Jongeren in Nederland ervaren steeds grotere druk om te consumeren, wat leidt tot een veranderende kijk op geld en een toenemende interesse in snelle, vaak risicovolle manieren om inkomsten te genereren. Een onderzoek van NRC, uitgevoerd in samenwerking met studenten van MboRijnland in Leiden, laat zien hoe de invloed van sociale media en influencers, gecombineerd met economische onzekerheid, een nieuwe generatie vormt die anders met geld omgaat dan hun ouders.
In een klaslokaal van MboRijnland in Leiden, waar studenten opleidingen volgen tot dokters- en apothekersassistent, en sociaal werker, ligt de focus op een ongemakkelijke realiteit: de invloed van consumptie op het leven van jongeren. Drie tasjes, van Gucci, Hermes en Jacquemus, dienen als tastbaar symbool van de verlangens en de druk die deze generatie ervaart. Hoewel de tasjes nagemaakt zijn en slechts enkele tientallen euro’s kostten, illustreren ze de wens om te voldoen aan de normen van luxe en status, zelfs met beperkte middelen. De studenten, variërend in leeftijd van 19 tot 21 jaar, erkennen de aanwezigheid van deze druk en de rol die sociale media spelen bij het creëren van een gevoel van ontoereikendheid.
De docenten, waaronder Merve Kilic, een voormalig stylist die nu Burgerschap doceert, observeren een verschuiving in de attitudes van studenten ten opzichte van geld. Kilic merkt op dat de constante bombardement van reclame en de invloed van influencers een generatie creëren die sneller geneigd is tot impulsaankopen en een grotere behoefte heeft aan directe voldoening. Ze ziet een toename in de vraag naar advies over financiële zaken en heeft zelfs een student geholpen om €1.200 terug te krijgen van de Belastingdienst door hem te begeleiden bij het doen van zijn aangifte. Dit toont de behoefte aan financiële geletterdheid en de impact die een docent kan hebben.
De studenten wonen voornamelijk bij hun ouders en ervaren de druk om te consumeren, ondanks beperkte financiële middelen. Ze zijn zich bewust van de risico's van snelle rijkdom, maar de verleiding van online mogelijkheden, zoals dropshipping en crypto, blijft aantrekkelijk. Dropshipping, waarbij producten worden verkocht voordat ze daadwerkelijk zijn aangeschaft en vervolgens worden besteld vanuit China, wordt bijvoorbeeld genoemd als een manier om snel geld te verdienen, maar brengt ook risico's met zich mee, zoals vertraagde leveringen en beschadigde producten.
De discussies in de klas benadrukken de complexiteit van de relatie tussen jongeren en geld, waarbij de invloed van sociale media, de verlangens naar status en de zoektocht naar snelle rijkdom samenkomen. De docenten proberen de studenten te helpen om kritischer te kijken naar de boodschappen die ze online ontvangen en om verantwoordelijke financiële beslissingen te nemen.
De huidige situatie is niet nieuw, maar de intensiteit en de manier waarop consumptie wordt gepromoot, zijn wel veranderd. In het verleden was de consumptiemaatschappij al aanwezig, maar de opkomst van sociale media en influencers heeft de druk om te consumeren exponentieel vergroot. Influencers presenteren vaak een geïdealiseerd beeld van het leven, waarin luxe en status centraal staan, en creëren zo een gevoel van ontoereikendheid bij hun volgers.
De verschuiving naar online platforms heeft ook de toegankelijkheid van producten en diensten vergroot. Jongeren hebben nu 24/7 toegang tot een breed scala aan aanbiedingen en reclame, wat de impuls om te kopen versterkt. De mogelijkheid om producten direct te bestellen en te betalen, vaak met eenmalige aankopen, maakt het gemakkelijker om zich over te geven aan impulsaankopen.
De economische context speelt ook een rol. De onzekere arbeidsmarkt en de stijgende kosten van levensonderhoud kunnen jongeren ertoe aanzetten om op zoek te gaan naar snelle manieren om inkomsten te genereren, zelfs als die risicovol zijn. De aantrekkingskracht van crypto en dropshipping is deels te verklaren door de hoop op een snelle en eenvoudige manier om financiële problemen te overwinnen.
De toenemende druk om te consumeren en de zoektocht naar snelle rijkdom kunnen verschillende negatieve gevolgen hebben voor jongeren. Schulden, stress en een gevoel van ontoereikendheid zijn enkele van de mogelijke risico's. De focus op materiële bezittingen kan ook leiden tot een verlies van waarden en een vermindering van het welzijn.
De rol van onderwijs en opvoeding is cruciaal in het aanpakken van deze problemen. Het is belangrijk om jongeren te leren over financiële geletterdheid, kritisch denken en de impact van sociale media. Docenten zoals Merve Kilic spelen een belangrijke rol in het begeleiden van studenten en het bieden van advies over financiële zaken.
De toekomst zal waarschijnlijk een voortdurende evolutie zien in de relatie tussen jongeren en geld. De opkomst van nieuwe technologieën en platforms zal de druk om te consumeren verder vergroten, maar tegelijkertijd ook nieuwe mogelijkheden bieden om financiële problemen aan te pakken en verantwoordelijke financiële beslissingen te nemen. Het is essentieel dat jongeren worden uitgerust met de kennis en vaardigheden die ze nodig hebben om te navigeren in deze complexe wereld.