De afschaffing van de salderingsregeling in Nederland dreigt een oneerlijke situatie te creëren, waarbij zonnestroomproducenten slechts een klein deel van de opbrengst ontvangen terwijl consumenten aanzienlijk meer betalen voor elektriciteit. Tegelijkertijd is er een groeiend maatschappelijk verlangen naar energiedelen, een systeem dat in België al succesvol is en in Europa verplicht zou moeten worden.

Wat is er gebeurd?

Volgend jaar vervalt de salderingsregeling in Nederland, wat betekent dat zonnestroomproducenten een aanzienlijk lagere vergoeding ontvangen voor de stroom die ze terugleveren aan het elektriciteitsnet. Momenteel ontvangen zij een vergoeding die gelijk is aan de prijs die zij zelf betalen voor elektriciteit. Na de afschaffing van de regeling zal deze vergoeding dalen tot een kwart tot anderhalve cent per kilowattuur (kWh), terwijl consumenten bijna 30 cent per kWh betalen, inclusief belasting. Dit verschil in prijs wordt als oneerlijk ervaren door zonnestroomproducenten.

De afschaffing van de salderingsregeling komt op een moment dat er steeds meer behoefte is aan een oplossing voor de energietransitie. Energiedelen, waarbij mensen met zonnepanelen hun overschot aan stroom direct aan anderen verkopen, wordt gezien als een mogelijke oplossing. Dit zou niet alleen voordelig zijn voor mensen met zonnepanelen, maar ook voor mensen zonder zonnepanelen, die zo goedkopere energie kunnen krijgen.

Een onderzoek van de Vereniging Eigen Huis toont aan dat 88 procent van de ondervraagden graag zonnestroom zou willen verkopen. Dit toont de grote maatschappelijke interesse aan in het delen van zelfopgewekte energie. De huidige situatie, waarin energieleveranciers de enige zijn die zonnestroom mogen kopen, wordt als onhoudbaar ervaren, aangezien zij slechts 0,25 cent per kWh willen betalen, veertig keer minder dan wat een Belgische consument ontvangt voor gedeelde zonnestroom.

Achtergrond en context

Het idee van energiedelen is al tien jaar in ontwikkeling binnen de Europese Unie. Na de Russische invasie van Oekraïne werd zelfs besloten dat energiedelen in 2026 verplicht zou moeten zijn in Europa. België loopt voorop in deze ontwikkeling, waar burgers vrij zijn om hun zelfopgewekte energie te verhandelen tegen een "zacht prijsje". Dit systeem is ontworpen om energiearmoede te bestrijden en de energietransitie te versnellen, door mensen zonder zonnepanelen toegang te geven tot goedkopere energie.

De huidige Nederlandse situatie staat in schril contrast met die van België. In België ontvangen zonnestroomproducenten ongeveer 10 cent per kWh voor hun gedeelde stroom, terwijl Nederlandse energieleveranciers slechts 0,25 cent per kWh willen betalen. Dit verschil in vergoeding maakt het voor zonnestroomproducenten in Nederland minder aantrekkelijk om hun stroom aan het net terug te leveren, en bemoeilijkt de energietransitie.

Willem-Frederik Schiltz, een Vlaamse liberale parlementariër, sprak zich uit voor het delen van energie, waarbij hij de slogan "Power to the people!" gebruikte. Zijn pleidooi benadrukt de wens om energieproductie en -verbruik te democratiseren en de macht van grote energiebedrijven te verminderen. De Europese Commissie ziet energiedelen als een belangrijk onderdeel van een duurzame en inclusieve energietoekomst.

Reacties en gevolgen

De afschaffing van de salderingsregeling en de trage implementatie van energiedelen leiden tot frustratie bij zonnestroomproducenten. Zij voelen zich benadeeld door de lage vergoedingen die zij ontvangen voor hun stroom. Dit kan leiden tot een afname van de interesse in zonnepanelen, wat de energietransitie kan vertragen.

De Vereniging Eigen Huis heeft onderzoek gedaan naar de publieke opinie over energiedelen, en de resultaten laten een overweldigende steun zien voor het concept. 88 procent van de ondervraagden is bereid om zonnestroom te verkopen, wat duidt op een grote potentie voor een lokaal energiegedeeld systeem. De complexiteit van de huidige regelgeving vormt echter een obstakel voor de implementatie van dit systeem.

De lage vergoedingen voor zonnestroomproducenten in Nederland, in vergelijking met België, kunnen leiden tot een verplaatsing van investeringen in zonnepanelen naar landen met gunstigere regelingen. Dit zou een negatief effect hebben op de Nederlandse energietransitie en de economie.

De druk op de Nederlandse overheid om de regelgeving rond energiedelen te versoepelen en de vergoedingen voor zonnestroomproducenten te verhogen, neemt toe. Het is waarschijnlijk dat er in de komende jaren veranderingen zullen plaatsvinden om de energietransitie te stimuleren en een eerlijker systeem voor zonnestroomproducenten te creëren.