Ondanks de toenemende populariteit van digitale betaalmethoden, blijft contant geld in Nederland een onmisbaar onderdeel van de economie, en de afname van cashbetalingen lijkt te stabiliseren. Experts waarschuwen dat een te sterke afname van contant geld negatieve economische gevolgen kan hebben, zoals stijgende kosten en een afhankelijkheid van digitale infrastructuur.

De persistentie van contant geld in een digitale wereld

De opmars van pinpassen, betaalapps en digitale wallets heeft de manier waarop Nederlanders betalen ingrijpend veranderd, maar heeft contant geld niet uitgesloten. Nederlanders hebben met een gemiddelde van 35 euro contant geld op zak de minste van alle eurolanden, terwijl het Europese gemiddelde op 59 euro ligt. Desondanks is het gebruik van contant geld in Nederland niet aan het verdwijnen, maar lijkt het zelfs te stabiliseren.

In 2025 werden er nog 1,2 miljard aankopen contant afgerekend, een volume dat sinds 2020 relatief constant is gebleven. Deze stabiliteit toont aan dat een groot deel van de bevolking contant geld nog steeds prefereert voor bepaalde transacties, of er simpelweg behoefte aan heeft. De recente presentatie van nieuwe eurobiljetten, die direct tot discussie en meningen leidde, illustreert de blijvende verbondenheid met tastbaar geld.

De populariteit van contant geld is niet alleen een kwestie van persoonlijke voorkeur, maar ook een kwestie van praktische overwegingen. Voor sommige groepen in de samenleving, zoals ouderen of mensen zonder bankrekening, is contant geld de enige toegankelijke betaalmethode. Daarnaast biedt contant geld een zekere mate van privacy en controle over uitgaven, wat voor sommige consumenten belangrijk is.

De delicate balans: infrastructuur en acceptatie

Berend Jan Beugel, van de Betaalvereniging Nederland, benadrukt dat een te grote afname van contant geld serieuze economische consequenties kan hebben. Hij waarschuwt dat wanneer contant geld minder dan 20% van de betalingen uitmaakt, de infrastructuur die contant geld ondersteunt – geldautomaten, transportdiensten en biljettenverwerking – economisch niet meer levensvatbaar wordt.

De ervaringen in Zweden, een pionier in digitale betalingen, bieden een waarschuwend voorbeeld. Daar leidden de dalende cashbetalingen tot stijgende kosten voor de infrastructuur, wat resulteerde in een verplichte acceptatie van contant geld door de Zweedse overheid. Dit toont aan dat een volledig cashless samenleving niet per se efficiënter of voordeliger is.

Beugel stelt dat een daling onder de 15% van de cashbetalingen een kritiek punt zou vormen. Onder dat niveau zouden de kosten voor het handhaven van de infrastructuur onhoudbaar worden, wat zou leiden tot hogere kosten voor consumenten en bedrijven. Dit zou de beschikbaarheid van contant geld verder kunnen beperken, en daarmee de kwetsbare groepen in de samenleving benadelen.

De toekomst van cash: een kwestie van balans en regulering

De Nederlandse situatie verschilt van die in Zweden, aangezien Nederland deel uitmaakt van de eurozone en een stabielere economische basis heeft. Echter, de waarschuwingen uit Zweden zijn relevant en onderstrepen het belang van een zorgvuldige afweging bij de transitie naar een meer digitale economie. Het is essentieel dat de overheid en de financiële sector een balans vinden tussen het stimuleren van innovatie en het waarborgen van de toegankelijkheid van contant geld.

De discussie over de toekomst van contant geld is niet nieuw. In de jaren '90 en begin 2000 werd al gesproken over de opkomst van de pinpas en de mogelijke teloorgang van contant geld. Echter, de verwachtingen van een snelle uitfasering van contant geld hebben zich niet gerealiseerd. Dit toont aan dat de rol van contant geld in de samenleving diepgeworteld is en niet eenvoudigweg kan worden vervangen.

De Europese Centrale Bank (ECB) speelt ook een rol in de discussie over contant geld, met name door de uitgifte van nieuwe eurobiljetten en het monitoren van de trends in betalingsgedrag. De ECB erkent de waarde van contant geld als een wettelijk betaalmiddel en streeft naar een evenwichtige benadering die de keuzevrijheid van consumenten respecteert.