De afschaffing van de salderingsregeling in Nederland dreigt een ongelijkheid te creëren tussen huiseigenaren met zonnepanelen en hun buren, terwijl een Europese oplossing voor energiedelen, die in België al succesvol is, in Nederland vastloopt door complexe regelgeving. De huidige situatie leidt tot een disproportionele vergoeding voor opgewekte zonnestroom, wat de energietransitie kan belemmeren en de energiearmoede kan verergeren.

Wat is er gebeurd?

Volgend jaar vervalt de salderingsregeling in Nederland, wat betekent dat huiseigenaren met zonnepanelen niet langer de volledige waarde van hun opgewekte stroom terugkrijgen. In plaats daarvan ontvangen ze een vergoeding van slechts een kwart tot anderhalve cent per kilowattuur (kWh), terwijl energieleveranciers bijna 30 cent per kWh in rekening brengen bij consumenten zonder zonnepanelen. Dit verschil in vergoedingen wordt als oneerlijk ervaren, omdat het de economische voordelen van zonnepanelen aanzienlijk vermindert.

De Europese Unie heeft al tien jaar geleden gesproken over het delen van zelfopgewekte energie, en na de invasie van Oekraïne werd besloten dat dit in 2026 verplicht zou moeten zijn. Het idee is dat overschot aan zonnestroom, dat niet direct door de producent wordt gebruikt, op een betaalbare manier aan anderen kan worden verkocht, waardoor ook mensen zonder zonnepanelen profiteren. België loopt voorop met dit model, waar burgers vrij zijn om hun zonnestroom te verhandelen tegen een "zacht prijsje."

In Nederland lijkt deze oplossing echter vast te lopen door complexe regelgeving en een gebrek aan infrastructuur om energiedelen mogelijk te maken. De huidige Nederlandse energieleveranciers, die momenteel de enige zijn die zonnestroom mogen opkopen, bieden slechts 0,25 cent per kWh, wat veertig keer minder is dan wat een Belgische burger ontvangt voor gedeelde zonnestroom. Dit verschil in vergoedingen maakt het voor Nederlandse zonnepaneelbezitters minder aantrekkelijk om hun overschot aan stroom te verkopen.

Achtergrond en context

De salderingsregeling, die in 2004 werd ingevoerd, stelde huiseigenaren in staat om de stroom die ze zelf opwekken met zonnepanelen, te verrekenen met hun energieverbruik. Dit stimuleerde de adoptie van zonnepanelen aanzienlijk, maar de regeling werd als te kostbaar voor de belastingbetaler beschouwd, vooral in een tijd waarin de energietransitie al flinke investeringen vereist. De afschaffing ervan is een gevolg van politieke beslissingen om de financiële lasten te verlagen en de energiekosten te beheersen.

Het concept van energiedelen is gebaseerd op het principe van lokale energieopwekking en -verbruik, wat bijdraagt aan een duurzamere en veerkrachtigere energiesector. Het zou niet alleen de energiekosten kunnen verlagen voor consumenten, maar ook de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen en de uitstoot van broeikasgassen verminderen. De Europese Commissie ziet energiedelen als een essentieel onderdeel van de energietransitie en moedigt lidstaten aan om de nodige regelgeving en infrastructuur te creëren.

De succesvolle implementatie van energiedelen in België, waar burgers relatief vrij zijn om hun overschot aan zonnestroom te verhandelen, toont de potentie van dit model aan. De lagere vergoedingen die Nederlandse leveranciers bieden, vormen echter een significant obstakel voor de adoptie van dit systeem in Nederland. Dit creëert een situatie waarin de voordelen van zonnepanelen voor de ene groep (degenen met zonnepanelen) worden verminderd, terwijl de andere groep (degenen zonder zonnepanelen) relatief hogere energieprijzen betaalt.

Reacties en gevolgen

Een recent ledenonderzoek van de Vereniging Eigen Huis toont aan dat 88 procent van de ondervraagden graag zonnestroom zou willen verkopen, wat de grote vraag naar een alternatief voor de salderingsregeling benadrukt. De huidige situatie wordt door velen als oneerlijk ervaren, omdat het de economische voordelen van zonnepanelen aanzienlijk vermindert en de adoptie van duurzame energiebronnen kan afremmen. De beperkte vergoedingen die energieleveranciers bieden, ontmoedigen huiseigenaren om hun overschot aan stroom te verkopen, waardoor de potentie van energiedelen niet wordt benut.

De Vlaamse liberaal Willem-Frederik Schiltz sprak zich in het verleden uit voor het vrij verhandelen van zonnestroom, waarbij hij de term "Power to the people!" gebruikte. Zijn pleidooi voor energiedelen benadrukt het potentieel van dit model om de energiearmoede te bestrijden en de energietransitie te versnellen. De complexiteit van de Nederlandse regelgeving en de lage vergoedingen van energieleveranciers staan echter in de weg van een dergelijke oplossing.

De afschaffing van de salderingsregeling en het gebrek aan een effectief energiedelingssysteem kunnen leiden tot een afname van de interesse in zonnepanelen, wat de energietransitie kan vertragen. Bovendien kan het de ongelijkheid tussen huiseigenaren met en zonder zonnepanelen vergroten, waardoor de energiekosten voor degenen zonder zonnepanelen verder stijgen. De ontwikkeling van een eerlijk en toegankelijk energiedelingssysteem is cruciaal om de negatieve gevolgen van de afschaffing van de salderingsregeling te verzachten.