaseerde economie. Echter, de waarschuwingen van experts over de kritieke grens en de ervaringen in Zweden benadrukken de noodzaak om de ontwikkeling van de betaalwereld in de gaten te houden.

De discussie over de rol van contant geld in de toekomst zal waarschijnlijk blijven doorgaan, waarbij de balans moet worden gevonden tussen de voordelen van digitale betalingen en de noodzaak om een inclusieve en toegankelijke betaalwereld te waarborgen voor alle burgers.