DOSSIER #016
KLAVER VS JA21
"Geen Deal met Radicaal Rechts"
Jesse Klaver weigert kabinetsplannen te steunen als JA21 ook betrokken is. Hij noemt de partij van Eerdmans radicaal rechts vanwege hun remigratiebeleid. Maar is die framing terecht — of is het politiek schaakspel?
De Kernpunten
Wat Zei Klaver Precies?
"Ik steun geen kabinetsplannen waarbij zowel mijn partij als JA21 betrokken worden."
— Jesse Klaver, Volkskrant interview, juni 2026
Klaver trekt een harde lijn: GroenLinks-PvdA (binnenkort Pro) weigert deel uit te maken van package deals waar ook JA21 bij betrokken is. Zijn argument: JA21 roept op tot "een actief remigratiebeleid", wat volgens Klaver met extreem-rechts wordt geassocieerd.
Dit is opmerkelijk omdat het minderheidskabinet-Jetten afhankelijk is van wisselende meerderheden. Het kabinet moet per onderwerp steun zoeken bij oppositiepartijen — soms links, soms rechts. Klaver zegt nu: niet allebei tegelijk.
Context: Het Minderheidskabinet
Het kabinet-Jetten (D66, CDA, VVD) heeft geen meerderheid in de Tweede Kamer en moet per dossier steun zoeken bij oppositiepartijen. Dit leidt tot een complex politiek schaakspel:
Route via links
GroenLinks-PvdA/Pro: steun in ruil voor meer geld voor ontwikkelingssamenwerking, klimaat, sociale zekerheid.
Route via rechts
JA21, SGP, Groep Markuszower: steun in ruil voor strenger migratiebeleid, minder UNRWA-steun, bezuinigingen.
Het probleem: als het kabinet tegelijkertijd afspraken maakt met links én rechts, creëert dat inconsistentie. Klaver wil voorkomen dat hij medeverantwoordelijk wordt voor beleid dat mede door JA21 is afgedwongen.
Case Study: Sjoerdsma's Begroting
Het perfecte voorbeeld van dit dilemma speelde zich af rond de begroting van minister Sjoerdsma (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking):
Eerst een deal met rechts (JA21)
Sjoerdsma beloofde JA21 dat de bezuiniging op UNRWA zou blijven staan, in ruil voor steun in de Tweede Kamer.
Toen toch UNRWA-geld overgemaakt
Dagen later liet Sjoerdsma weten toch miljoenen naar UNRWA te willen overmaken. JA21 voelde zich bedrogen.
Redding via links (GL-PvdA)
De begroting dreigde te sneuvelen in de Eerste Kamer. Uiteindelijk maakte het kabinet een deal met GL-PvdA: €380 miljoen extra voor ontwikkelingshulp.
Sjoerdsma: "Ik heb het onhandig gedaan"
De minister trok het boetekleed aan. Het resultaat: vertrouwensbreuk met rechts, afhankelijkheid van links.
De Motie-Klaver (2 juni 2026)
Aangenomen motie
"De regering zal geen akkoorden sluiten met politici die oproepen tot geweld tegen vluchtelingen of de omvolkingstheorie verspreiden."
Deze motie werd ingediend door Jesse Klaver en kreeg steun van de coalitiepartijen. De motie is breed geformuleerd maar wordt gezien als indirect gericht tegen:
- •FvD — die de omvolkingstheorie verspreidt
- •Groep Markuszower — vanwege geweldsretoriek
- •JA21 — indirect, via het label "radicaal rechts"
Opvallend: de Groep Markuszower stemde — niet geheel verrassend — tégen de motie. JA21 ook.
Reactie Eerdmans & JA21
"Waarom hoor ik nooit radicaal-links over Jimmy Dijk of zo? Het zijn kleine speldenprikjes om ons in een hoek te zetten."
— Joost Eerdmans, WNL Op Zondag, 25 mei 2026
Eerdmans verwerpt het label radicaal rechts categorisch. Hij positioneert JA21 als een "rechts-liberaal-conservatieve partij met stevige standpunten boven de gordel".
Ook VVD-staatssecretaris Silvio Erkens hekelt het label: "Als je kijkt naar de peilingen, zijn er ongeveer zestig zetels ter rechterzijde van de VVD. Daarmee zeg je dat de helft van Nederland extreemrechts is. Dat vind ik nogal ver gaan."
Standpunt JA21
- • Actief remigratiebeleid (vrijwillig + gedwongen voor criminelen)
- • Strenger migratiebeleid
- • Geen samenwerking uitsluiten ("wij sluiten niemand uit")
- • Bereid tot compromissen
- • Van 1 naar 9 zetels in 2025
Het Labeling-Debat: Wie Is "Radicaal"?
De classificatie van JA21 als "radicaal rechts" is omstreden. Wetenschappers en media zijn het niet eens:
Wél radicaal rechts
- •NRC: noemt JA21 consequent "radicaal-rechts"
- •Trouw: "rechts-radicaal, dankzij mildere toon salonfähig"
- •Politicologen: standpunten over migratie overschrijden mainstream
- •Klaver: remigratiebeleid = extreem-rechts signaal
Níet radicaal rechts
- •Eerdmans: "liberaal-conservatief met stevige standpunten"
- •VVD: label is te breed, halve Nederland is dan extreem
- •EW Magazine: JA21 is compromisbereid, anders dan PVV/FvD
- •Politicoloog Meijers: JA21 doet voorstellen, werkt mee
Tijdlijn
Analyse: Politiek Schaakspel
Waarom doet Klaver dit?
1. Identiteitspolitiek
Door JA21 uit te sluiten, bevestigt Klaver zijn progressieve achterban dat hij nooit met "rechts" samenwerkt.
2. Onderhandelingspositie
Als het kabinet niet tegelijk links én rechts kan bedienen, wordt GL-PvdA onmisbaar — en dus machtiger.
3. Voorkomen verwatering
Als GL-PvdA onderdeel is van een breed akkoord met JA21, wordt het moeilijker om als progressief oppositie te voeren.
4. Framing als wapen
Het label "radicaal rechts" isoleert JA21 politiek en maakt samenwerking met hen toxisch.
Gevolgen voor het kabinet
- →Het kabinet kan niet langer "polderen" met brede coalities per dossier
- →Per onderwerp moet gekozen worden: links OF rechts, niet allebei
- →GL-PvdA krijgt effectief een veto over deals met JA21
- →BBB (11 zetels, steunt begroting Sjoerdsma niet) wordt crucialer als alternatief
Bronnen
- 📰Telegraaf: "Klaver wil niet dat kabinet deal maakt met zijn partij en die van Eerdmans — JA21 is radicaal rechts" (13 juni 2026)
- 📰Volkskrant: Interview Jesse Klaver over JA21 en remigratiebeleid (juni 2026)
- 📰NRC: "Coalitie stemt voor motie-Klaver: geen akkoorden met politici die oproepen tot geweld" (2 juni 2026)
- 📰NOS: "Toch extra geld voor ontwikkelingssamenwerking, kabinet sluit deal met partij van Klaver" (juni 2026)
- 📰WNL Op Zondag: "VVD en JA21 hekelen label extreemrechts" (25 mei 2026)
- 📰EW Magazine: "Is JA21 radicaal-rechts? Politicoloog Meijers over de unieke positie" (nov 2025)