Tijdens hittegolf van vorige week overleden veel meer ouderen dan anders

## Hittegolf eist ruim 480 extra levens in Nederland, vooral onder ouderen Nederland heeft de afgelopen week te maken gehad met een intense hittegolf, die resulteerde in een aanzienlijke toename van het aantal overlijdens. Uit recente cijfers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat er ruim 3500 mensen zijn overleden, tegenover een normaal aantal van ongeveer 3000 in dezelfde periode. Dit betekent dat er ongeveer 480 mensen meer zijn overleden dan verwacht, een alarmerende toename die direct verband houdt met de extreme hitte. De stijging in sterfte is met name opvallend onder mensen boven de 80 jaar. Deze kwetsbare groep is extra gevoelig voor de effecten van extreme hitte, omdat hun organen minder goed functioneren en ze minder effectief hun lichaamstemperatuur kunnen reguleren. Ze drinken vaak minder en zweten minder, waardoor het lichaam de warmte minder goed kan afvoeren. Ook mensen met chronische ziekten behoren tot de risicogroep. De hittegolf trof met name de provincies in het oosten en zuiden van Nederland, waar de temperaturen het hoogst waren. De toename in sterfte in deze regio’s is significant. Naast de verhoogde sterfte, zorgde de hitte ook voor een toename van het aantal huisartsbezoeken. Huisartsen constateerden dat veel mensen symptomen vertoonden van uitdroging, uitputting en duizeligheid, direct gerelateerd aan de extreme hitte. Ondanks de ernst van de situatie, lijkt de impact op het onderwijs en de economie relatief beperkt te zijn geweest. Hoewel leerlingen van het speciaal onderwijs een uitgesteld examen moeten afwachten, hebben universiteiten en scholen over het algemeen de verstoringen beperkt. De Universiteit Utrecht koos er bijvoorbeeld voor om tentamens en promoties door te laten gaan, om een langere uitstel te voorkomen. De huidige situatie werpt een licht op de noodzaak van voortdurende waakzaamheid en preventieve maatregelen. De hittegolven in Nederland worden frequenter en intenser, en de gevolgen voor de volksgezondheid zijn aanzienlijk. Het Nationaal Hitteplan, geïnitieerd door het RIVM en het KNMI in 2010, speelt een cruciale rol in het informeren en voorbereiden van de bevolking op dergelijke extreme weersomstandigheden. Het plan adviseert om uit de zon te blijven, lichamelijke inspanning te vermijden, voldoende te drinken en om aandacht te besteden aan kwetsbare mensen in de omgeving. De afname in sterfgevallen door hitte tussen 2000 en 2019, van ongeveer 7000 naar 4300, is mede te danken aan de toegenomen bewustwording en de effectiviteit van het Nationaal Hitteplan. Echter, het RIVM benadrukt dat de kans op overlijden op hete dagen nog steeds verhoogd is en dat voortdurende aandacht en preventie essentieel zijn. De hittegolf in Nederland is niet geïsoleerd. De hittegolf van 2003 in Frankrijk, waarbij meer dan 20.000 mensen overleden, illustreert de verwoestende gevolgen van een gebrek aan waarschuwingen en preventieve maatregelen. De ervaringen uit 2003 hebben geleerd dat het cruciaal is om de hitte serieus te nemen en de bevolking adequaat te informeren en te beschermen. Lydie Cabane, universitair docent crisisbeheersing aan de Universiteit Leiden, benadrukt dat "code rood" een communicatiemiddel is dat aanzet tot aanpassing en actie. De recente gebeurtenissen onderstrepen de urgentie van klimaatverandering en de noodzaak om maatregelen te nemen om de gevolgen ervan te beperken. Naast individuele voorzorgsmaatregelen, is structurele aanpassing aan de veranderende klimaatomstandigheden noodzakelijk, zoals het verbeteren van de hittebestendigheid van gebouwen en de openbare ruimte. De toename van extreme weersomstandigheden, zoals hittegolven, zal de komende jaren naar verwachting toenemen, waardoor de kwetsbaarheid van de bevolking verder toeneemt. De recente sterfgevallen dienen als een wake-up call om de inspanningen op het gebied van klimaatadaptatie en volksgezondheid te intensiveren. **Kernfeiten** * Ruim 3500 mensen overleden vorige week in Nederland, 500 meer dan normaal. * De sterfte was vooral hoog onder mensen ouder dan 80 jaar. * De hittegolf trof met name het oosten en zuiden van Nederland. * Huisartsen constateerden een toename van uitdroging, uitputting en duizeligheid. * Universiteiten en scholen hebben de verstoringen beperkt. * De hittegolf van 2003 in Frankrijk leidde tot meer dan 20.000 sterfgevallen. * Het Nationaal Hitteplan speelt een cruciale rol in preventie. * De kans op overlijden op hete dagen is nog steeds verhoogd. * Klimaatverandering en extreme weersomstandigheden worden steeds frequenter. * Structurele aanpassing aan de veranderende klimaatomstandigheden is noodzakelijk. **Achtergrond** De recente hittegolf en de daarmee gepaard gaande toename van sterfgevallen onderstreept de groeiende impact van klimaatverandering op de volksgezondheid. De frequentie en intensiteit van hittegolven nemen toe, wat een directe bedreiging vormt voor kwetsbare groepen in de bevolking. De ervaringen uit Frankrijk in 2003, waarbij een enorme sterfte werd veroorzaakt door de hitte, hebben geleerd dat adequate waarschuwingen en preventieve maatregelen essentieel zijn. Het Nationaal Hitteplan is een belangrijke stap in de goede richting, maar er is behoefte aan verdere investeringen in klimaatadaptatie en volksgezondheid om de bevolking te beschermen tegen de gevolgen van extreme weersomstandigheden. De gebeurtenissen benadrukken de noodzaak van een integrale aanpak, waarbij zowel individuele verantwoordelijkheid als structurele maatregelen een rol spelen. **Media perspectief** Bron 1 (Ingrid Weel) legt de nadruk op de cijfers en de statistische analyse van de sterftecijfers, waarbij de toename in overlijdens en de kwetsbaarheid van ouderen centraal staan. Bron 2 (Roelant Frijns) brengt een breder perspectief aan, door ook de impact op het onderwijs en de economie te belichten, en door de vergelijking te maken met de hittegolf in Frankrijk in 2003. Beide bronnen benadrukken de kwetsbaarheid van ouderen en mensen met chronische aandoeningen, maar Bron 2 voegt de context toe van de noodzaak tot actie en aanpassing, en de lessen die getrokken kunnen worden uit eerdere tragedies.