De afschaffing van de salderingsregeling in Nederland dreigt een onrechtvaardige situatie te creëren voor huiseigenaren met zonnepanelen, terwijl een Europees initiatief voor energiedelen, dat potentieel een oplossing biedt, vastloopt in complexe regelgeving. Dit belemmert niet alleen de verdere energietransitie, maar houdt ook de mogelijkheid om energiearmoede te bestrijden tegen.

De naderende vergoeding voor zonnestroom

Volgend jaar vervalt de salderingsregeling in Nederland, wat betekent dat producenten van zonnestroom – voornamelijk huiseigenaren met zonnepanelen – een aanzienlijk lagere vergoeding ontvangen voor de stroom die ze terugleveren aan het elektriciteitsnet. De huidige vergoeding, gebaseerd op de marktwaarde van de opgewekte stroom, zal plaatsmaken voor een beduidend lager tarief, naar verwachting tussen de een kwart en anderhalve cent per kilowattuur (kWh). Dit staat in schril contrast met de bijna 30 cent per kWh die energiebedrijven vragen voor elektriciteit aan consumenten zonder zonnepanelen.

Deze discrepantie roept de vraag op waarom particulieren niet de mogelijkheid hebben om hun zelf opgewekte stroom direct aan elkaar te verkopen, een model dat al succesvol is in België. Het idee van energiedelen, waarbij overtollige stroom tegen een gunstig tarief wordt doorverkocht, werd al tien jaar geleden binnen de Europese Unie besproken en kreeg na de invasie van Oekraïne extra urgentie. De verwachting was dat dit in 2026 verplicht zou worden in Europa, een ontwikkeling die Willem-Frederik Schiltz, een Vlaamse liberaal parlementariër, enthousiast begroette met de uitroep "Power to the people!".

Het huidige systeem in Nederland lijkt echter een rem te zetten op deze ontwikkeling. Nederlandse energieleveranciers, die momenteel de enige partijen zijn die zonnestroom mogen opkopen, bieden slechts een vergoeding van 0,25 cent per kWh, wat veertig keer minder is dan wat consumenten betalen. Dit gebrek aan een eerlijke vergoeding demotiveert huiseigenaren met zonnepanelen en belemmert de verdere uitbreiding van de zonne-energiecapaciteit in Nederland.

De Europese context en het Belgische voorbeeld

Het concept van energiedelen is gebaseerd op het principe dat zelf opgewekte energie efficiënter en eerlijker kan worden verdeeld. In België is het al mogelijk voor particulieren om hun overtollige zonnestroom vrijelijk te verhandelen, waardoor consumenten de mogelijkheid hebben om energie te kopen tegen een lagere prijs dan die van traditionele energieleveranciers. Dit model wordt gezien als een win-win situatie: het helpt energiearmoede te bestrijden en versnelt de energietransitie.

De Europese Commissie heeft energiedelen aangemoedigd als een manier om de energie-onafhankelijkheid te vergroten en de transitie naar duurzame energie te versnellen. De oorspronkelijke planning was om een verplichte implementatie van energiedelen in alle EU-lidstaten in 2026 in te voeren. Echter, de complexe regelgeving en de weerstand van gevestigde energiebedrijven hebben de implementatie in Nederland aanzienlijk vertraagd.

De Nederlandse situatie staat in contrast met de Belgische aanpak, waar de regels minder complex zijn en de vergoeding voor gedeelde zonnestroom aanzienlijk hoger is, namelijk ongeveer 10 cent per kWh. Dit stimuleert de adoptie van zonnepanelen en maakt het aantrekkelijker voor consumenten om deel te nemen aan de energiedeling. De Nederlandse overheid staat voor de uitdaging om de regelgeving te vereenvoudigen en een eerlijkere vergoeding voor zonnestroom te creëren, om de voordelen van energiedelen te kunnen benutten.

De Nederlandse houding en de wensen van burgers

Onderzoek van de Vereniging Eigen Huis toont aan dat een overweldigende meerderheid van de Nederlanders, maar liefst 88 procent, interesse heeft in het verkopen van hun overtollige zonnestroom. Dit duidt op een groot potentieel voor energiedeling in Nederland, maar de huidige regelgeving en de lage vergoedingen maken dit moeilijk realiseerbaar. De frustratie onder huiseigenaren met zonnepanelen is begrijpelijk, aangezien ze nu een veel lagere vergoeding ontvangen voor hun inspanningen en investeringen in duurzame energie.

De huidige situatie wordt door velen als oneerlijk ervaren, omdat de waarde van de opgewekte stroom niet wordt erkend. Dit kan leiden tot een afname van de interesse in zonnepanelen en een vertraging van de energietransitie. De druk op de overheid om actie te ondernemen en de regelgeving aan te passen, neemt toe.

De Nederlandse overheid wordt opgeroepen om te leren van het Belgische voorbeeld en de weg vrij te maken voor een eerlijkere en efficiëntere manier van energiedeling. Dit zou niet alleen de adoptie van zonnepanelen stimuleren, maar ook de energie-onafhankelijkheid van Nederland vergroten en de energiekosten voor consumenten verlagen.