Voorzichtig sorry: vier jaar na corona komt er meer begrip voor de ‘wappies’

Vier jaar na het einde van de coronamaatregelen in Nederland groeit er een toenemend besef dat de manier waarop kritische stemmen tijdens de pandemie werden behandeld, onterecht was. Voormalig bestuurders bekennen spijt over het gebruik van de term ‘wappie’ en een recent onderzoek suggereert dat een deel van de Nederlanders nu twijfelt aan de noodzaak van de coronaprik. ## De terugblik op de ‘wappies’ De parlementaire enquêtecommissie corona heeft een golf van zelfreflectie teweeggebracht bij voormalige bestuurders en ambtenaren. Ferd Grapperhaus, voormalig minister van Justitie en Veiligheid, gaf toe dat hij spijt heeft van de keren dat hij mensen die kritiek hadden op het vaccinatiebeleid ‘wappie’ noemde. Hij erkende dat het gebruik van deze term een fout was, vooral gezien de motivatie van degenen die protesteerden vanuit een gevoel van onderdrukking. Ook Dick Schoof, destijds een topambtenaar, en Pieter-Jaap Aalbersberg, voormalig directeur van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), spraken hun spijt uit tijdens de verhoren. De erkenning van deze fouten komt voort uit een groeiend besef dat het ridiculiseren van mensen die serieuze vragen stellen, de dialoog niet bevordert. De term ‘wappie’ werd tijdens de pandemie vaak gebruikt om mensen die sceptisch waren over de maatregelen en vaccins te stigmatiseren en te marginaliseren. Deze stigmatisering heeft volgens sommigen bijgedragen aan een polarisatie van de samenleving en een afname van het vertrouwen in de overheid. De verhoren van de enquêtecommissie hebben een licht geworpen op de complexiteit van de pandemie en de manier waarop de overheid communiceerde met de bevolking. Het benoemen van de term ‘wappie’ werd gezien als een poging om de kritiek te bagatelliseren en de legitimiteit van de protesten te ondermijnen, maar heeft uiteindelijk averechts gewerkt. ## De context van de coronacrisis De coronapandemie, die Nederland in 2020 trof, leidde tot ingrijpende maatregelen, waaronder lockdowns, mondkapjesplicht en een grootschalmig vaccinatieprogramma. Deze maatregelen waren bedoeld om de verspreiding van het virus te beperken en de gezondheidszorg te ontlasten, maar veroorzaakten ook economische en sociale gevolgen. De maatregelen en het vaccinatiebeleid werden door sommigen bekritiseerd, wat leidde tot protesten en de opkomst van groepen die zich verzetten tegen het overheidsbeleid. De term ‘wappie’ werd in die periode populair om mensen te beschrijven die deze kritiek uitten en vaak samenzweringstheorieën verspreidden. Het was een pejoratieve term die bedoeld was om de geloofwaardigheid van de critici te ondermijnen. De term werd door overheidsfunctionarissen en media gebruikt, wat de stigmatisering van deze groepen verder in de hand werkte. Een recent onderzoek van RTL Nieuws, onder een panel van 19.000 deelnemers, toonde aan dat een op de zes mensen die zich tijdens de pandemie lieten vaccineren, nu niet meer zou doen. Een deel van deze mensen geeft aan zich door overheidsbeleid ‘gedwongen’ te hebben gevoeld om de prik te nemen, wat wijst op een gevoel van wantrouwen ten opzichte van de overheid en de manier waarop de vaccinatiecampagne werd gevoerd. ## De gevolgen van de zelfreflectie De recente bekentenissen van voormalige bestuurders en de resultaten van het RTL Nieuws-onderzoek wijzen op een veranderende publieke opinie over de coronacritici van toen. De erkenning van fouten en de groeiende twijfel aan de noodzaak van de coronaprik kunnen leiden tot een heroverweging van de manier waarop de overheid omgaat met kritische stemmen in de toekomst. Het is mogelijk dat deze ontwikkelingen zullen leiden tot meer openheid en transparantie in de communicatie van de overheid tijdens crises. Het is belangrijk dat de overheid luistert naar de zorgen van burgers en een constructieve dialoog aangaat, zelfs met mensen die kritisch zijn op het beleid. Het negeren of ridiculiseren van kritische stemmen kan het vertrouwen in de overheid ondermijnen en de polarisatie van de samenleving vergroten. De gebeurtenissen rondom de coronapandemie en de daaropvolgende zelfreflectie van voormalige bestuurders bieden een waardevolle les over het belang van respect, openheid en dialoog in tijden van crisis. Het is een herinnering dat het stigmatiseren van mensen en het afdoen van hun zorgen als ‘wappie-gedachtengoed’ de problemen niet oplost, maar juist kan verergeren.