Een ongebruikelijk eerbetoon is dinsdag onthuld in Sliedrecht: een gedenkbord en een bushalte vernoemd naar de overleden Joop Keesmaat, die jarenlang de strijd aanging tegen de PFAS-vervuiling veroorzaakt door Chemours. De herdenking markeert de voortzetting van Keesmaats strijd voor de gezondheid en veiligheid van omwonenden, ondanks zijn overlijden ruim een jaar geleden.
Joop Keesmaat werd een bekend gezicht in de strijd tegen de uitstoot van PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen) door Chemours, voorheen bekend als DuPont, in Dordrecht. Sinds 2016 trok hij samen met Kees van der Hel de aandacht voor de schadelijke gevolgen van de uitstoot, waarbij hij zich onderscheidde door de menselijke impact van de vervuiling centraal te stellen. In plaats van zich te richten op abstracte rapporten en normen, wilde Keesmaat begrijpen wat de gevolgen waren voor de dagelijkse leefomgeving van de omwonenden: de lucht die ze inademden, de grond waarin hun kinderen speelden en de risico's die ze liepen.
Zijn aanpak was anders dan die van overheden, bedrijven en toezichthouders, die vaak verstrikt raakten in bureaucratische processen en technische details. Keesmaat wist de complexe materie te vertalen naar begrijpelijke taal en de aandacht te richten op de persoonlijke verhalen van mensen die direct werden getroffen door de vervuiling. Hij maakte de problematiek tastbaar en hield de druk op de verantwoordelijke partijen hoog.
De erkenning van de gemeente Sliedrecht, met de vernoeming van een bushalte en het onthullen van een gedenkbord, is een uitzonderlijk gebaar. Burgemeester Jan de Vries benadrukte dat het de eerste keer is dat een opstappunt in de gemeente naar een inwoner is vernoemd, wat de bijzondere betekenis van Keesmaats inzet onderstreept. De herdenking werd bijgewoond door familieleden, medestanders, inwoners van Sliedrecht en bestuurders, wat de brede impact van zijn strijd illustreert.
PFAS-vervuiling is een complex en groeiend probleem in Nederland en daarbuiten. Deze kunstmatige chemicaliën, die in veel alledaagse producten worden gebruikt, zijn persistent in het milieu en kunnen zich ophopen in het menselijk lichaam. Ze worden vaak ‘forever chemicals’ genoemd vanwege hun langzame afbraaksnelheid. De uitstoot van PFAS door Chemours in Dordrecht, en andere fabrieken, heeft geleid tot verontreiniging van grondwater, oppervlaktewater en landbouwgrond.
De gezondheidseffecten van PFAS-blootstelling zijn nog niet volledig bekend, maar er is toenemend bewijs dat het verband kan houden met diverse gezondheidsproblemen, waaronder immuunstoornissen, leverproblemen en bepaalde vormen van kanker. De Nederlandse overheid heeft de afgelopen jaren maatregelen genomen om de uitstoot van PFAS te verminderen en de gevolgen van de vervuiling te beperken, maar de problematiek blijft een uitdaging.
Chemours, als opvolger van DuPont, is verantwoordelijk voor de uitstoot van PFAS en staat onder druk om de vervuiling aan te pakken en compensatie te bieden aan de gedupeerde omwonenden. De fabriek in Dordrecht is een van de belangrijkste bronnen van PFAS-vervuiling in Nederland, en de gevolgen zijn ingrijpend voor de omgeving en de gezondheid van de bevolking. De strijd van Joop Keesmaat heeft de aandacht gevestigd op de noodzaak van transparantie, verantwoordelijkheid en actie in de aanpak van dit complexe probleem.
De onthulling van het gedenkmonument en de vernoeming van de bushalte markeren niet het einde van de strijd, maar juist een voortzetting ervan. Keesmaats medestanders, waaronder Kees van der Hel, hebben aangegeven de strijd voor gerechtigheid en een schone leefomgeving voort te zetten. De herdenking is een herinnering aan de impact van individuele inspanning en de noodzaak om de druk op bedrijven en overheden te blijven houden.
De zaak-Chemours is slechts één voorbeeld van de bredere problematiek van PFAS-vervuiling. Vergelijkbare situaties spelen zich af in andere delen van Nederland en daarbuiten, waarbij bedrijven verantwoordelijk worden gehouden voor de schade die ze hebben veroorzaakt. De strijd van Joop Keesmaat heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de bewustwording en de druk op de verantwoordelijke partijen, en zijn nalatenschap zal blijven leven in de strijd voor een gezondere en veiligere omgeving.