Het aantal meldingen van gezondheidsproblemen bij jonge vapers in Nederland neemt alarmerend toe, waarbij steeds vaker chronische klachten en psychische aandoeningen worden gerapporteerd. Een nationale meldlijn voor artsen, opgericht om gezondheidsklachten bij minderjarigen gerelateerd aan vapen te volgen, registreerde dit jaar al 24 meldingen, een significant hoger aantal dan in de voorgaande jaren. Deze ontwikkeling roept zorgen op over de impact van vapen op de gezondheid van jongeren.

Wat is er gebeurd?

Een speciaal opgerichte meldlijn voor artsen, een initiatief van de Nederlandse Vereniging voor Pediatrie (NVK) en het RIVM, registreert een stijgend aantal gezondheidsproblemen bij minderjarigen die vapen. Tot nu toe dit jaar zijn er 24 meldingen binnengekomen, een getal dat bijna gelijk is aan het totaal van 2024 en 2025. De gerapporteerde klachten variëren van longproblemen en hartkloppingen tot depressie en misselijkheid, waarbij meer dan twintig procent van de patiënten chronische klachten ervaart. De jongste patiënt was slechts dertien jaar oud.

De ernst van de gevolgen lijkt ook toe te nemen. Marije van den Beukel, co-initiator van de meldlijn en kinderlongarts, benadrukt dat vijf patiënten intensieve ziekenhuiszorg (IC) nodig hadden. Bovendien hebben vijf van de 24 patiënten last van chronische aandoeningen, en worden er voor het eerst meldingen gemaakt van psychische problemen, zoals depressie en schoolproblemen, die verband houden met vapen. Van den Beukel waarschuwt dat de meldingen aan de meldlijn slechts het topje van de ijsberg vormen en verwacht een verdere stijging.

Artsen ondervinden vaak problemen bij het direct koppelen van de klachten aan vapen. Eerst worden andere mogelijke oorzaken uitgesloten, wat het diagnosticeren bemoeilijkt, vooral bij jongere kinderen. Dit vertraagt de identificatie van vapen als de oorzaak van de gezondheidsproblemen.

Achtergrond en context

Vapen is de afgelopen jaren in populariteit toegenomen, met name onder jongeren, ondanks de wetgeving die de verkoop van smaakvolle vapes verboden heeft. De aantrekkelijkheid van de verschillende smaken en de sociale acceptatie van vapen spelen een rol in het gebruik onder jongeren. De wetgeving, gericht op het beschermen van de volksgezondheid, heeft echter niet volledig gewerkt om de beschikbaarheid en het gebruik van vapes onder jongeren te voorkomen.

De meldlijn is opgezet als reactie op toenemende bezorgdheid over de gezondheidseffecten van vapen bij jongeren. De Nederlandse Vereniging voor Pediatrie (NVK) en het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) werkten samen om een mechanisme te creëren waarmee artsen gezondheidsklachten die mogelijk verband houden met vapen kunnen rapporteren. Dit maakt het mogelijk om trends te identificeren en de impact van vapen op de gezondheid van jongeren beter te begrijpen.

De wetgeving rondom e-sigaretten en vapen is in Nederland relatief recent en onderhevig aan verandering. De verkoop van smaakstoffen in e-sigaretten is verboden, maar er zijn manieren om aan deze regelgeving te ontkomen, zoals import uit het buitenland of het gebruik van illegale verkooppunten. Dit maakt het voor jongeren relatief eenvoudig om toegang te krijgen tot smaakvolle vapes, ondanks de pogingen van de overheid om dit te voorkomen.

Reacties en gevolgen

De stijging in het aantal meldingen van gezondheidsproblemen bij jonge vapers roept bezorgdheid op bij artsen en volksgezondheidsorganisaties. Marije van den Beukel, kinderlongarts en co-initiator van de meldlijn, benadrukt de ernst van de situatie en verwacht dat het aantal meldingen verder zal toenemen. Ze pleit voor meer bewustwording en educatie over de risico's van vapen onder jongeren.

Een 21-jarige student die al enkele jaren vapes, gaf toe dat de rapporten over gezondheidsrisico’s haar bezighouden, maar ze heeft geen plannen om te stoppen. Ze geeft aan de smaken te waarderen en dat vapen een gewoonte is geworden. Deze reactie illustreert de uitdagingen bij het terugdringen van vapen onder jongeren, zelfs wanneer ze zich bewust zijn van de mogelijke risico’s.

De gevolgen van vapen voor de gezondheid van jongeren kunnen aanzienlijk zijn. Naast de directe fysieke effecten, zoals longproblemen en hartkloppingen, kunnen er ook psychische problemen ontstaan, zoals depressie en schoolproblemen. De langetermijneffecten van vapen op de gezondheid zijn nog niet volledig bekend, maar er is groeiend bewijs dat vapen schadelijk kan zijn voor de longen en het hart.