Na meer dan elf jaar in de strengst beveiligde Nederlandse gevangenis, de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught, zal crimineel Willem Holleeder worden overgeplaatst naar een minder zwaar beveiligde gevangenis, een beslissing die volgt op een juridische uitspraak en aanhoudende gezondheidsproblemen. De staatssecretaris van Justitie en Veiligheid heeft hiertoe besloten, na eerdere afwijzingen en een kritische beoordeling door de Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ).

Wat is er gebeurd?

Willem Holleeder, veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf voor zijn rol in een reeks moorden en andere criminele activiteiten, verlaat de EBI in Vught. Hij wordt overgeplaatst naar een Afdeling Intensief Toezicht (AIT), een minder strenge beveiligingslocatie dan de EBI. Deze overplaatsing is het resultaat van een juridisch geschil dat begon toen de RSJ oordeelde dat de eerdere beslissing van de staatssecretaris om Holleeders verblijf in de EBI te verlengen, "onredelijk en onbillijk" was. De RSJ dwong de staatssecretaris om een nieuw besluit te nemen over de overplaatsing.

De beslissing komt na een periode waarin Holleeder herhaaldelijk om overplaatsing heeft verzocht, mede vanwege gezondheidsproblemen. Holleeder heeft dit jaar al twee keer een hartoperatie ondergaan en klaagt over aanhoudende klachten, wat de omstandigheden in de EBI ondragelijk zou maken. Zijn advocaat, Chaimae Ihataren, heeft aangegeven dat de overplaatsing een logische stap was en dat ze tevreden is met de uitkomst. De exacte locatie van de nieuwe gevangenis en de timing van de overplaatsing zijn nog niet bekendgemaakt.

De EBI in Vught is de meest beveiligde gevangenis in Nederland, bestemd voor gedetineerden die een ernstig risico vormen voor de samenleving of die een vluchtgevaar lopen. Holleeders verblijf in deze inrichting was al langer onderwerp van discussie, met verschillende adviezen voor overplaatsing naar een minder strenge omgeving. De RSJ oordeelde dat de risico’s die Holleeder vormt, niet vereisen dat hij in de hoogste beveiligingsklasse blijft.

Achtergrond en context

Willem Holleeder werd in 2026 veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf, na een lang en complex proces. De veroordeling kwam mede dankzij de getuigenissen van zijn zussen, Astrid en Sonja Holleeder, die hun rol in het criminele familiebedrijf openbaar maakten. Deze getuigenissen waren cruciaal voor het bewijs tegen Holleeder en leidden tot zijn veroordeling voor onder meer moord, poging tot moord en afpersing.

De beslissing om Holleeder in de EBI te plaatsen, was in eerste instantie genomen door de toenmalige staatssecretaris Arno Rutte. Deze beslissing werd later bekritiseerd en aangevochten door Holleeders advocaten, die argumenteerden dat de beveiligingsmaatregelen disproportioneel waren en geen noodzakelijke basis hadden. De RSJ, een onafhankelijke adviesorgaan, heeft herhaaldelijk aanbevolen om Holleeder over te plaatsen naar een minder zwaar beveiligde gevangenis, maar deze adviezen werden aanvankelijk genegeerd.

De rol van de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid is in dit dossier cruciaal. De staatssecretaris heeft de bevoegdheid om te beslissen over de plaatsing van gedetineerden in verschillende beveiligingsniveaus. De recente beslissing om Holleeder over te plaatsen, is genomen door de huidige staatssecretaris, Claudia van Bruggen, nadat de RSJ haar verplicht had om de zaak opnieuw te beoordelen.

Reacties en gevolgen

De overplaatsing van Willem Holleeder heeft geleid tot diverse reacties. Zijn advocaat, Chaimae Ihataren, heeft haar tevredenheid uitgesproken over de beslissing, die ze als "logisch" beschreef. De beslissing wordt door sommigen gezien als een teken dat de Nederlandse justitie bereid is om rekening te houden met de gezondheidstoestand van gedetineerden, zelfs in gevallen van zware criminelen.

De beslissing heeft ook vragen opgeworpen over de veiligheid en de risico's die Holleeders overplaatsing met zich mee kan brengen. Hoewel de RSJ heeft vastgesteld dat de risico’s niet een verblijf in de EBI vereisen, blijft Holleeder een gevaarlijke crimineel met connecties in de onderwereld. De overplaatsing zal nauwlettend worden gevolgd door de autoriteiten en de beveiliging op de AIT zal waarschijnlijk worden versterkt.

De zaak Holleeder heeft de discussie over de plaatsing van gedetineerden in verschillende beveiligingsniveaus opnieuw aangewakkerd. De rol van de RSJ en de bevoegdheid van de staatssecretaris om beslissingen te nemen over de plaatsing van gedetineerden, zullen waarschijnlijk verder onder de loep worden genomen. De zaak illustreert de complexiteit van het balanceren tussen de veiligheid van de samenleving, de rechten van gedetineerden en de juridische procedures.