DOSSIER #047 — POLITIEKE ANALYSE
Sjoerdsma\'s 380 Miljoen Deal
NGO\'s krijgen geld, VVD krijgt jachtrecht
Minister Sjoerdsma koopt Jesse Klavers steun met 380 miljoen euro belastinggeld. De prijs: een wet die de VVD op Extinction Rebellion en Gaza-activisten laat jagen. Het minderheidskabinet haalt bizarre capriolen uit om zijn begroting te redden.
Samenvatting: Sjoerd Sjoerdsma (D66) heeft voor 0,4 miljard euro een deal gesloten met Jesse Klavers GroenLinks-PvdA. Het geld gaat naar NGO\'s voor noodhulp in Afrika (200 miljoen) en extra steun aan Oekraïne (180 miljoen). Maar het is een kasschuif uit toekomstige begrotingen. En de prijs is hoog: de VVD mag nu alsnog een wet indienen die terrorisme-verheerlijking strafbaar stelt — gericht op NGO\'s als Extinction Rebellion en Gaza-activisten. Het minderheidskabinet Sjoof moet bizarre capriolen uithalen om over links én rechts heen plannen door het parlement te krijgen.
De Deal: 380 Miljoen voor GroenLinks-PvdA
"Ngo\'s krijgen 380 miljoen om aan ontwikkelingshulp uit te geven, in ruil voor een wet die het de VVD mogelijk maakt om op andere ngo\'s als Extinction Rebellion en de Gaza-gekkies te kunnen gaan jagen."
— Bart Jan Spruyt, 6 juni 2026
Wat er staat
- •200 miljoen euro voor noodhulp aan gebieden in Afrika die door ebola zijn getroffen.
- •180 miljoen euro voor extra steun aan Oekraïne.
- •Het geld wordt direct aan NGO\'s overgemaakt — die zelf bepalen wat ermee gebeurt.
- •Representanten van NGO-netwerken hadden aan woordvoerster Suzanne Kröger (GroenLinks-PvdA) duidelijk gemaakt dat het geld "urgent nodig" was.
⚠️ Het echte doel
Met deze deal koopt Sjoerdsma de steun van GroenLinks-PvdA om te voorkomen dat zijn begroting in de Eerste Kamer wordt verworpen. Dat zou een ongekende blamage zijn — voor het laatst in 1919 gebeurd.
De Kasschuif: Toekomstig Geld, Nu Uitgegeven
Het trucje
- •Het is een eenmalige plus die wordt betaald uit begrotingen van de komende jaren: 2027, 2028 en zelfs 2031.
- •In 2031 zit dit kabinet er helemaal niet meer.
- •Een "kasschuif" in Den Haag: geld van toekomstige begrotingen naar nu verschuiven.
- •De internationale norm voor ontwikkelingsuitgaven (0,7% van het BBP) wordt eenmalig hersteld, maar in de komende jaren ontstaat alsnog een gat.
Het vorige kunstgreep
Dit is niet de eerste keer dat Sjoerdsma met een kunstgreep werkt. In maart sloot hij met rechts een deal om Nederlandse hulpgelden aan UNWRA (VN-organisatie voor Palestijnen) te schrappen. Enkele dagen later paaide hij links door toch 19 miljoen over te maken aan de organisatie die van nauwe banden met Hamas wordt verdacht.
De Prijs: VVD krijgt Jachtrecht op NGO\'s
"In ruil voor het steunen van deze deal mag de VVD nu alsnog het wetsvoorstel indienen dat het verheerlijken van terrorisme strafbaar stelt. David van Weel mag als minister van Veiligheid en Justitie nu jacht gaan maken op organisaties die in een speech of geschreven tekst een terroristische aanslag toejuichen."
— Bart Jan Spruyt, 6 juni 2026
Wat de VVD krijgt
- •Wet die terrorisme-verheerlijking strafbaar stelt.
- •Organisaties die aanslagen toejuichen in speeches of teksten kunnen worden vervolgd.
- •Videobeelden verspreiden waarin terroristisch geweld wordt verheerlijkt.
- •Met vlaggen of afbeeldingen van terroristische organisaties zwaaien.
Wie het raakt
- •Extinction Rebellion — klimaatactivisten die soms controversiële acties uitvoeren.
- •Gaza-activisten — demonstranten die pro-Palestijnse standpunten uiten.
- •Andere NGO\'s die de grens opzoeken tussen protest en strafbaar gedrag.
⚠️ De achtergrond
In de coalitieonderhandelingen had D66 zich tegen deze wet verzet. Er was een mondelinge afspraak gemaakt dat de wet niet opnieuw zou worden ingediend. Nu wordt die afspraak toch geschonden — zonder dat de Kamer erover is geïnformeerd. Het nieuws lekte via Trouw.
Coalitie in Chaos: De bizarre Capriolen
Hidde Heutink (Groep Markuszower)
"Waarom gaat al dat geld niet gewoon naar de eigen bevolking die de boodschappen niet meer kan betalen?"
Michiel Hoogeveen (JA21)
"Sjoerd Sjoerdsma en Jesse Klaver drinken nu samen een kratje bier leeg, maar volgende week is er geen bier meer."
Don Ceder (ChristenUnie)
"Partijwoordvoerders voeren constant oorlog via de kranten." — over het lekken via Trouw.
De verdeeldheid
Links (versterkt door ChristenUnie en SGP) is boos omdat Sjoerdsma de echte kentering niet realiseert: het herstel van de praktijk dat het budget voor ontwikkelingssamenwerking met de economie meegroeit. De VVD ziet ontwikkelingshulp vooral als bezuinigingspost. En de eigen bevolking? Die vraagt zich af waarom er miljarden naar het buitenland gaan terwijl de boodschappen onbetaalbaar worden.
Wat Staat er op het Spel?
De deal als redding
- ✓ Sjoerdsma redt zijn begroting van een historische afwijzing
- ✓ NGO\'s krijgen 380 miljoen voor hulp in Afrika en Oekraïne
- ✓ De internationale 0,7%-norm wordt eenmalig hersteld
- ✓ GroenLinks-PvdA stemt mee, coalitie blijft overeind
De prijs die Nederland betaalt
- ✗ Een kasschuif uit toekomstige begrotingen (2027, 2028, 2031)
- ✗ Een wet die NGO\'s en activisten kan raken
- ✗ Een mondelinge afspraak die wordt geschonden
- ✗ Geld dat niet naar de eigen bevolking gaat
- ✗ Het experiment met een minderheidskabinet loopt uit de hand
Conclusie
De deals maken vooral duidelijk dat dit minderheidskabinet de meest bizarre capriolen moet uithalen om over links of rechts, of allebei, plannen door het parlement te krijgen. Dit keer met een deal die geld aan NGO\'s uitdeelt, in ruil voor de mogelijkheid om op andere NGO\'s te gaan jagen.
Het is allemaal van een ongeloofwaardigheid die de conclusie dat het experiment met een minderheidskabinet niet kán lukken, onontkoombaar maakt. Sjoerdsma\'s politieke stijl roept het beeld op van een skiër die een berg afdaalt — wat houterig en onzeker, maar af en toe toch een poortje weet te ronden. De vraag is wanneer hij de ultieme smak maakt.
Óf Sjoerdsma\'s begroting op 16 juni door de Eerste Kamer komt, is nog altijd niet zeker. De historische blamage van 1919 lonkt.
⚠️ Context
Dit artikel is een analyse op basis van publieke bronnen en Kamerdebatten. De begrotingsbehandeling in de Eerste Kamer staat gepland voor 16 juni 2026.